۲-۱۵-۳) رویکرد اقتصادی به مفهوم کیفیت زندگی

در دهه ۹۰ موضوع کیفیت زندگی وارد عرصه اقتصاد شد.اولین کسی که ‌به این موضوع در زمینه اقتصاد پرداخت برنارد وان پراک بود که اکثر آثار خود را در زمینه ارزیابی خوشبختی:روش محاسبه رضایت، ارائه داد. اقتصاددانان رویکردی انتزاعی نسبت به مسیله تندرستی اتخاذ نمودند و اغلب رابطه بین وضعیت تندرستی و امکانات پزشکی را بررسی کردند و تفسیراتی ‌در مورد کارایی، اثربخشی و عدم تبغیض در ارائه امکانات پزشکی ارائه می‌دهند.تلقی شخصی یا ذهنی خود ازتندرستی بر اساس فایده شکل می‌گیرد.جرمی بنتهام عبارت فاده را در قرن هجدهم مطرح کرد. فایده خاصیت هر شی است که به وسیله آن میتوان رسیدن به سود، مزیت، شادی و…..یا جلوگیری از بروز بدبختی، درد و ناراحتی برای شخص ذینفع مد نظر است. اقتصاد دانان قرن نوزدهم مانند استنلی یوونز یا آلفرد مارشال و دیگران اینگونه استدلال می‌کردند که افراد کالاها و خدمات ارزان را انتخاب می‌کنند. هدف از انتخاب آن ها افزایش شادی و نفع خود است.فرد از بسیاری از فعالیت های اجتماعی و اقتصادی سود می‌برد و همچنین می‌تواند از طریق فعالیت‌ها به سود مطلق که با بهره گرفتن از اعداد اصلی ارزیابی می شود، دست یابد. برای سنجش کیفیت زندگی در جوامع گوناگون ابزارهای بسیاری تدوین شده اند.اقتصاددانان به دلیل داشتن ابزاری قوی برای سنجش بر اساس پیش فرض های خود نخستین کسانی بودند که به طور غیر مستقیم ‌به این امر پرداختند. به عنوان مثال تولید ناخالص داخلی اولین شاخصی بود که توسط اقتصاددانان برای سنجش پیشرفت اجتماعی و به طور تلویحی کیفیت زندگی تدوین شد. شاخصهایی که اقتصاددانان برای بررسی های اقتصادی خود انتخاب و تدوین کرده‌اند تنها به وجه کمی کیفیت زندگی توجه دارد و وجه دیگر کیفیت زندگی یعنی بعد ذهنی آن را شامل نمی شود(همان).

۲-۱۵-۴) رویکرد روانشناختی مفهوم کیفیت زندگی

روانشناسان که فرد را واحد مطالعات خود می پندارند درجه مطلوبیت کیفیت زندگی را ناشی از رشد کامل شخصیت فرد می دانند و بر آن شدند تا میان کیفیت زندگی و ویژگی های شخصیتی انسان رابطه برقرار کنند.بزعم آنان، برخی از تیپ هایشخصیتی کیفیت زندگی خود را مطلوب و برخی دیگر آن را نامطلوب تلقی می‌کنند.در این مشرب فکری کیفیت زندگی به عنوان یک نوع رفتاری تلقی شده که ناشی از خصوصیات و ویژگی‌های فردی می‌باشد. تبیین های روانشناختی کیفیت زندگی بر تفاوت‌های فردی اشخاص در شیوه تفکر و احساس درباره رفتار خویش تأکید دارد.تفاوتهایی که می‌تواند به شکل تفاوتهایی ظریف و جزیی در رفتار ظاهر شود و برخی افراد را به سبب عللی مانند افزایش خشم و عصبانیت، کمی وابستگی و تعلق خاطر به دیگران، کیفیت زندگی خود را نامطلوب تلقی کنند، که این تبیین ها را می توان تحت الگوی روانکاوی و الگوی نارسایی شخصیت بیان نمود.(مختاری و نظری،۱۳۸۹)

اغلب نظریه های روانشناسی بر آنند که، در فرایند اجتماعی شدن فرد با کیفیت زندگی پایین و معمولا در رابطه بین مادر و فرزند نقصان وجود داشته است. این نقیصه شامل ناراحتی عاطفی است که به پیدایی خصلت های کژرفتار منتهی می شود.

۲-۱۵-۵) رویکرد مکتب تضاد بر مفهوم کیفیت زندگی

مکتب تضاد، کیفیت زندگی را حاصل ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه طبقاتی می‌داند.این مکتب بر خلاف کارکردگراها که اساس جامعه را بر توافق و تعادل اجتماعی می دانند، جامعه را به عنوان عرصه تضادها و مبارزات می دانند. صاحب نظران اصلی این مکتب تضاد را در جامعه پذیرفته و معتقدند هنجارها و ارزش‌های موجود توسط زور و قدرت بر افراد جامعه تحمیل شده است. رویکرد تضاد، هر چند به وضوح به کیفیت زندگی نمی پردازد اما کیفیت زندگی را معلول ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جوامع طبقاتی می‌داند. به طوری که در جوامع طبقاطی ‌گروه‌های متنفذ و ذی نفوذ به طور آمرانه منافع ، اراده و عقاید خود را بر ‌گروه‌های فرودست تحمیل می‌کنند که این خود نه تنها جامعه را به دو گروه بالادست و فرودست تقسیم می‌کند، بلکه جامعه را در معرض ستیز طبقاتی و نارضایتی و بروز نوع خاصی از کیفیت زندگی مطلوب و نامطلوب قرار می‌دهد.(مختاری و نظری،۱۳۸۹)

۲-۱۵-۶) رویکرد روان شناختی اجتماعی و جامعه شناختی مفهوم کیفیت زندگی

تبیین های روانشناختی اجتماعی کیفیت زندگی پلی است بر شکاف موجود میان محیط گرایی گسترده در تبیین های جامعه شناسی و فرد گرایی محدود در تبیین های روان شناختی و زیست شناختی، تبیین هایی که در آن کانون اصلی تحلیل عمدتاً متوجه موقعیتی است که فرد تلقی خاصی از کیفیت زندگی خود دارد وفرض نیز بر آن است که نحوه ارزیابی کیفیت زندگی در خلال کنش های متقابل اجتماعی فرا گرفته می شود.و این فراگیری نیز ناشی از فرایندهایی مانند یادگیری شرطی، تقویت، مشاهده، الگوسازی و همچنین برچسب اجتماعی است(همان).

۲-۱۵-۷)نظریه یادگیری اجتماعی

قبل از پرداختن به نظریه یادگیری اجتماعی به تعریفی از یادگیری اشاره می شود.

یادگیری عبارت است از تغییرات کم و بیش دایمی در رفتار که به واسطه تقویت و تمرین به وجود می‌آید.این تعریف مشتمل بر چند نکته است: اینکه یادگیری جنبه عینی دارد، عدم توجه به بهبود رفتار، توجه به تغییرات رفتار به طور غیر مستقیم، اشاره به تغییرات کم و بیش دایمی در رفتار شده است.از این رو کیفیاتی مانند خستگی و یا سازگاری در تاریکی جز یادگیری به شمار نمی آید.زیرا پس از زمان کوتاه از میان می‌روند.همه نظریه های انگیزه و پاسخ بر پایه یادگیری قرار دارند. مبانی این نظریه بر این اصل استوار است که کیفیت زندگی، کنش اجتماعی است که از طریق فرایندهای اجتماعی، تولید، بازتولید و فرا گرفته می شود به بیان دیگر بر تاثیرات متقابل بین رفتار و محیط تأکید دارد، و بر الگوهایی از رفتار متمرکز می شود که فرد آن ها را برای کنار آمدن با محیط در خود پرورش می‌دهد.الگوهایی که از راه تجربه مستقیم پاسخ های محیط به فرد، یا مشاهده پاسخ های دیگران کسب می شود.بدین ترتیب که فرد ابتدا رفتار مواجه شده با پاسخ مطلوب یا پاداش را از رفتاری که نتایج نامطلوبی به بار آورده جدا می‌کند.و آنگاه الگوی توام با موفقیت را برگزیده و بقیه را کنار می‌گذارد.(همان)

۲-۱۵-۸) کنش متقابل نمادین و مفهوم کیفیت زندگی

به عبارت دیگر، دانش اندوخته شده عامل مؤثری در افزایش واکنش و فراگیری سهل‌تر مفاهیم است. ‌بنابرین‏، دانش ترکیب سازمان یافته‌ای است از «داده ­ها» که از طریق قوانین، فرایندها و عملکردها و تجربه حاصل آمده است. به عبارت دیگر، «دانش» معنا ‌و مفهومی است که از فکر پدید آمده است و بدون آن اطلاعات و داده‌ تلقی می‌شود. تنها از طریق این مفهوم است که «اطلاعات» حیات یافته و به دانش تبدیل می‌شوند(همان).

۲ـ۲ـ ۲ـ ماهیت دانش سازمانی

به طور کلی، سازمان ها دو نوع دانش دارند که به عنوان دانش پیش‌زمینه و پس‌زمینه یا دانش صریح و ضمنی شناخته می‌شوند. نخستین بار، پولانی (۱۹۸۵) میان دانش صریح و ضمنی تمایز قایل شد. نوناکا و تاکواچی معتقدند که امتیاز غالباً نادیده گرفته­شده شرکت‌ها، مواردی هستند چون بینش ها، شهودها، گمان ها، احساس های ناخودآگاه، ارزش ها، تصورها، استعاره‌ها و مقایسه ها. بهره‌برداری از این امتیاز ناملموس می‌تواند ارزش فراوانی به عملیات روزانه‌ یک شرکت ببخشد.

دانش ضمنی معمولاً در قلمرو دانش شخصی، شناختی و تجربی قرار می‌گیرد، در حالی که دانش صریح بیشتر به دانشی اطلاق می‌شود که جنبه عینی‌تر، عقلانی‌تر و قوی‌تری دارد. دانش صریح به طور معمول هم به خوبی قابل ثبت است و هم قابل دسترسی است. پولانی در تمایز میان دو دانش می‌گوید: «می‌توانیم بیش از آنکه به زبان می‌آوریم، بدانیم». او در اصل چنین می‌گوید که بیان کردن دانش ضمنی با واژه ها دشوار است. فناوری اطلاعات، به طور سنتی روی استفاده از دانش صریح متمرکز شده است(محمدی فاتح، سبحانی و محمدی،۱۳۸۵).

با این حال، سازمان ها اکنون دریافته‌اند که برای انجام مؤثر کارهای‌شان، نیازمند یکپارچه کردن هر دو نوع دانش هستند. از این رو، در حال ایجاد روش شناسی خاص به منظور تبدیل دانش ضمنی به دانش صریح هستند که می‌تواند تدوین شود و ‌بنابرین‏، دیگران می‌توانند آن را ثبت، ذخیره، منتقل، از آن استفاده و بر طبق آن عمل کنند.

دانش آشکار به راحتی قابل پردازش کامپیوتری، انتقال الکترونیکی و ذخیره سازی در پایگاه های اطلاعاتی است؛ ولی ماهیت ذهنی و حسی دانش ضمنی، پردازش و انتقال دانش کسب شده را از طرق منطقی و ساختارمند بسیار مشکل می‌سازد. برای اینکه دانش ضمنی در سازمان انتقال و گسترش یابد، باید آن دانش به کلمات یا اعدادی تبدیل شوند که برای هر کس قابل درک و فهم است. به طور مختصر، هنگام وقوع این فرایند (یعنی تبدیل دانش ضمنی به دانش آشکار و تبدیل دانش آشکار به دانش ضمنی) سازمان، تولید دانش می کند(نوناکا و تاکوچی^[۳۸]، ۱۹۹۵).

۲ـ۲ـ ۳ـ چرخه مدیریت دانش

ایجاد دانش: ایجاد دانش شامل فعالیت هایی است که به تغییر شکل و ترکیب مجدد قطعات موجود دانش، محدود کردن کاستی ها، تقویت تحقیق ها و توسعه قابلیت ها، پویش و کنترل محیط های بیرون از سازمان می پردازد.

نوناکا و تاکوچی(۱۹۹۵) معتقدند دانش انسان به واسطه کارکرد مشترک بین دانش ضمنی و دانش صریح، خلق و توسعه می‌یابد، بدین ترتیب آن ها چهار شیوه اجتماعی سازی، برون سازی، تلفیق و درون سازی را برای خلق دانش در سازمان بیان کردند( دانایی فرد، خائف الهی و حسینی، ۱۳۹۰).

۲ـ۲ـ ۳ـ ۱ـ ذخیره دانش

در حالی که افراد دانش را خلق می‌کنند و آن را یاد می گیرند، ممکن است آن را فراموش کنند، حتی چگونگی خلق دانش یا چگونگی کسب آن را یاد ببرند. ‌بنابرین‏ حافظه( سازمانی یا فردی)، نیازمند دخیره، سازماندهی و بازیابی دانش افراد است. تجربیات گدشته و رخدادهایی که بر فعالیت های کنونی تاثیر می‌گذارند، ذخیره می‌گردند. حافظه سازمانی اشکال مختلفی از دانش مستندات مکتوب، پایگاه داده هاو دانش انسانی کدگذاری شده در شکل سیستم های خبره مستندات فرایندها و رویه های سازمانی است. حافظه ی فردی مبتنی بر مشاهدات، تجربیات و فعالیت های افراد است. ‌بنابرین‏ ذخیره دانش به دانش صریح و دانش ضمنی اشاره دارد که باید جذب و مستند شوند(حسینی و موسوی،۱۳۹۱: ۵۶).

۲ـ۲ـ ۳ـ ۲ـ تسهیم دانش

کلیه فعالیت های مربوط به انتقال یا توزیع دانش از یک فرد یا سازمان به فرد، گروه یا سازمان دیگر، فرایند انتشار یا تسهیم دانش نامیده می شود. در الگوهای سنتی، سازمان ها و افراد اغلب تمایلی به انتقال و تسهیم دانشی که از آن برخوردار بودند را نداشته و بجای اینکه به دانش به عنوان یک سرمایه علمی نگاه کنند، آن را به عنوان منبع قدرت، اهرم نفوذ و ضامن استمرار شغل خود می پنداشته و تمایلی به تسهیم آن با دیگران نداشتند.

سازمانی که از تسهیم اطلاعات و خلق دانش در میان اعضایش حمایت می‌کند، بیشتر می‌تواند فرآیندهای مؤثر و کارآمد را تعریف کند و عملکرد سازمانی خود را بهبود بخشد. در سازمانی که از فرهنگ تسهیم دانش برخوردار است، افراد ایده ها و بینش های خود را با دیگران تسهیم می‌کنند، زیرا بجای اینکه مجبور ‌به این کار باشند؛ آن را یک فرایند طبیعی می دانند. ‌بنابرین‏، باید در بین اعضای سازمان این انگیزه را به وجود آورد که بدون ترس از دست دادن موقعیت خود به تسهیم دانش در سازمان بپردازند(قلیچ لی، ۱۳۸۸).

۲ـ۲ـ ۳ـ ۳ـ کاربرد دانش

دانش به خودی خود ارزشمند نیست، آن زمان ارزشمند خواهد بود که بکارگرفته شود. تمامی سعی مدیریت دانش بر آن است تا اطمینان حاصل کند که آیا دانش موجود سازمان به طور مفید در جهت منفعت آن به کار برده می شود یا خیر، در اینجا باید موانعی که بر سر راه استفاده مفید از دانش موجود دارند؛ شناسایی و رفع شوند تا بتوان اطمینان حاصل کرد که مهارت های ارزشمند و دارایی دانش کاملا مورد بهره برداری قرار می گیرند(همان).

۲ـ۲ـ ۳ـ ۴ـ تعاریف و مفهوم تسهیم دانش

تسهیم دانش انتشار داوطلبانه مهارت ها و تجربیات اکتسابی به سایر افراد است، به بیان دیگر تسهیم دانش به عنوان اقدامی تعریف می شود که افراد طی آن اطلاعات مربوط را میان دیگران منتشر می‌کنند.

تسهیم دانش توسط مک درمت^[۳۹](۱۹۹۹)، بدین صورت تشریح شده که وقتی می گوییم فردی دانش خود را تسهیم می‌کند، ‌به این معنی است که آن فرد، فرددیگری را با بهره گرفتن از دانش، بینش و افکار خود راهنمایی می‌کند تا او را کمک کند که موقعیت خود را بهتر ببیند. بعلاوه فردی که دانش خود را تسهیم می‌کند، ایده آل این است و باید از هدف دانش تسهیم شده، و کاربرد آن و همچنین از نیازها و شکاف های اطلاعاتی فرد گیرنده دانش اطلاع داشته باشد. این بیانگر این نکته است که همه کارکنان نیاز به تسهیم دانش خود نداردند، زیرا ممکن است دانش آنان به کار گرفته نشود و یا از آن استفاده مجدد نشود، به عبارت دیگر، تسهیم دانش زمانی مفید خواهد بود که همه کارکنان در کار خود به آن نیاز داشته باشند و یا حداقل بیشتر دانشی را که دریافت می‌کنند به کار گیرند( زندی، ۱۳۸۹).

۲ـ۲ـ ۳ـ ۵ـ تئوری های مربوط به تسهیم دانش

“کلاپارد” زندگی را تلاشی دائمی برای برقراری مجدد تعالی که دائما در حال به هم خوردن است می‌داند. نیاز نتیجه عدم تعادل بین هر موجود زنده و محیط او است که عکس العمل هایی در جهت ارضای آن را بر می انگیزد. به عبارت دیگر فعالیت همیشه برای ارضای نیازها می‌باشد. البته هر شیء و هر چیزی، آدمی را به فعالیت وا نمی دارد، در صورتی موجب انگیزش و به دنبال آن محرک فعالیت است که در شرایط و موقعیت های خاصی قرار بگیرد و یاد گرفته باشد. “کلاپارد” آن حالت خاص موجود زنده را که سبب جنبش و واکنش می شود رغبت یا همان علاقه مندی می نامد (مهرمحمدی، ۱۳۸۷، ص ۹). در رعایت این اصل باید محتاطانه عمل کرد، به طوری که در انتخاب موضوعات پس از روشن شدن اهمیت و اعتبار آن ها موضوعاتی انتخاب شوند که حتی الامکان به علایق تمام دانش آموزان نزدیکتر باشد (نصیری قرقانی، ۱۳۸۷، ص ۱۹).

۴- اصل سودمندی

سودمندی به کاربرد مفید محتوا مربوط می شود. این که چه چیزی سودمند می‌باشد به دیدگاه فلسفی و طرح برنامه درسی مربوط می شود. سودمندی در نظر معتقدان به طرح برنامه درسی “موضوع محور” این است که تا چه حدی برنامه درسی بتواند دانشی را که در شغل آینده و فعالیت های دیگر بزرگسالی کاربرد دارد ، به یاد گیرنده بیاموزد. از نظر طرفداران طرح “یادگیرنده مدار” محتوایی که بتواند فرد را در به دست آوردن یک درک از هویت خود و کسب معنا در زندگی کمک کند، سودمندی بیشتری دارد. آنانی که از طرح مسأله مدار حمایت می‌کنند می‌گویند محتوایی سودمند است که در غلبه بر مشکلات اجتماعی و سیاسی کاربرد مستقیم داشته باشد (ملکی، ۱۳۸۷، ص ۱۵۲).

منظور از سودمندی توجه به محتوایی است که در فعالیت های دوران بزرگسالی مفید باشد. از امام علی (ع) نقل شده که جوانان چیزهایی را باید بیاموزند که در بزرگسالی به آن معنا محتاجند (اکرمی، ۱۳۸۵، ص ۱۶).

رضوی (۱۳۸۶) اصل سودمندی را به عنوان یکی از ملاک های انتخاب محتوا تعیین نموده و اظهار می‌دارد که این اصل، برای زندگی فرد و اجتماع به معنای وسیع، اصلی پذیرفته شده است، اما گاهی در تفسیر اصل سودمندی اشتباهی رخ می‌دهد و آن این است که آن ها را از نظر فایده ای که برای بزرگسالان دارد یا از لحاظ کثرت استفاده آن ها در زندگی افراد بزرگسال می سنجند. این معنی محدود موضوع است و باید گفت که بعضی مواد درسی برای جوانان در سن و سال مختلف نفسا سودمند است، بی آن که در مراحل بعدی عمر، فایده مستقیمی برای زندگی داشته باشد، ولی در واقع پایه ی بعضی از امور سودمند و از همه مهمتر وسیله ی پرورش شخصیت های سالم و برومند محسوب می‌شوند (رضوی، ۱۳۸۶، ص ۷۰).

۵- قابلیت یادگیری

آیا می توان بدون توجه ‌به این معیار، محتوا را انتخاب کرد؟ بعضی منتقدان مدارس ‌به این سوال پاسخ مثبت می‌دهند. بعضی محتوا ها خارج از تجربیات دانش آموزان انتخاب می‌شوند و یادگیری آن دشوار می شود. قابلیت یادگیری به سازماندهی مناسب و توالی محتوا نیز مربوط است. یعنی گاهی محتوای انتخابی به علت عدم تناسب با ویژگی ها و تجارب یادگیرنده مشکل است و گاهی به علت سازماندهی نامناسب، یادگیری مؤثر انجام نمی پذیرد. از هر دو بعد باید هماهنگی و تناسب را حفظ کرد (ملکی، ۱۳۸۷، ص ۱۵۳).

محتوا باید با توجه به سن عقلی و رشد دانش آموزان در نظر گرفته شود و از این لحاظ برای آنان قابل فهم باشد. محتوا نباید آن چنان ساده باشد که پیش پا افتاده تلقی گردد و نه آن چنان پیچیده و مبهم که یادگیری را به اشکال مواجه کند. همین مسأله ایجاب می‌کند که در برنامه ریزی درسی و نیز تألیف کتب درسی از روانشناسان رشد و تربیتی استفاده به عمل آید (نصیری قرقانی، ۱۳۸۷، ص ۱۹).

شاید گفتن این که هر چه در برنامه درسی وارد می شود باید در نزد دانش آموزان یادگرفتنی باشد، بدیهی به نظر آید، ولی ملاک قابل یادگیری بودن هر چند هم، ممکن است بدیهی باشد، ولی همیشه رعایت نمی گردد. مشکل اصلی، تطبیق توانایی‌های دانش آموزان است. محتوا باید به شکل های مناسب در دسترس دانش آموزان باشد و البته این برای دانش آموزان مختلف متفاوت خواهد بود. همچنین مهم است که آنچه باید یاد گرفته شود با چیزهایی که دانش آموزان قبلا یاد گرفته اند مرتبط گردد. و باز این از یک دانش آموز به دانش آموز دیگر فرق خواهد کرد. این تفاوت ها نیاز به تنوع طرق ارائه و در دسترس گذاشتن محتوا و گوناگونی روش هایی را که انتظار است، دانش آموزان به کمک آن ها یاد بگیرند، مشخص می‌سازد (نیکلس، ادری و هاوارد، ۱۳۸۸، ص ۷۰).

وقتی مفهومی قابل ارتباط دادن با مفاهیمی باشد که از پیش در ساخت شناختی فرد وجود دارد آن مفهوم معنی دار است. به سخن دیگر مطالب معنی دار به مطالب یادگرفته شده قبلی مربوط می شود، در حالی که مطالبی که به صورت طوطی وار آموخته می‌شوند به طور پراکنده و بدون ارتباط با یکدیگر در ذهن انباشته می‌گردند. ‌بنابرین‏ اگر یاد گیرنده بتواند مطالب جدید را به مطالبی که قبلا آموخته است مربوط سازد، یادگیری او به نحو معنی دار انجام می‌گیرد، اما اگر اطلاعات جدید را بر اثر تکرار و تمرین حفظ کند، بدون این که ارتباط آن ها را با مطالبی که قبلا آموخته است بیابد، یادگیری او جنبه ی طوطی وار دارد (سیف، ۱۳۸۹، ص ۲۷۳).

۶- انعطاف پذیری

برنامه ریزی درسی باید محتوا را با توجه به زمان تخصیص یافته، منابع قابل دسترس، کارکنان، فضای سیاسی موجود، قوانین و مقدار بودجه ی اختصاص یافته انتخاب کنند. ممکن است بعضی تصور کنند که در انتخاب محتوا اختیار کامل دارند، اما عملا با محدودیت هایی مواجه می‌شوند. برای مثال روزهایی که برای آموزش در اختیار دارند، آموزش را محدود می کند؛ همچنین عواملی مانند اندازه کلاس درس و کارکنان مدرسه نیز چنین نقشی در ایجاد محدودیت دارند. انتخاب محتوا باید با توجه به زمینه ای که در عالم واقع وجود دارد انجام پذیرد و این معمولا با مسائل اقتصادی و سیاسی گره می‌خورد (ملکی، ۱۳۸۷، ص ۱۵۳).

پیشنهادات

پیشنهاد ۱

قانون‌گذار شاید بهتر است ابهام و تکلیف مربوط به جرم عقیم و قابل مجازات آن را همانند جرم محال در تبصره ماده ۱۲۲ق.م.ا. ۱۳۹۲بطور صریح تصریح و برطرف نمایند .

پیشنهاد ۲

با وضع ماده ۱۲۲ قانون م.ا.جدید مصوب ۱۳۹۲ و بندهای سه گانه آن بهتر است قانون‌گذار اقدام به حذف ماده ۶۵۵ ق.م.ا سابق در ارتباط شروع به جرم سرقت های تعزیری نمایند.

ضمائم

نمونه آرای قضایی ‌در مورد شروع به جرم

بند اول: نحوه اعمال تعدد جرم در شروع به سرقت

با این توضیح که تلقی سرقت و شروع به آن به عنوان جرایم یکسان و مشابه با قواعد و اصول سازگارتر است نمونه ای از آرای صادره ذکر می‌گردد:

الف) آرایی که در آن سرقت و شروع به آن از جرایم مختلف محسوب شده است:

1. رأی‌ شعبه اول دادگاه تجدید نظر استان مازندران

کلاسه پرونده: ۸۰/۴۱۹/۱

دادنامه شماره:۳۹۵/۱ – ۱۴/۳/۱۳۸۰

تجدید نظرخواه: حسین ……………….

تجدید نظر خوانده: محمود …………….

تجدید نظر خواسته: دادنامه شماره ۱۲۱۴/۱ مورخ ۱۴/۱۰/۷۹ صادره از شعبه اول دادگاه عمومی بابل

تجدیدنظرخواهی آقای حسین……………از دادنامه شماره ۱۲۱۴/۱ مرخ ۱۴/۱۰/۷۹ صادره از شعبه اول دادگاه عمومی بابل که به موجب آن تجدیدنظرخواه به اتهام ارتکاب یک فقره «سرقت» و یک فقره «شروع به سرقت» به مجازات های علیحده محکوم شده است. متضمن ذکر علل و موجبات موجهه نقض نبوده و مدلل نمی باشد زیرا این دو جرم، هر یک به تنهایی جرم مستقل به شمار می‌آید و محکومیت تجدید نظرخواه مطابق قانون و با توجه به محتویات پرونده صحیحا صدر شده است لذا دادگاه ضمن رد اعتراض تجدیدنظرخواه، به استناد بند الف ماده ۲۵۷ ق.آد.ک رأی‌ دادگاه عمومی را تأیید و ابرام می کند. رأی‌ صادره قطعی است.

رییس دادگاه مستشار دادگاه

1. رأی‌ شعبه ۲۶ دیوان عالی کشور

شماره فرجامی: ۲۶- ۶/ ۳۷۲۷

شماره دادنامه: ۱۲۶۷/۲۶

تاریخ رسیدگی: ۵/۵/۱۳۷۱

مرجع رسیدگی: شعبه ۲۶ دیوان عالی کشور

هیات شعبه: آقایان …….. مستشار …….. عضو معاون ……….

خلاصه جریان پرونده:

آقایان ۱- الف …… فرزند ……. ۲- ب ……. فرزند ……. متهمند به شرکت در سرقت های متعدد و یک فقره شروع به سرقت بدین شرح که سارقین از چند مغازه و منزل، اشیاء و لوازم آن ها را به سرقت می‌برند و در شهرهای مختلف به فروش می رسانند و خودشان نیز در تمام مراحل اعتراف به سرقت کرده‌اند. مثلا در یکی از مغازه ها از طریق سوراخ کردن دیوار به داخل رفته اند و مقدار زیادی لوازم یدکی وسایل نقلیه را به سرقت برده اند. نظر به شکایت شکات، دادسرای عمومی ….. به دلایل موجود در پرونده طی کیفر خواست شماره ۳۲۵- ۱۴/۱۱/۶۹ تقاضای مجازات آن ها را ‌کرده‌است.سپس دادگاه کیفری استان شعبه ۲۶ پس از بررسی پرونده و گذشت شکات از سارقین هر یک از متهمان زا به ۷۴ ضربه شلاق تعزیری و ۳۰ ضربه شلاق تعزیری به علت شروع به سرقت محکوم ‌کرده‌است. حکم صادره از طرف یکی از شکات مورد اعتراض واقع و دادگاه با بقاء بر رأی‌ خود پرونده را به دیوان عالی کشور و ‌به این شعبه ارسال نموده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید و پس از قرائت گزارش عضو ممیز و اوراق پرونده نظریه کتبی دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر …….. دادنامه شماره …….. فرجام خواسته مشاوره نمود و چنین رأی‌ می‌دهد:

رأی‌ دادگاه

با توجه به محتویات پرونده الف….. و ب …….. رأی‌ صادره از دادگاه کیفری یک استان مطابق موازین بوده و چون اعتراض موجهی ارائه نشده رأی‌ ابرام می‌گردد.^[۱۳۹]

مستشار عضو معاون

ب) آرایی که در آن سرقت و شروع به آن از جرایم یکسان (غیرمختلف ) محسوب شده است:

۱- رأی‌ شعبه دوم ایوان عالی کشور

شماره فرجامی: ۱۹/۳۷۷۰ -۲

تاریخ رسیدگی: ۷/۹/ ۱۳۷۱

شماره دادنامه: ۵۲۷ – ۲

فرجام خواه : آقای ……. وکیل آقای الف …..

فرجام خواسته: دادنامه شماره ۵۵۶ مورخ ۸/۱۲/۷۰ صادره از شعبه ششم دادگاه کیفری یک

مرجع رسیدگی: شعبه دوم دیوان عالی کشور

هیات شعبه : آقایان ……… رئیس و ……… عضو معاون ………..

خلاصه جریان پرونده:

بنا به شکایت محتویات پرونده و کیفر خواست شماره ۶۱۵ – ۱۰/۵/ ۷۰ دادسرای عمومی ……..

آقای الف فرزند…… به اتهام سرقت کامیون و محموله آن و ملاحظات غیر موجه متهم بزهکاری وی را محرز اعلام و طبق ماده ۲۱۸ قانون صدو دو ماده ۱۰۹ قانون تعزیرات درخواست رسیدگی و صدور حکم شده است. شعبه ششم دادگاه کیفری یک …. با جری تشریفات قانونی به موضوع رسیدگی کرد. و شاکی در جلسه دادگاه ابراز داشته ایشان در سال۶۳ ماشین را با محموله آن که کپسول گاز بوده برده و تخلیه کرده و ماشین را رها ‌کرده‌است. در سال ۶۴ ماشین در گارا‍‍ژ پارک بوده که ایشان می‌آید دست و پای نگهبان را بسته ، یک چاقو به گردن او زده که اگر از گاراژ دیگر دیر رسیده بودند نگهبان مرده بود و با تیوپ هم گلوی او را بسته بود و بعد فرار می‌کند. البته قبل از فرار ماشین را روشن کرده بود که ببرد ولی در اثر آمدن افراد از گاراژ بغلی موفق به بردن مجدد آن نشده و ماشین را روشن گذاشته و فرار می‌کند. ماشین ۲۵۰ عدد کپسول گاز داشت. بعدادر جلسه ای تعریف می‌کند که تعدادی کپسول دارم می خواهم بفروشم و افرادی که حضور داشتند از جریان با خبر شده و به ما اطلاع دادند و ما شکایت کردیم و آگاهی اقدام کرد و ما از آگاهی بیرون آمدیم، آقای الف گفت: من حاضرم پولش را بدهم و من گفتم: برویم دادگستری. آمدیم پیش آقای ب و به ایشان هم گفت حاضرم پولش را بدهم و اظهارات دیگری هم دارد. متهم منکر اتهام انتسابی شده و راجع به اظهارات نگهبان می‌گوید: ایشان ۹۲ سالش است و اصلا مرا نمی شناسد ولی در آگاهی چون دست من بسته بود و از بیرون به آن آقا گفته بودند که آن شخص دستش بسته است همان است و با ج هم دعوا کردم. …….. این ها ساخت و پاخت کرده‌اند.( یعنی متهم مطالبی را که در یک جلسه ای راجع به فروش کپسول گاز مطرح کرده بود انگار نموده است.) بعد می‌گوید حرف ندارم پول را می گذارم روی قرآن بردارند یا قسم می خورم. بعد می گویدآقای ج با برادرم دعوی ‌کرده‌است و آقای د به عنوان گواه توضیح داده است که در یک جشن عروسی آقای ج گفت: یک نفر برای من کپسول گاز آورده و گفت: برایم بفروش و اسم آن شهر را نگفت، من فکر کردم که کپسول ها مال آقای ه باشد و به او خبر دادم. آقای و ۷۵ ساله که نگهبان گاراژ بوده توضیح داده که سارقین دو نفر بودند یکی گلوی مرا بست و دیگری ماشین را روشن کرد این آقا الان این جا است از عقب گلوی مرا بست من داد زدم وقتی شلوغ شد این ها فرار کردند. آقای ج در شهادت خود ابراز داشته که آقای الف به وی گفته است تعداد ۷۰ کپسول گاز دارم بدهم به شما و شما یکی پانصد تومان بفروش و هرچه اضافه فروختی خودت بردار گفتم: از کجا آورده ای؟ گفت: با ماشین دزدی کردم.

خوشبختانه کشور ما به دلیل موقعیت ویژه ی جغرافیایی، توان بالایی در دریافت انرژی خورشیدی دارد، به طوری که میانگین سالانه ی تابش خورشیدی در کشور ۵ کیلو وات ساعت در روز برآورد شده که این رقم در مقایسه با دیگر کشورها بسیار قابل ملاحظه است. ‌بنابرین‏ می توان با بهره گرفتن از انرژی خورشیدی در مناطق مختلف کشور به ویژه مناطق آفتاب خیز جنوب، ضمن بهره مندی از این انرژی رایگان و حفظ ذخایر فسیلی برای نسل های آینده، آلودگی های زیست محیطی را کاهش داده و زمینه را برای رسیدن به توسعه ی پایدار فراهم آورد. در این باره، صرفه جوییهای حاصل شده در بلند مدت (صرفه جویی در مصرف سوخت و صرفه جویی حاصل از کاهش آلودگی) می‌تواند شرکت های صنعتی را در تخصیص بهینه ی منابع محدود خود در تامین انرژی یاری رساند.

اهداف مشخص تحقیق (شامل اهداف آرمانی، کلی، اهداف ویژه و کاربردی)

هدف کلی

با توجه ‌به این که انرژی در زندگی نقش بسیار مهمی ایفا می‌کند و انرژی های تجدید نا پذیر از جمله سوخت های فسیلی، زغال، گاز های طبیعی رو به کاهش است و اثرات مخرب زیست محیطی نیز دارد استفاده از انرژی های نو (تجدید پذیر ) از جمله انرژی خورشیدی در حال حاضر بهترین گزینه برای جایگزینی انرژی های تجدید نا پذیر می‌باشد. پس اهداف این تحقیق موارد زیر را می توان نام برد:

1. 1. بررسی قیمت تمام شده انرژی خورشیدی در مقایسه با گاز طبیعی بخش خانگی با چشم انداز بالا بردن بهره وری انرژی

1. 1. محاسبه قیمت تمام شده استفاده از انرژی خورشیدی در بخش خانگی

1. مقایسه بهای تمام شده انرژی خورشیدی با گاز طبیعی

در صورت داشتن هدف کاربردی، نام بهره‏وران ذکر شود

نتایج این تحقیق می ­تواند برای وزارت نیرو، شرکت‌های خصوصی و دولتی و خانوارها مورد استفاده قرار گیرد.

مطالعه در زمینه انرژی های نو

اهداف آرمانی:

جایگزینی انرژی خورشیدی با گازهای طبیعی موجب کاهش هزینه های انرژی مشتریان می‌گردد. همچنین از انتشار آلاینده ها تا حدودی جلوگیری می شود و با توجه ‌به این که انرژی های تجدید ناپذیر رو به کاهش است این اقدام باعث می شود که نسل های آینده با بحران کمبود انرژی مواجه نشوند.

۱-۵- سؤالات تحقیق

1. 1. آیا قیمت تمام شده انرژی خورشیدی در مقایسه با گازهای طبیعی کمتر است؟

1. آیا جایگزینی انرژی خورشیدی با گاز های طبیعی در بخش خانگی مقرون به صرفه می‌باشد؟

۱-۶- فرضیه ‏های تحقیق

1. 1. قیمت تمام شده انرژی خورشیدی در مقایسه با گازهای طبیعی کمتر است

1. جایگزین کردن انرژی خورشیدی با گاز طبیعی در بخش خانگی مقرون به صرفه می‌باشد.

۱- ۷- قلمرو پژوهش

قلمرو موضوعی تحقیق بررسی قیمت تمام شده انرژی خورشیدی در مقایسه با گاز طبیعی بخش خانگی با چشم انداز بالا بردن بهره وری انرژی می‌باشد. قلمرو مکانی پژوهش، شامل خانوارهای ۴ و ۵ نفره در شهرستان شیراز می‌باشد. قلمرو زمانی پژوهش نیز سال ۱۳۹۳ می‌باشد

۱-۸- روش تحقیق

روش تحقیق در پژوهش حاضر تحلیلی – توصیفی- کاربردی است. به منظور انجام این پژوهش به روش اسنادی، اقدام به گردآوری اطلاعاتی همچون میزان مصرف آبگرم روزانه به ازای هر نفر در کشور، متوسط دمای ورودی و خروجی به آبگرمکن و بهای انرژی مصرفی بعد از حذف یارانه های دولتی از کتب، نشریات و سایت های اینترنتی شد. سپس اقدام به کسب اطلاعات ‌در مورد خصوصیات آبگرمکن خورشیدی گردید. در مرحله بعد، تحقیقات صورت گرفته در داخل و خارج از کشور از نظر موانع، مسائل و مزایای به کارگیری آبگرمکن خورشیدی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت که این گام منجر به شناخت بهتر موضوع و مسائل موجود در راه استفاده از این فناوری گردید. مچنین فرمول ها و روابط ریاضی مورد نیاز برای محاسبه میزان انرژی مصرفی به ازای هر نفر، از این تحقیقات استخراج شد.

۱-۸-۱- جامعه آماری، روش نمونه‏گیری و حجم نمونه

کشور ما مناطق گوناگونی دارد که میزان تابش خورشید در سال بالاتر از ۲۵۰ روز می‌باشد به همین خاطر می توان این مناطق را مد نظر قرار داد. البته در کشورهای پیشرفته دنیا میزان تابش از این تعداد روز کمتر می‌باشد. جامعه آماری این تحقیق خانوارهای ۴ یا ۵ نفره شهرستان شیراز می‌باشد که از نقاط مختلف شهر به صورت تصادفی انتخاب شده اند.

۱-۸-۲- روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده ها

در این پژوهش تجزیه و تحلیل داده ها بر این روش‌ها پایه گذاری شده است که عبارتند از :

1. 1. قیمت گذاری به روش هزینه تمام شده (قیمت حسابداری)^[۵]

1. 1. قیمت گذاری بر پایه میزان کار اجتماعی^[۶]

1. 1. محاسبه قیمت تمام شده هر کیلووات ساعت برق (‌بر اساس بهای تمام شده)^[۷]

1. محاسبه قیمت تمام شده هر کیلووات ساعت برق ‌بر اساس روش سازمان ملل^[۸]

۱-۹- خلاصه فصل

در این فصل به کلیات تحقیق پرداخته شد برای این منظور ابتدا بیان مسئله و اهمیت و ضرورت بررسی قیمت تمام شده انرژی خورشیدی در مقایسه با گاز طبیعی بخش خانگی بررسی شد. سپس اهداف کلی و آرمانی تحقیق توضیح داده شد. در ادامه سوالات و فرضیه های تحقیق که شامل مقایسه قیمت تمام شده انرژی خورشیدی در مقایسه با گازهای طبیعی و بررسی جایگزین کردن انرژی خورشیدی با گاز طبیعی در بخش خانگی می‌باشد. در انتهای فصل نیز قلمرو پژوهش و روش تحقیق توضیح داده شد

فصل دوم

مبانی نظری و پیشینه تحقیق

مقدمه

نمودار ۴-۱ باکس پلات متغیر محافظه‌کاری

۲- تغییرات بازده سهام: این متغیر که متغیر وابسته پژوهش می‌باشد برای محاسبه آن بازده سال آتی را از بازده سال گذشته کم می‌کنیم. خود مقدار بازده، مستقیم از اطلاعات سی­دی ره­آورد نوین قابل استخراج است. که در این پژوهش میانگین آن برابر با ۲۴/۶ و انحراف معیار آن برابر با ۵۴/۵ می‌باشد که نزدیک بودن مقدار انحراف معیار به میانگین نشان از پراکندگی این متغیر دارد که در نمودار باکس پلات نیز این پراکندگی به خوبی نشان داده شده است در این نمودار مشاهده می‌شود که حداکثر آن برابر با ۱۷/۳۰ و حداقل آن برابر با ۱۰/۰ می‌باشد.

نمودار ۴-۲ باکس پلات متغیر تغییرات بازده

۳- نسبت تغییرات حقوق صاحبان سهام به دارییها: این متغیر که متغیر وابسته پژوهش می‌باشد برای محاسبه آن مقدار حقوق صاحبان سهام را از صورت مالی ترازنامه تقسیم بر کل دارییها می‌کنیم. که در این پژوهش میانگین آن برابر با ۰۷۲۸/۰ و انحراف معیار آن برابر با ۰۷۹/۰ می‌باشد که نزدیک بودن مقدار انحراف معیار به میانگین نشان از پراکندگی این متغیر دارد که در نمودار باکس پلات نیز این پراکندگی به خوبی نشان داده شده است در این نمودار مشاهده می‌شود که حداکثر آن برابر با ۸۲/۰ و حداقل آن برابر با ۰۰۱۸/۰ می‌باشد.

نمودار ۴-۳ باکس پلات متغیر تغییرات حقوق به دارایی

۴- اهرم مالی: این متغیر که متغیر کنترلی پژوهش می‌باشد برای محاسبه آن، مقدار کل بدهی را از صورت مالی ترازنامه تقسیم بر کل دارییها می‌کنیم. که در این پژوهش میانگین آن برابر با ۶۳۲/۰ و انحراف معیار آن برابر با ۲۲۷/۰ می‌باشد که پایین بودن مقدار انحراف معیار به میانگین نشان از عدم پراکندگی این متغیر دارد که در نمودار باکس پلات نیز این عدم پراکندگی به خوبی نشان داده شده است در این نمودار مشاهده می‌شود که حداکثر آن برابر با ۷۲/۱ و حداقل آن برابر با ۰۲/۰ می‌باشد.

نمودار ۴-۴ باکس پلات متغیر اهرم مالی

۵- اندازه: این متغیر که متغیر کنترلی پژوهش می‌باشد برای محاسبه مقدار آن، از کل درآمد شرکت لگاریتم گرفته می‌شود. که در این پژوهش میانگین آن برابر با ۸/۵ و انحراف معیار آن برابر با ۶۲۴/۰ می‌باشد که پایین بودن مقدار انحراف معیار به میانگین نشان از عدم پراکندگی این متغیر دارد که در نمودار باکس پلات نیز این عدم پراکندگی به خوبی نشان داده شده است. در این نمودار مشاهده می‌شود که حداکثر آن برابر با ۰۳/۸ و حداقل آن برابر با ۸۷/۳ می‌باشد.

نمودار ۴-۵ باکس پلات متغیر اندازه شرکت

۴-۴ آمار استنباطی

۴-۴-۱ آزمون فرضیه اول: بین محافظه‌کاری حسابداری و تغییرات بازده سهام رابطه معنا­داری وجود دارد.

H0: بین محافظه‌کاری حسابداری و تغییرات بازده سهام رابطه معناداری وجود ندارد.

H1: بین محافظه‌کاری حسابداری و تغییرات بازده سهام رابطه معنا­داری وجود دارد.

1. پیش فرض نرمال بودن خطاها

شکل ۴-۶ نمودار نرمال جهت بررسی نرمال بودن توزیع خطاها

در این نمودار مشاهده می‌شود که توزیع خطا‌های متغیرها از توزیع نرمال پیروی می‌کند.

1. پیش فرض نرمال بودن باقی­‌مانده‌ها از طریق نمودار نرمال باقی­مانده­ها(P-P)

شکل ۴-۷ نمودار نرمال جهت بررسی نرمال بودن باقی­‌مانده‌ها

در نمودار فوق مشاهده می‌شود که باقی­ماند‌ه­ها حول خط مورب قرار ‌گرفته‌اند ‌بنابرین‏ دارای توزیع نرمالی هستند.

1. پیش فرض مستقل بودن خطاها

در جدول فوق مشاهده می‌شود که مقدار دوربین واتسون به دست آمده برابر با ۷/۱ می‌باشد چون این مقدار بین ۵/۱ تا ۵/۲ قرار گرفته لذا می‌توان گفت که خطاهای متغیرها مستقل از هم نمی­باشند.

جدول۴-۳ خلاصه مدل رگرسیون فرضیه اول

ضریب همبستگی

ضریب تعیین

خطای معیار تخمین

آزمون دوربین- واتسون

F

خطا(sig)

۳۰۴/۰

۰۹۳/۰

۲۹/۵

۷/۱

۳۳/۲۳

۰۰۱/۰

برای تاثیرگذاری متغیر مستقل بر متغیر وابسته نیاز است که بین متغیر وابسته و متغیر مستقل همبستگی وجود داشته باشد که در این فرضیه میزان همبستگی ایجاد شده (۳۰۴/۰) در حد نسبتا قابل قبولی است و قابل استناد می‌باشد. مقدار ضریب تعیین، میزان دقت مدل را برای پیش ­بینی متغیر وابسته اندازه ­گیری می‌کند لذا هر چه مقدار آن به سمت ۱ برود نشان از دقت مدل در پیش ­بینی متغیر وابسته است که این مقدار‌(۰۹۳/۰) نشان می­دهد. متغیرهای مستقل تا حدودی توانایی پیش ­بینی متغیر وابسته را دارند ‌بنابرین‏ می‌توان گفت که مدل توسط متغیر مستقل تبیین شده است.

برای بیان نتایج آزمون رگرسیون بایستی رابطه خطی بین دو متغیر مستقل و وابسته ایجاد شود به عبارتی مدل باید معنادار باشد، که تشخیص وجود یا عدم وجود رابطه خطی و معنادار بودن مدل به وسیله آزمون فیشر(f) میسر است. میزان خطای آن در این فرضیه ۰۰۱/۰ می‌باشد و چون مقدار خطای محاسبه شده کمتر از ۰۵/۰ درصد است ‌بنابرین‏ این بدان معنی است که مدل معنادار شده است.

جدول۴-۴ ضرایب رگرسیون فرضیه اول

Y_t=a+b₁x₁

ضرایب غیر استاندارد

ضرایب استاندارد

t

خطا(sig)

متغیر وابسته

متغیرهای مستقل

B

خطای معیار

Beta

تغییرات بازده سهام

مقدار ثابت

۸۷/۳

۹۱/۱

۰۲/۲

۰۴۳/۰

محافظه‌کاری

۳۷/۱

۱۶۹/۰

۲۹۶/۰

۱۳/۸

۰۰۱/۰

اهرم مالی

۶۹/۱

۸۹۸/۰

۰۶۹/۰

۸۸/۱

۰۶۰/۰

اندازه شرکت

۰۰۸/۰-

۳۲۶/۰

۰۰۱/۰

۰۲۵/۰-

۹۸۰/۰

در جدول فوق مشاهده می­ شود که میزان خطای آزمون ضرایب متغیر محافظه‌کاری کمتر از۰۵/۰ درصد است(۰۰۱/۰) لذا این متغیر توانایی تأثیرگذاری بر متغیر وابسته(تغییرات قیمت سهام) را دارد. به عبارتی بین محافظه‌کاری حسابداری و تغییرات بازده سهام رابطه معنا­داری وجود دارد.

۴-۴-۲ آزمون فرضیه دوم: بین محافظه‌کاری حسابداری و تغییرات نسبت حقوق صاحبان سهام به دارایی رابطه معناداری وجود دارد.

H0: بین محافظه‌کاری حسابداری و تغییرات نسبت حقوق صاحبان سهام به دارایی رابطه معنا­داری وجود ندارد.

H1: بین محافظه‌کاری حسابداری و تغییرات نسبت حقوق صاحبان سهام به دارایی رابطه معنا­داری وجود دارد.

1. پیش فرض نرمال بودن خطاها

شکل ۴-۸ نمودار نرمال جهت بررسی نرمال بودن توزیع خطاها

در این نمودار مشاهده می‌شود که توزیع خطا‌های متغیرها از توزیع نرمال پیروی می‌کند.

1. پیش فرض نرمال بودن باقی­‌مانده‌ها از طریق نمودار نرمال باقی­مانده­ها(P-P)

شکل ۴-۹ نمودار نرمال جهت بررسی نرمال بودن باقی­‌مانده‌ها

در نمودار فوق مشاهده می‌شود که باقی­ماند‌ه­ها حول خط مورب قرار گرفته اند ‌بنابرین‏ دارای توزیع نرمالی هستند.

کیفیت گزارشگری مالی یک کالای باارزش است. صرف‌نظر از این الزام قانونی وجود دارد یا خیر، یک حسابرسی که بر کیفیت گزارشگری مالی می‌افزاید باارزش بوده و از بُعد هزینه یک حسابرسی خوب، اثربخش است، زیرا هزینه سرمایه را کاهش داده و ثروت سهام‌داران و اعتبار مدیریت را در دیده سرمایه‌گذاران افزایش می‌دهد. ‌بنابرین‏ شرکت‌ها باید سعی کنند کیفیت گزارشگری مالی را افزایش دهند تا جایی که هزینه نهایی بهبود کیفیت برابر منافع نهایی آن در قالب افزایش ثروت سهام‌داران شود. ازاین‌رو هزینه حسابرسی باید افزایش یابد و مدیریت ارشد شرکت و اعضای هیئت‌مدیره نیز باید ‌در مورد عملکرد حسابرسان داخلی شرکت بیشتر بدانند تا دین وسیله کیفیت گزارشگری مالی افزایش یابد. در صورت افزایش کیفیت گزارشگری مالی، بازار آن را بی‌مزد نمی‌گذارد و هزینه سرمایه را کاهش می‌دهد(کوهن، ۲۰۰۲).

کیفیت گزارشگری مالی علاوه بر کیفیت حسابرسی و استانداردهای حسابرسی به عوامل دیگری بستگی دارد. استانداردهای حسابداری و حسابرسی منتشره از دور زیبا به نظر می‌رسند، ولی هر فردی که صورت‌های مالی شرکت‌هایی که محافظه‌کارانه عمل نمی‌کنند را تهیه و به طور دقیق حسابرسی، بررسی و تجزیه و تحلیل کند، ‌به این نتیجه می‌رسد که حسابداری واقعاً یک پدیده بی‌قاعده است. وضعیت واقعی شرکت ‌به این بستگی دارد که شرکت‌ها و حسابداران آن ها استانداردهای حسابداری و حسابرسی را چگونه تفسیر کرده و به کار گیرند. به طور خلاصه کیفیت گزارشگری مالی محصول مشترکی از حداقل چهار عامل زیر می‌باشد:

1. 1. نگرش و انگیزه های مدیریت؛

1. 1. کیفیت حسابرسی؛

1. 1. تخصص اعضای کمیته حسابرسی؛

1. استانداردهای حسابداری.

این چهار عامل هر یک به عنوان حلقه اتصال از یک رشته کامل به‌حساب می‌آید و هر یک از این حلقه‌ها که به خوبی عمل نکند، عملکرد رشته را مختل می‌سازد (ثقفی و ابراهیمی، ۱۳۸۸، ۳۶). در این مطالعه، برای اندازه‌گیری کیفیت اطلاعات حسابداری شرکت از معیار کیفیت اقلام استفاده می‌شود. در ادامه مفاهیم مربوط به اقلام تعهدی^[۱۳] تشریح می‌شود.

۲-۸- اقلام تعهدی

همان گونه که هیئت استانداردهای حسابداری مالی در استاندارد حسابداری شماره ۹۵ بیان می‌دارد جریان‌های نقدی ناشی از فعالیت‌های عملیاتی عموماً شامل آثار نقدی معاملات و سایر رویدادهایی است که تعیین‌کننده سود خالص می‌باشد. با توجه به تعریف فوق چنین استنباط می‌شود که اقلام تعهدی تفاوت بین سود خالص و جریان نقدی عملیاتی است. ازاین‌رو تفکیک سود حسابداری به اجزای نقدی و تعهدی و تأثیر این اجزا بر پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی برای سرمایه‌گذاران حائز اهمیت است(ثقفی و هاشمی، ۱۳۸۳). بر اساس مطالعات واکنش سرمایه‌گذاران به اقلام تعهدی و داده های جریان‌های نقدی نسبت به تحلیلگران که فقط از اقلام تعهدی در تصمیم‌گیری‌های خود استفاده می‌کنند، بیشتر است. همچنین واکنش تحلیلگران مالی به اقلام تعهدی و جریان‌های نقدی به دلیل این که اطلاعات فوق نشان‌دهنده توان عملیاتی واحد تجاری بوده و به لحاظ پیش‌بینی پذیری سود و بازده سهام اطلاعات مفیدی ارائه می‌کنند، دقیق تر از واکنش سرمایه‌گذاران است. این دقت نظر تحلیلگران باعث می‌شود که تحلیلگران فوق علاوه بر تحلیل تأثیر اقلام تعهدی و جریان‌های نقدی بر بازده سهام به تحلیل تأثیر اقلام تعهدی و جریان‌های نقدی بر بازده غیرعادی سهام نیز مبادرت نمایند(هریش لیفر و همکاران^[۱۴]، ۲۰۰۹).

۲-۸-۱- اجزای اقلام تعهدی

اقلام تعهدی را می‌توان به اجزای اختیاری و غیر اختیاری تفکیک نمود:

ب) اقلام تعهدی غیر اختیاری: آن دسته از اقلام تعهدی هستند که در محیط عملیاتی یک شرکت خاص وجود دارند و مدیریت معمولاً قادر به تغییر و دست‌کاری آن‌ ها نیست. به عبارت دیگر، این دسته از اقلام تعهدی بر اثر انجام مبادلات واحد تجاری ایجادشده‌اند. از جمله اقلام تعهدی غیر اختیاری می‌توان به تغییرات در حساب‌های دریافتنی، تغییرات در حساب‌های پرداختنی و تغییرات در موجودی کالا اشاره نمود.

اقلام تعهدی غیر اختیاری بر مبنای استانداردهای حسابداری شناسایی می‌شوند. در نتیجه، این اقلام به طور نسبی از دست‌کاری شدن توسط مدیریت در امان می‌باشند. لکن، اقلام تعهدی اختیاری می‌توانند نتیجه رفتار فرصت‌طلبانه مدیریت باشند(عرب مازار یزدی و طالبیان، ۱۳۸۷).

ب) اقلام تعهدی اختیاری: آن دسته از اقلام تعهدی هستند که در ارتباط با تصمیمات مدیریت واحد تجاری قابل تغییر است، یعنی تحت تأثیر رویه و خط مشی‌های انتخابی شرکت قرار دارد. هر چه مدیریت اختیار عمل بیشتری برای دست‌کاری اقلام تعهدی داشته باشد، امکان بهره‌گیری از آن‌ ها برای متأثر کردن سود افزایش می‌یابد. هزینه استهلاک، درآمد حاصل از سرمایه‌گذاری‌ها، سود و زیان ناشی از فروش دارایی‌های ثابت و استهلاک صرف یا کسر اوراق قرضه نمونه هایی از اقلام تعهدی اختیاری می‌باشد (عرب مازار یزدی و طالبیان، ۱۳۸۷).

اقلام تعهدی متشکل از دو جزء اختیاری و غیر اختیاری است و تنها جزء اختیاری آن در معرض دست‌کاری و مدیریت سود قرار دارد، ازاین‌رو بررسی تأثیر این اقلام بر بازده سهام شرکت بینشی مناسب جهت اتخاذ تصمیمات اقتصادی به سرمایه‌گذاران ارائه می‌دهد (هاشمی و همکاران، ۱۳۸۹).

۲-۸-۲- نقش و اهمیت اقلام تعهدی

یکی از نقش‌های بااهمیت اقلام تعهدی، انتقال یا تعدیل شناسایی جریانات نقدی در طول زمان می‌باشد. به طوری که اعداد تعدیل‌شده (سود) بهتر عملکرد شرکت را ارزیابی نماید (مظلوم اردکانی، ۱۳۹۲، ۴۶).

اقلام تعهدی اغلب بر اساس مفروضات و برآوردها می‌باشند که اگر اشتباه باشند بایستی در سود و اقلام تعهدی آتی تصحیح گردند. ‌بنابرین‏، کیفیت اقلام تعهدی و کیفیت سود در هنگام مواجه با خطای برآورد کاهش می‌یابد.

حسابداری تعهدی دربرگیرنده مبادلات بین ویژگی مربوط بودن و قابلیت اعتماد است. در حالی که اطلاعات بر پایه تعهدی، درباره سود مورد انتظار آینده و تعهدات مربوط به آن‌هاست تا به استفاده‌کننده اطلاعات مربوط داده شود. در همان زمان این اطلاعات نسبت به وجه نقدی که دریافت و پرداخت شده است قابلیت اعتماد کمتری دارد.

برخی از محققان معتقدند اقلام تعهدی به عنوان تفاوت میان سود خالص و جریان نقدی حاصل از فعالیت‌های عملیاتی تعریف می‌شود (بر طبق این تعریف در کیفیت سود بالاتر اقلام تعهدی کمتری وجود دارد) و می‌توان بیان داشت یکی از تعدیلات حسابداری که باعث تفاوت میان سود خالص و جریانات نقدی می‌شود از حسابداری تعهدی ناشی می‌شود (کردستانی و مدافعی، ۱۳۹۱، ۹۱۷).

۲-۸-۳- کیفیت اقلام تعهدی

۲-۲-۱- ادراک از خدا از نظر علمای مسلمان

بحث ادراک الهی از قرون اولیه اسلامی‌ مطرح بوده چنان که در سخنان اکثر بزرگان دین خصوصاً روایت‌های حضرت علی (ع) وامام صادق وبرخی دیگر از صحابه می‌ خوانیم از ادراک الهی وکیفیت ادراک سخن به میان آمده است .(طباطبایی، ۱۳۹۳)

۲-۲-۲ – ادراک در لغت

ادراک در لغت به معنای دریافتن،فهمیدن ‌و رسیدن می‌ باشد . چنان که ادراک الشی یعنی وقت آن رسید ‌و ادراک الولد یعنی فرزند بالغ شده ‌و ادراک المسئله یعنی مسئله را فهمید . در بسیاری از موارد ادراک مترادف با علم معرفت، رویت، لحوق،… به کار می‌ رود، وبه نظر برخی از محققان الفاظی که در انواع ادراک در قرآن کریم به کار رفته است به ۲۰ لفظ می‌ رسد که ظن، حسبان، شعور، ذکر، عرفان، فهم، فقه، درایت یقین، فکر، رأی‌، زعم، حفظ، حکمت، خبره، شهادت، عقل، از جمله آنانند (طبرسی ترجمه بغدادی، ۲۰۱۱).

۲-۲-۳- رابطه علم ‌و ادراک

به گفته برخی از دانشوران اگر ادراک در معنای عام آن (حصول صورت شی ونص ناطقه )وعلم در معنای عام آن (حصول صورت شی در عقل )به کار می‌ روند .رابطه علم ‌و ادراک تساوی است برخی نیز معتقدند اگر علم به معنای ادراک امور کلی ‌و ادراک بر حضور مدرک نزد مدرک به کار رود ادراک ‌به این معنا شامل علم ‌و ادراک امور حسی می‌شود در این صورت بین علم ‌و ادراک عموم ‌و خصوص مطلق ورابطه آن دو مانند رابطه نوع جنس است یعنی ادراک جنس وعلم نوع آن است .(سبحانی، ۱۳۹۰)

۲-۲-۴- ادراک امور حسی

گاهی ادراک تنها برای درک امور حسی اطلاق می‌شود که در این صورت تفاوت این نوع ادراک با علم مانند تفاوت در نوع است که هر دو تحت یک جنس جمع می‌ شوند یعنی ادراک مطلق جنس ‌و ادراک حسی وعلم انواع آن می‌ باشد .(سبحانی، ۱۳۹۰)

۲-۲-۵- ادراک به معنای رویت

بسیاری از دانشمندان از جمله شیخ طوسی در تفسیر آیه شریفه (لا تدرکه الا بصار وهویدرک الابصار ) تصریح می‌‌کند که معنای ادراک در آیه همان رویت است ولی غالب دانشمندان اهل سنت ذیل همین آیه تصریح می‌‌کنند که ادراک با رویت تفاوت می‌‌کند، زیرا ادراک به معنای احاطه کامل است وبرخی از دانشمندان تصریح کرده‌اند یکی از راه های ادراک حسی است وهرگاه ادراک با بصر مقرون شود از آن جز رویت فهمیده نمی‌ شود وسایر حواس نیز این چنین اند .(افضلی، ۱۳۸۸)

۲-۲-۶- مدرک بودن خداوند

همه مسلمانان اتفاق نظر دارند که خداوند مدرک است دلیلی که برای اثبات مدرک بودن خداوند اقامه شده است که خداوند حی بوده وهر موجودی که حی باشد وهیچ آفتی نداشته باشد، سمیع ومدرک است، پس خداوند مدرک است. دلیل دیگر این که ادراک یکی از صفات کمال است واگر خداوند ‌به این صفت متصف نشود وبه ضد آن متصف خواهد شد که نقص ‌و درباره خداوند محال می‌ باشد، لازم است خداوند ‌به این صفت متصف خواهد شد .شیخ مفید ادراک را علم خداوند به محسوسات دانسته وگفته است خداوند مدرک است یعنی به آنچه به حواس درک می‌شود عالم است .دلیل چنین است که خداوند بر همه معلومات که مدرکات نیز جز آن است عالم است پس عالم به مدرکات نیز هست ومطلوب همین است (مرعشی نجفی،۱۴۰۵ق).

۲-۲-۷- آیا ادراک از جمله صفاتی است که بتوان آن را به خدا نسبت داد؟

با توجه به آیه شریفه (الا بصاروهو یدرک الا بصار وهو الطیف الخبیر ) مدرک به( اسم فاعل ) از اسماء خداوند است .در قرآن کریم وروایات به اسم الهی «مدرک» تصریح شده وخداوند مدرک است در فعل «یدرک» در آیه شریفه بیانگر همین اسم الهی است (فاضل، ۱۳۸۸).

در معنای ادراک میان متکلمان اختلاف نظر وجود دارد که آن وصف ادراک برای خداوند غیر از علم خداوند به امور کلی وجزیی بوده وصفت دیگری است ویا منظور ،همان علم ومعنایی مترادف با آن است ویا این که مقصود علم خاص خداوند به موجود است، به صورت جزیی وعینی است. ‌بنابرین‏ مقصود از ادراک خداوند شهود اشیای خارجی ‌و تسلط کامل خداوند بر اشیا است، گفتنی است از اطلاق صفات اسمایی که شرع مقدس برآن اذن داده است بر خداوند و اتصال خداوند بر آن ونیز در جایز نبودن اطلاق صفات واسمانی که شارع منع کرد. اختلاف نظر نسبت تنها اختلاف در صفات آسمانی است که از سوی شعارع نه به صورت آشکار معنی شده وخداوندبرجوار این اتعصاف چیزی وارد شده است گروهی در این باره به توقیفی نبودن صفات واسمای الهی حکم کرده‌اند یعنی لازم نسبت که حتما درباره یا اسم الهی آیه وروایتی وارد شده باشد بلکه همین قدر که معنای اسم یا صفتی موهوم نباشد وبرای ذات باری تعالی محالی پیش نیاید می‌توان خداوند را به آن اتصال نماید.اما گروهی دیگر صفات واسماء را توفیقی دانستند ومعتقدند که خداوند را تنها به صفات واسمائی می‌ توان خواند که خود خداوند است یا پیامبر وامامان معصوم (ع)و گروه سوم میان صفات واسماء‌ فرق نهاده اند واسما را توفیقی وصفات را غیر توفیقی شمرده‌اند (موسوی خراسانی،۱۳۹۰).

۲-۲- ۸- ادراک خدا از نظر فلاسفه

در فلسفه ارسطو خدا جایگاه واهمیت ویژه ای دارد واز ابتدا در مکتوبات عمومی‌ خود در اثبات وجود مبدأ نخستین ‌و هستی خدا کوشیده است .جهان‌بینی فلسفی ارسطو حاکی از این است که وی فلسفه خود را از جهان فروردین (ناسوت )آغاز می‌ کند وبه جهان فرازین (لاسوت )پایان می‌ دهد هر چند بنیادی ترین مسئله متافیزیک ارسطو مسئله هستی وجود است . اما از نظر وی موجود به ماهو موجود واقعی خدا است .(اوراسیا) جوهر به اعلی درجه است اوراسیای حقیقی نخستین و مطلقا موجود هموست که متافیزیک در جستجوی اوست از این رو مفهوم خدا موضوع هدف وانگیزه همه متافیزیک ارسطویی است (طباطبایی ،۱۳۹۳).

‌بر اساس آنچه بیان شد در میابیم اولا : ارسطو اگر بجز جوهر طبیعی جوهر دیگری نباشد علم نخستین همان علم طبیعی خواهد بود ثانیاً : عالم هستی در جواهر منحصر به خدا نمی‌ باشد وبجز جوهری وجود دارد که قائم به ذات است زنده ،دانا ، توانا وغیر متحرک وفناناپذیر است البته ارسطو از مبدأ اول ‌و نخستین با تعابیر خاص فلسفی خود یاد ‌کرده‌است که مفسران ومترجمان به مفهوم خدا تعبیر و نفسیر کرده‌اند (طباطبایی، ۱۳۹۳).

اولین منزل فلسفی ‌و فکری پس از هستی شناسی تأمل در مسئله خدا وشناخت ذات وصفات افعال اوست این رویه به گذر تاریخ فلسفه در جهان اسلام و در ستیز فکری فیلسوفان مسلمان بر فراز و فرودها ادامه می‌ یابد وبا نظر به آفاق وانفس تبیین‌های گوناگونی از ادراک خدا تحت عنوان (براهین اثبات وجودی خدا )ارائه می‌ گردد. در آیینه این تبینها می‌ توان تصورات مختلف از خدا را به نظاره نشست زیرا بحث از خدا در تفکر فلسفی غالب حکیمان مسلمان متفرع ومبسوق به مباحث هستی شناسانه ایشان است (کلینی رازی، ۱۳۸۸).

گفتار اول:کتاب

«نساؤکم حرث لکم فأتوا حرثکم أنّی شئتم…» (بقره: ۲۲۳)؛ زنانتان کشتزار شما هستند. هر جا که خواهید به کشتزار خود درآیید …

در تفسیر این آیه شریفه چند گونه استدلال شده است؛ نخست آنکه لفظ «أنّی» در عبارت «فأتوا حرثکم أنّی شئتم» بر جواز مقاربت از حیث مکان دلالت داشته و از این رو جواز وطی از دبر از آن استفاده می­ شود^[۷۵]. برخی چنین جوازی را ناظر بر زمان و مؤید دیدگاه خود را آیه ۲۲۲ سوره‌ی بقره دانسته­­اند که به مسئله حیض زنان و نزدیکی نکردن با ایشان در این ایام دلالت دارد^[۷۶] ، به­گونه ­ای ­که در غیر این زمان استمتاع از زن در هر زمان که مرد بخواهد جایز است. برخی نیز معتقدند «اَنّی» در زمان و مکان استعمال گردیده و در آیه مطلق آمده است؛ ‌بنابرین‏، به مردان حق هر گونه بهره ­وری جنسی از زن را می­دهد. مردان در هر زمان و مکان، می ­توانند از همسر خود هر نوع استمتاعی داشته باشند^[۷۷]. این عده در مقام اثبات دیدگاه خود به روایات متعددی که در تفسیر این آیه آمده است، استناد ‌می‌کنند^[۷۸].

در پاسخ به قائلین اطلاق ‌می‌توان چنین استدلال کرد:

الف) این آیات در مقام رفع حظر است. بدین معنی که با مرتفع شدن ممنوعیت ایام حیض نزدیکی با زن در هر زمان و مکان یا به هر شکل ممنوع نیست، اما آیه درصدد اثبات این امر نمی ­باشد که تمام انواع استمتاع در هر زمان و مکان حق مرد یا تکلیف زن است. به تعبیر دیگر اطلاق آیه در جهت جواز رفع حظر است، نه در جهت اثبات حق یا تکلیف؛

ب) آیه درصدد بیان این است که زنان برای بقای نسل مانند حرث می­باشند. بقای نوع تقیید زمانی یا مکانی برنمی­دارد؛ ‌بنابرین‏، درصدد اثبات حق استمتاع برای مرد به صورت مطلق نیست^[۷۹] (ج) ظهور «اَنّی» در زمان است و نسبت به مکان یا امور دیگر، ظهوری ندارد تا بتوان از آن استفاده‌ اطلاق کرد^[۸۰].

د) لفظ «حرث» در این آیه، به روشنی بر اختصاص جواز مقاربت به وطی از قبل دلالت دارد، زیرا صرفاً این موضع است که محل حرث محسوب می­ شود. لذا امر به اتیان حرث، امر به اتیان از قبل است (همان)؛^[۸۱]

هـ) «فإذا تطهرن فأتوهن من حیث أمرکم الله» بر جایز نبودن وطی در دبر دلالت دارد، زیرا چنین مقاربتی آن چیزی نیست که خداوند به آن امر فرموده باشد^[۸۲]

و) از عبارت «فأتوا حرثکم أنّی شئتم» نیز جواز مطلق اتیان استفاده نمی­ شود، به ناچار باید به قدر متیقن که همان وطی در غیر دبر است اکتفا کرد^[۸۳]

علاوه بر مطالب یاد شده، قرآن کریم از معاشرت به معروف در محیط خانواده به عنوان اصلی قانونی و نه اخلاقی صرف یاد می­ کند. واژه‌ معروف، ۳۸ مرتبه در قرآن آمده است که ۱۹ مورد آن توصیه به مردان در باب معاشرت و رفتار با زنان است. نمی­ توان این امر را یک توصیه اخلاقی و صرف پند و اندرز تلقی کرده و به سادگی از وجوبی که در قالب­های امری معروف نهفته است، صرف ­نظر کرد.

گفتار دوم: سنت

در مقام اثبات حق جنسی زوج به روایت­های متعددی ‌می‌توان استناد جست که از آن جمله روایتی است از پیامبر اکرم (ص) که فرمودند: «نمازتان را طولانی نکنید که شوهرانتان را (از خود) منع کنید»^[۸۴]. هر چند در میان آن احادیث، حدیث صحیح السند نیز وجود دارد، اما بیشتر آن ها با موازین رجالی منطبق نبوده و

اعتبار رجالی ندارند. بیشتر روایاتی که دلالت روشن­تری دارند، از نظر سند با مشکل مواجه‌اند^[۸۵].در هر حال با فرض صحت اسناد، به دلالت احادیث پرداخته می‌شود:

الف) روایاتی که در مقام تفسیر آیه ۲۳۳ سوره‌ی بقره بدان­ها استناد می­ شود، گذشته از ضعف سند^[۸۶] معارض یکدیگرند. در یکی اطلاق زمانی اثبات شده، اما نحوه استمتاع را محدود و وطی در دبر را منع ‌کرده‌است حدیث دیگر اطلاق از حیث نحوه استمتاع را تثبیت کرده و وطی در دبر را جایز دانسته است ‌بنابرین‏ نمی­ توان در تفسیر آیه به آن ها استناد کرد؛

ب) در این روایت­ها اطلاقی دیده نمی­ شود. بدین معنی که هر گاه و در هر شرایطی زوج از زن خواهشی داشته باشد، وی مکلف به اجابت باشد. به گونه ­ای که، حتی در فرض آماده نبودن زوجه از جهت جسمی، روحی و روانی همچنان اجابت خواسته زوج بر وی واجب باشد. روایات مذکور این توصیه را به زوجه دارد که معاندانه از اجابت خواسته زوج استنکاف نورزد. هم­چنان­که برخی از فقها نیز تصریح کرده ­اند که در ادله اطلاقی نیست^[۸۷].

ج) گذشته از آنکه این ادله اطلاق ندارد، روایات معارض یا مقیدی نیز در مقابل آن ها وجود دارد^[۸۸]. این روایات از جهت سند معتبر و دلالت آن ها نیز روشن است، زیرا آزار رسانیدن در استمتاع و بهره ­وری جنسی را منع و برخی استمتاع­ها را به رضایت زوجه منوط می­سازند؛

د) بر فرض که اطلاق ظاهری ادله‌ گذشته تام باشد، به طور قطع از موارد انزجارآور انصراف دارد^[۸۹]. همچنین موارد مسبب ایذاء در نتیجه‌ ادله‌ حرمت ایذاء مؤمن و مسلم با تخصیص مواجه شده و نمی­ توان به تعمیم و شمول ادله قائل شد. ادله‌ لاضرر و لاحرج نیز از جمله عواملی هستند که اطلاق ادله را (بر فرض وجود) مقید می­سازند. پس از انصراف ادله از موارد فوق و سقوط اطلاق و شمولیت، ادله مجمل خواهند بود و فقط ‌می‌توان قدر متعارف و حد متیقن آن ها را ملاک عمل قرار داد؛

هـ) عدالت یک اصل مسلم عقلانی است. اگر حسن و قبح افعال عقلی و قدر متیقن آن عدل و ظلم است، نمی­ توان گفت عقل در شناخت این دو با مشکل مواجه است. ‌بنابرین‏ ـ به قطع و یقین ـ اطلاق در روابط جنسی به گونه ­ای که به ظلم منتهی شود، مطلوب قانون‌گذار نبوده و به فرض اطلاق ادله با این قرینه‌ی متصل عقلی مقید می­ شود.

گفتار سوم: اجماع

دلیل دیگر استنادی، اجماع است. فقهای امامیه بر اینکه زوجه مکلف به تمکین در برابر زوج بوده و این امر از حقوق زوج محسوب می­ شود، ادعای اجماع دارند^[۹۰]. با وجود این، در حد و مرز چنین تمکینی اجماع وجود ندارد. دعوای اجماع بر چنین اطلاقی بی­وجه است، زیرا:

الف) با وجود روایات مذکور اجماع مدرکی است؛

ب) مسئله­ای ‌به این گستردگی در کلام فقیهان متقدم مطرح نشده تا بتوان از توافق همه‌ آرا به اجماع دست یافت؛

ج) با وجود مخالفت صریح یا تلویحی برخی فقها با چنین اطلاقی نمی­ توان مدعی اجماع شد. بنا بر سخن ایشان برقراری ارتباط جنسی صرف لذت بردن زوج نیست، بلکه زوجین باید هر دو احساس لذت کنند. این امر با وجوب زن بر تمکین در هر زمان و مکان ناسازگار است؛

د) اجماع نقل شده نسبت به مترتب بودن نفقه بر تمکین است، نه بر وجوب تمکین و تعیین حد و مرز آن.

«ارتباط شخصی ادراک شده» عبارت است از میزان ارتباطی که مصرف‌کننده میان زندگی و رفتار مصرفی خود و یک مسئله خاص می‌بیند. «مسئولیت اجتماعی» به مسئولیت مشترک مردم نسبت به برخی مسائل اجتماعی، زیست محیطی و تمایل به پاسخ همگانی نسبت به آن ها می‌پردازد. به عنوان مثال در یک تحقیق پیمایشی بین‌المللی از مصرف‌کنندگان مشخص شد که فقط ۱۰ درصد از آن ها آنچه را که شرکت‌ها ‌در مورد تغییرات اقلیمی می‌گویند باور می‌کنند. فقط ۲۵ درصد از آن ها به ادعاها ‌در مورد کارایی مصرف انرژی محصولات و خدمات اعتماد دارند و ۷۰ درصدشان خواستار تأیید ادعاهای مرتبط با تغییرات اقلیمی توسط گروه‌های ثالث هستند (Belz et al , 2012 , p : 71 ) . مجموعه مهم دیگری از نگرش ها و باورهای مربوط به ارتباط شخصی عبارتند از اثر بخشی ادراک شده از طرف مصرف کننده ^[۴۱](PCE) و خودبسندگی^[۴۲] . این باور که فعالیت‌های هر یک از مصرف‌کنندگان می‌تواند تأثیری معنادار بر مسائل زیست محیطی یا اجتماعی داشته باشد، تعیین کننده PCE است. مفهوم خودبسندگی به PCE مرتبط است و عبارت است از باور یک فرد ‌در مورد اینکه چقدر قادر است به طور اثر بخش در یک رفتار خاص دخیل گردد ( (Sparks & Shepherd ,1992 .

علاوه بر این ارزش‌های شخصی و هر آنچه که اهمیت شان را باور داریم، در روانشناسی مصرف پایدار حائز اهمیت هستند چرا که رفتارهای ما را در قبال محصولات و مصرف تحت تأثیر قرار می‌دهند .

توضیحات جامعه شناختی

مجموعه‌ای دیگر از نظریه ها حاکی از آن هستند که رفتار ما به عنوان مصرف‌کننده فقط انعکاسی از ابعاد عقلایی هزینه ها و منافع یک فعالیت خاص مصرفی و آگاهی ما نسبت به آن نیست، همچنین رفتار مصرفی ما به طور کامل نیز توسط ادراکمان از فعالیت مصرف به عنوان یک فرد توصیف نمی‌شود. در واقع رفتار ما تحت تأثیر چگونگی تفکرمان ‌در مورد ادراک دیگران از فعالیت‌های مصرفی ما و چگونگی تأثیر این موضوع بر جایگاه خودمان در جامعه نیز قرار دارد. ما به کشورهای صنعتی که در آن ها بیشترین فعالیت‌های بازاریابی و مصرف جهانی رخ می‌دهد، «جوامع مصرفی» می‌گوییم. در یک جامعه مصرفی عمل مصرف از فرایند ارضای نیازها و خواسته های ابتدایی مصرف‌کننده فراتر می‌رود و به مکانیزم اصلی ایجاد روابط اجتماعی در آن تبدیل می‌گردد. در یک جامعه مصرفی ، فرایند مصرف به راهی پذیرفته شده به سمت شادی، ابراز وجود ، معنا و جایگاه اجتماعی، ثروت ملی و موفقیت تبدیل شده است . جامعه مصرفی عامل اصلی رفتارهای مصرفی است که رشته بازاریابی با آن ها روبرو می‌شود. یک فرد برای عضویت در یک جامعه مصرفی باید آنقدر قدرت خرج کردن پول داشته باشد که بتواند آن نوع گزینه‌های مصرفی را انتخاب کند که فراتر از نیازهای ابتدایی وی هستند و تصمیماتی بگیرد که بازتاب حس هویت و علایق او به عنوان «مصرف‌کننده» است (Belz et al , 2012, p : 73) .

در بازایابی مرسوم اگر فردی نتواند یک محصول را خریداری کند، جزیی از بازار هدف به حساب نمی‌آید و در نتیجه نیازها و علایق وی لحاظ نمی‌گردند، هر چند که بازاریابی و مصرف کالا توسط دیگران ممکن است آن ها را تحت تأثیر قرار دهد. دیدگاه مرسوم محیط بازاریابی بر اساس تأثیری که روندهای اجتماعی، اقتصادی و فناوری روی بازیگران یک بازار خاص دارند تعریف می‌شود. اثری که رفتار بازیگران یک بازار به طور گسترده روی جامعه و اقتصاد دارد به ندرت در بازاریابی لحاظ می‌شود. یک دلیلی که بازاریابی مرسوم در رویارویی با مقوله پایداری در کش و قوس است این است که چارچوب مرجع آن جامعه مصرفی و رفتار حداقل جمعیت جهانی است که در آن زندگی می‌کنند. در یک جامعه مصرفی بسیاری از هنجارهای اجتماعی که عوامل تأثیرگذار قدرتمندی روی رفتار هستند، مبتنی بر مصرف می‌باشند. به چالش کشیدن هنجارهای اجتماعی برای انجام رفتارهایی با محوریت پایداری حائز اهمیت می‌باشد. تمایل مصرف‌کنندگان به تغییر رفتارشان جهت دستیابی به منفعتی همگانی تحت تأثیر باور آن ها ‌در مورد این خواهد بود که آیا دیگران هم رفتارشان را به همین صورت تغییر خواهند داد یا خیر. علاوه بر این اینکه چقدر رفتارهای مصرف پایدار عادی به نظر می‌رسند نیز تأثیری معنادار بر تمایل مصرف‌کنندگان به انجام این رفتارها دارد (Thogersen,2005) .

۲ – ۱ – ۴ – ر . بهره گیری از رفتار مصرف کننده در جهت پایداری

سؤال کاربردی پیش روی یک بازاریاب پایداری این است که چگونه از دانش به دست آمده راجع به رفتار مصرف‌کننده در تشویق آن ها به رفتارهای پایدارتر استفاده کرد. اقدامات اولیه در این زمینه از رویکرد بازاریابی مرسوم در شناسایی و ‌پاسخ‌گویی‌ به جنبه‌های خاص مصرف‌کنندگان در جهت تأثیرگذاری بر ترجیحات مصرفی آن ها به نفع محصولات و برندهای خاص تبعیت می‌کرد. به بیان دیگر تلاش بر این بود که از دغدغه‌های مصرف‌کنندگان در این زمینه جهت تحریم برخی شرکت‌ها و محصولات بهره برد و آن ها را به خرید محصولات و خدمات پایدارتر تشویق کرد. این تأکید بر خرید محصولاتی متفاوت و بهتر فقط بخشی از چالش بهره‌گیری از رفتار مصرف‌کننده در جهت پایداری بود. برای پیشروی به سوی پایداری لازم است که در سه زمینه نظری و عملی مرتبط با رفتار مصرف‌کننده پیشرفت‌هایی صورت گیرد :

۱٫ رفتار مصرف‌کننده پایدار باید از خرید محصولات و خدمات پایدار خاص فراتر رفته و کل فرایند مصرف را در دامنه گسترده‌ای از محصولات و خدمات در برگیرد، مخصوصاً آنهایی را که بیشترین تأثیرات را دارند (مانند منازل، غذا ، سفر) .

۲٫ رفتار مصرف‌کننده پایدار باید بخشی از بازار که بیشترین نگرانی را ‌در مورد پایداری دارند، فراتر رفته و بازار انبوه را در برگیرد .

۳٫ برای تغییر از شرایط که در آن سبک‌های زندگی و مصرفی ناپایدار هنجار محسوب شده و متداول هستند، به سمت شرایطی که در آن رفتار مصرف و سبک زندگی پایدار هنجار اجتماعی به شمار می‌آیند، بازاریابان تجاری باید به نحوی اثربخش در رابطه با تغییر رفتار عمل کنند. برای رسیدن ‌به این مهم فقط درک عوامل محرک مصرف‌کنندگان در جهت پایدارتر کردن رفتارشان کفایت نمی‌کند بلکه باید مشخص شود که مصرف‌کنندگان برای این کار با چه موانع اقتصادی، عملی، روانشناختی و اجتماعی رو به رو خواهند شد (Belz et al, 2012, p:81) .

۳-۵-۴ فوت موکل یا وکیل

عقد وکالت از عقود جایز است و هر عقد جایزی با فوت یکی از طرفین باعث انحلال عقد است و اختصاص به عقد وکالت ندارد. از لحاظ تحلیلی در عقد وکالت موکل اختیار خودش را به وکیل واگذار می‌کند با فوت او آن اختیار از موکل سلب می شود ‌بنابرین‏ چیزی برای وکیل باقی نمی ماند اگر وکالت ‌در مورد امری مالی باشد با فوت موکل دارایی به ورثه منتقل می‌گردد و تصرفات وکیل ‌در مورد وکالت اقدام در تصرف مال غیر است و فضولی شناخته می شود هر چند که وکیل از فوت موکل اطلاع نداشته باشد و نمی تواند مورد فوت موکل را مانند عزل وکیل دانست و بر آن بود تا اطلاع وکیل از فوت موکل وکالت باقی است زیرا در آنجا موکل باقی است بعلاوه ‌در مورد عزل قول مشهور حکم استثناء را پذیزفته است با فوت وکیل هم بدیهی است که نیابت در تصرف قابل انتقال به ورثه نیست هر چند که ورثه همان تخصص را داشته باشند پرونده های وکالتی دادگستری داشته باشد(مدنی، ۱۳۸۲: ۱۸۸،۱۸۷)

دیگر آنکه مبنای اختیار وکیل در تصرفات خود «اذن» موکل است و در نتیجه فوت و جنون موکل منبع زاینده اذن قطع می شود و با جنون وکیل موضوع خود را از دست می‌دهد.( کاتوزیان، ۱۳۸۲: ۲۰۹ )

در صورت فوت موکل یا وکیل، چون وکالت از عقود اذنی است و وابسته به شخصیت وکیل و موکل است با فوت هر کدام وکالت پایان می‌یابد و اطلاع پیدا کردن وکیل از زمان و خبر فوت موکل هیچ تأثیری در پایان یافتن وکالت ندارد لذا در صورت فوت موکل و خبردار نشدن وکیل اعمالی را که وکیل انجام می‌دهد باطل است.

نمایندگی در صدور اسناد تجاری عقد لازم است یا جایز؟ عقد لازم عقدیست که هیچ یک از دو طرف معامله نمی توانند آن را بهم بزنند مگر از دو طریق استثنایی که قانون پیش‌بینی ‌کرده‌است

1. 1. توافق ادارده دو طرف که اقاله گویند.

1. وجود علت قانونی که خیار نام دارد. خیار عبارت از حق فسخ معامله است که قانون به جهتی از جهات به یک یا هر دو طرف معامله می‌دهد تا بتوانند عقد را بهم بزنند.

عقد جایز، نقطه مقابل عقد لازم است و عقدیست که هر یک از دو طرف هر وقت اراده کنند آن را فسخ کنند مثل عقد وکالت. برای آن که عقد جایزی به صورت یک عقد غیر قابل فسخ در آید، می توان آن را ضمن عقد لازم درج کرد.(شهیدی،۱۷:۱۳۹۰).

در قانون مدنی به جایز بودن عقد وکالت اشاره مستقیم نشده است ولی با بررسی قانون مدنیو قوانین خاص مشخص می شود که عقد وکالت جایز می‌باشد چون ماده ۶۷۸ قانون مدنی تصریح دارد وکالت به طرق زیر مرتفع می شود.

به عزل موکل

به استعفا وکیل

به موت یا به جنون وکیل یا موکل

و نیز ماده ۹۵۴ قانون مدنی مقرر می‌دارد. کلیه عقود جایز به موت احد طرفین منفسخ می شود و همچنین به سفه در موارد که رشد معتبر است. با این مطالب به جایز بودن عقد وکالت می‌رسیم.

۳-۵-۵از بین رفتن موضوع وکالت

بر طبق ماده ۶۸۳ هر گاه متعلق وکالت از بین برود… وکالت منفسخ می شود کسی وکالت دارد که دارایی دیگری را اداره کند شخص موکل دارایی اش با حکم قطعی قضایی مصادره شده و چیزی برای اداره باقی نمانده در این صورت وکالت منفسخ و پایان رفته است مورد وکالت فروش مال التجاره ای باشد که در راه است یا غرق کشتی و باقی نماندن مال التجاره ای باشد که در راه است یا غرق کشتی و باقی نماندن مال استجاره وکالت فنسخ و پایان رفته است گاهی ممکن است مورد وکالت موقتاً به جهتی از جهات عملی نباشد ،مثلاً وکالتی که برای فروش ملکی است موقتاً آن ملک بازداشت شده وکالت باقی است،بعد از رفع بازداشت وکیل می‌تواند مورد وکالت را انجام دهد(مدنی، ۱۹۰:۱۳۸۲).

ماده ۶۸۳(ق.م) می‌گوید «هرگاه متعلق وکالت از بین رفتن متعلق وکالت از بین برود وکالت منفسخ می شود» منظور از کلمه (از بین رفتن متعلق وکالت) تلف شدن مورد ان است چنان که هرگاه مورد وکالت فروش مال استجاره ای باشد و ان دچار حریق گردد زیرا انجام امر وکالت در اثر اینکه موضوع منتفی است غیر مقدور می شود و عقد منفسخ می‌گردد.

در صورتی که انجام امر وکالت به جهتی از جهات موقتاً ممتنع گردد، وکالت منفسخ نمی شود. چنان که هرگاه مورد وکالت مالی باشد و از طرف مقامات مصالحه به جهتی بازداشت شود مانند آن که مورد قرار تامین یا برگ اجرایی قرار گیرد ، پس از رفع بازداشت وکیل می‌تواند آن را به غیر واگذار نماید و همچنین هرگاه فروش مالی که مورد وکالت است سرقت شود و یا غرق گردد این امر خللی به وکالت وارد نمی آورد و پس از به دست آمدن آن مال وکیل می‌تواند به امر وکالت اقدام نماید(امامی:۳۵۵).

از بین رفتن موضوع وکالت ممکن است در اثر حوادث خارجی یا اقدام اشخاص ثالث باشد. (کاتوزیان،۲۱۴:۱۳۸۲).

پس اگر در وکالت در صدور اسناد تجاری(برات، سفته و چک) بر اثر حوادث خارجی یا اقدام اشخاص ثالث سند از بین برود چون موضوع وکالت از بین رفته دیگر چیزی برای وکالت نیست در نتیجه وکالت منحل می شود در صورت تقصیر وکیل ،مسئول خسارت بر موکل خواهد بود.

۳-۵-۶ عمل منافی وکالت از جانب موکل

طبق ماده ۶۸۳ «هرگاه…موکل عملی را که مورد وکالت است خود انجام دهد یا به طور کلی عملی که منافی با وکالت وکیل باشد به جا باشد، مثل اینکه مالی را که برای فروش آن وکالت داده بود خود بفروشد، وکالت مفسخ نمی شود»وکیل انتخاب کرده که مال را بفروشند خود موکل آن مال را وقف می‌کند- به وکیل وکالت داده ملکی را اجاره دهد، خود موکل آن را می فروشد. زمین است مالک وکالت داده با شرکت توزیع مواد نفتی قرارداد و برای جایگاه فروش بنزین منعقد نماید ، قبل از اینکه وکیل در این راه قدم بردارد، موکل چند طبقه ساختمان در آن زمین می‌سازد. وکالت منتفی می‌گردد. (مدنی، ۱۹۰:۱۳۸۲).

ماده «۶۸۳» ق.م. می‌گوید : «هرگاه … موکل عملی را که مورد وکالت است خود انجام دهد یا به طور کلی عملی که منافی با وکالت وکیل باشد به جا آورد مثل اینکه مالی را برای فروش آن وکالت داده بود خود بفروشد وکالت منفسخ می شود».

قانون مدنی در ماده مذبور پس از ذکر انجام مورد وکالت به وسیله موکل که امثال آن را در ذیل ماده بیان نموده است ما به طور کلی عملی که منافی با وکالت وکیل باشد مانند هبه یا صلح و یا انتقال مالی که وکالت فروش آن داده شده موجب انفساخ وکالت دانسته است. انفساخ وکالت ‌در مورد مذبور مانند از بین رفتن مورد وکالت از نظر منتفی شدن موضوع تعهد می‌باشد و بدین جهت قانون آن دو را در یک ماده بیان ‌کرده‌است.

اکنون برای برقراری تعادل، لازم است که تغییر نگرش یا در شخص A نسبت به شخص B (حالت ب) یا موسیقی صورت گیرد (حالت ج) و یا شخص B نگرش خود را نسبت به موسیقی تغییر دهد (حالت د). پیش‌بینی نظریه تعادل این است که شخص A و شخص B با سبک و سنگین کردن قضایا و سنجیدن جوانب امر (مثلا اینکه برای شخص A از دست دادن شخص B مهمتر است یا عدم علاقه): انتخاب خود را در جهت ایجاد تعادل انجام خواهند داد (کریمی، ۱۳۸۰).

ب) نظریه توافق^[۴۹]

دیدگاه توافق به وسیه آزگود و تانن بوم^[۵۰] (۱۹۵۵) عرضه شده است. این دیدگاه که با موقعیتهایی ساده‌تر از دیدگاه تعادل سروکار دارد، تقریبا به طور کامل توجه خود را به اثری که یک فرد با موضعی مثبت یا منفی نسبت به یک شی یا شخص دارد، متمرکز ‌کرده‌است. و این شاید ساده‌ترین موقعیت تغییر نگرش باشد. بدین صورت که وقتی شخص A چیزی خوب یا بد درباره شخص (یا موضوع یا شی) B می‌گوید این سخن اثری بر روی نگرش شخص دیگر نسبت به A و B می‌گذارد؟

در این دیدگاه ابتدا به هر شخص یا شی ارزشی بین ۳- تا ۳+ داده می‌شود. رتبه ۳+ ‌به این معنی است که رتبه دهنده حداکثر ارزش مثبت را برای چیزی قایل است و رتبه ۳- به معنی دادن حداکثر ارزش منفی به آن است. و رتبه صفر بدین معنی است که او نگرشی خنثی و بی‌تفاوت نسبت به آن موضوع دارد.

طبق پیش‌بینی این دیدگاه، چگونگی ارزشیابی یک فرد از فرد دیگر، ارزشیابی ما از هر دو آن ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد بدین ترتیب که نخست، برای رسیدن به توافق، ارزشیابی ما از آن دو شخص باید به مقداری برابر با مقدار مورد اختلاف بین آن ها تغییر یابد، به طوری که ارزشیابی نهایی ما بستگی به اختلاف اولیه ارزشیابی ما از آن ها دارد. اگر کسی که ما او را به طور متوسط دوست داریم (۲+)، چیز مثبتی درباره کسی بگوید که ما در حد متوسط به او علاقه داریم (۲+)، اختلافی وجود نخواهد داشت (دو رتبه را از هم کم می‌کنیم). اگر ما یکی از آن ها را (۲+) و دیگری را (۱+) ارزیابی کرده باشیم، مقداری عدم توافق وجود خواهد داشت؛ اما آن دو تقریبا مساوی‌اند. اگر کسی که ما او را (۲-) ارزیابی کرده‌ایم، کسی را که در حد (۲+) ارزشیابی کرده‌ایم، ستایش کند، اختلاف کاملا قابل توجهی (۴ نمره) خواهد داشت (دو رتبه را از هم کم می‌کنیم). همین اصل ‌در مورد ار‌زشیابی‌های منفی نیز صادق است متنها برعکس. هر چه فاصله نمره‌های دو نفر از هم بیشتر باشد، طبیعی‌تر است که آن دو یکدیگر را دوست نداشته باشند و عدم توافق موجود کمتر باشد. هر چند رتبه آن ها نزدیکتر باشد، عدم علاقه آن ها به یکدیگر سبب ناهماهنگی بیشتر خواهد بود و در نتیجه عدم توافق بالاتر خواهد رفت. (کریمی، ۱۳۸۰)

دیدگاه توافق این واقعیت را که شیوه های گوناگونی برای حل ناهماهنگی وجود دارد، بسیار مورد اهمیت قرار می‌دهد. اگر یک فرد نژادپرست بشنود که یک نژادپرست مشهور درباره فلان گروه ضد تبعیض نژادی حرفهای خوبی زده است، این وضع به روشنی یک وضع نامتعادل یا ناموافق است و می‌دانیم که تمایلی بسیار قوی برای رفع چنین عدم هماهنگی در شخص به وجود می‌آید. با توجه به دیدگاه توافق، نژادپرست مشهور گروه ضد تبعیض که اولی در وضعیت ۳+ و دومی در موقعیت ۳- است هر دو به سطح خنثی می‌رسند؛ چون هر دو به یک میزان افراطی هستند، هر دو به مقدار برابر جابه‌جا می‌شوند. این یک راه‌حل ممکن برای رفع ناهماهنگی است؛ اما تنها راه‌حل نیست. دیدگاه توافق نکته‌ای را در خود گنجانیده است که تصحیح برای شک^[۵۱] نام دارد. زمانهایی پیش می‌آید که اطلاعات رسیده به ما چنان غیرمحتمل است که به جای تغییر دادن نگرشهای ما برای حل ناهماهنگی، تصمیم می‌گیریم که اطلاعات باور نکردنی است. نکته اینجا است که ما دو انتخاب داریم: یا نگرش خود را تغییر می‌دهیم تا ناهماهنگی کاهش یابد و یا اگر شکاک باشیم، اطلاعات را طرد می‌کنیم و نادیده می‌گیریم (کریمی، ۱۳۸۰).

ج) نظریه همسازی شناختی^[۵۲]

این الگو بر این مبنا استوار است که انسان پذیرنده اطلاعاتی است که با نگرشهای او هماهنگی داشته باشند. اطلاعات ناهماهنگ از نظر روانی برای شخص ناخوشایند است و او سعی می‌کند آن ها را به نحوی تغییر دهد که با نگرشهای وی همخوان شوند و یا نگرش خود را تغییر داده با اطلاعات دریافتی هماهنگ کند. لئون فستینگر^[۵۳] در نظریه ناهماهنگی شناختی‌اش می‌گوید وقتی دو شناخت همزمان ولی نامتجانس برای فرد پیش می‌آید او را دچار ناهماهنگی شناختی می‌کند و شخص در چنین حالتی غالبا دست به توجیه رفتار خود می‌زند یا نگرش خود را تغییر می‌دهد (کریمی، ۱۳۸۰).

د) نظریه قضاوت اجتماعی^[۵۴]

این نظریه مبنا را بر آگاهی فرد از نگرشهای او و اینکه، چه نگرش‌هایی را می‌پذیرد، گذاشته است. این نظریه از «فیزیک روانی»^[۵۵] متأثر است و معتقد است که قضاوت‌های شخص ‌در مورد پدیده‌ها تحت تأثیر معیار درونی است که فرد برای سنجش اطلاعات رسیده به کار می‌گیرد. همچنین بر طبق این نظریه، پذیرش یک دیدگاه تازه بستگی ‌به این دارد که پیام مذبور در گستره پذیرش^[۵۶]، یا گستره طرد^[۵۷] یا گستره عدم التزام^[۵۸] او قرار دارد. پیامهایی زودتر پذیرفته می‌شوند (نگرش را تغییر می‌دهند) که یا در گستره پذیرش باشند و یا در گستره عدم التزام (کریمی، ۱۳۸۰).

الگوهای کارکردی^[۵۹]

قضیه بنیادی یک الگوهای کارکردی این است: مردم نگرش‌هایی را حفظ می‌کنند که با نیازهای آنان جور درمی‌آید. برای تغییر دادن آن نگرش‌ها ما باید بدانیم که آن نیازها چه نیازهایی هستند. دو الگوی کارکردی تقریبا مشابه، یکی به وسیله کاتز (۱۹۶۰^[۶۰]) و دیگری به وسیله اسمیت^[۶۱] و همکاران (۱۹۵۶) وضع شده است. هر یک از این دو الگو فهرستی از کارکردهایی را که نگرش‌ها در خدمت آن ها هستند، فراهم کرده‌اند. اظهار نظرهای این الگوها را می‌توان به صورت زیر عرضه کرد:

نخست، نگرش‌ها، ممکن است کارکردی ابزاری^[۶۲]، سازگار کننده^[۶۳] یا سودبخش^[۶۴] باشند. به اعتقاد کاتز، یک فرد نسبت به اشیایی نگرش مثبت پیدا می‌کند که در برآوردن نیازهای او و یا در جلوگیری از رویدادهای منفی برای وی مؤثر باشد. دوم، اینکه نگرش‌ها ممکن است دارای کارکرد دفاع از خود یا برونی کردن باشند، یعنی یک نگرش ممکن است ایجاد شود یا تغییر کند تا از فرد در برابر «اقرار به موقعتیهای بنیادی درباره خودش یا واقعیت‌های تلخ در جهان بیرون حمایت کند.»

سوم اینکه، نگرش‌ها ممکن است دارای کارکرد دانشی باشند. ‌به این کارکرد ارزیابی موضوع نیز می‌گویند، نگرش‌ها ممکن است شکل گیرند یا تغییر یابند تا به آنچه بی‌نظم و درهم آمیخته است معنی و مفهوم بخشند.

چهارمین کارکرد نگرش‌ها، ابراز ارزش‌ها است. بر طبق گفته کاتز مردم از ابراز وجود به وسیله نگرشهای خود رضایت خاطر کسب می‌کنند، اما اسمیت معتقد است که این کارکرد چهارم نگرش‌ها در خدمت کارکرد خاصی یا ارضای نیازی واقعی نیست، بلکه صرفا بازتابی است از جنبه‌های کلی‌تر شخصیت فرد (کریمی، ۱۳۸۰).

نگرش‌ها و آموزش و پرورش

گفتار اول : وجود اظهارات خلاف واقع

اطلاعاتی که به وسیله یک طرف قرارداد بیمه به طرف مقابل منتقل می‏ شود، در سنجش و فعل‏ و انفعالات طرف مقابل برای انعقاد قرارداد مؤثر است. حال اگر چنین اظهاری برخلاف واقعیت نبوده یا حداقل برداشت و تصور غلطی را در ذهن مخاطب ایجاد نکند، اظهارات خلاف واقع محسوب نشده و عنوانی برای ایجاد مسئولیت نخواهد بود. از حیث زمانی هم ملاک برخلاف واقع بودن زمانی است که ‌بر اساس آن اظهارات عمل‏ می‏ شود. بر این اساس حالت­های زیر در این خصوص قابل فرض هستند؛^[۲۰۵]

۱- اظهارات در زمان بیان و در زمان انعقاد بیمه­نامه، برخلاف واقع باشند.

۲- اظهارات درزمان بیان خلاف واقع بوده ولی در زمان انعقاد بیمه­نامه،‏ واقعیت یافته باشند.

۳- اظهارات در زمان بیان مطابق حقیقت بوده ولی در زمان انعقاد بیمه­نامه،‏ به دلیل تغییر اوضاع احوال خلاف واقع باشند.

۴- اظهارات هم در زمان بیان و هم در زمان انعقاد بیمه­نامه ‌بر اساس آن مطابق واقع باشند.

فرض چهارم خارج از موضوع اظهارات خلاف واقع است. در فرض اول نقض وظیفه ارائه اطلاعات آشکار بوده و مسئولیت ایجاد می­ شود. فرض دوم اگرچه نشان دهنده فقدان حسن­نیت طرف قرارداد است، اما با توجه به آنکه در نهایت با توجه به اینکه آنچه بر تصمیم طرف مقابل تاثیر گذاشته منطبق بر واقع بوده، نمی­ توان قائل به مسئولیت شد، به­ ویژه در حالتی که اظهارات خلاف واقع عمدی نبوده باشد. در فرض سوم نیز طرفی که اظهارات را بیان داشته موظف به اطلاع­دادن تغییر اوضاع احوال عمده ‌می‌باشد، در غیر این صورت نقض تعهد محقق خواهد شد. ‌بنابرین‏ در بین موارد بالا فرض اول و سوم داخل در عنوان اظهارات خلاف واقع بوده و مسئولیت نقض تعهد با جمع سایر شرایط محقق می­ شود.

گفتار دوم : بیان نادرست یا کتمان حقایق ‌در مورد یک واقعیت موجود

اظهارات خلاف واقع در عقد بیمه زمانی از اسباب ایجاد مسئولیت خواهند بود که ‌در مورد واقعیت خاص‏ موجود و یا واقعه مربوط به گذشته باشد؛ به عبارت دیگر این اظهار دربردارنده یک امر واقعی باشد نه یک امر فرضی. در حقیقت برای آنکه اظهارات خلاف واقع اثر حقوقی داشته باشند، باید ثابت شود که از لحاظ قانونی مسئولیت­زا هستند. ‌بنابرین‏ ستایش یا اعلام اغراق­آمیز، اظهار قانون، اظهار عقیده یا اظهارات راجع به وقایع آینده تحت عنوان اظهارات خلاف واقع قرار نمی­گیرند. همچنین باید اظهارات روشن و بدون ابهام بوده و راجع به امور اساسی باشد که طرف مقابل با اتکای به آن ها حاضر به انعقاد قرارداد بیمه شده باشد.^[۲۰۶]

بند اول : اظهارات راجع به عمل یا قصد مربوط به آینده

اظهارات خلاف واقع یک شخص ‌در مورد اینکه وی در آینده چه خواهد کرد یا در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد، بیان خلاف واقع محسوب نمی‏ شود. به‏عنوان مثال در دفترچه راهنمای یک شرکت بیمه به غلط این‏ نکته درج شده که شرکت در طول چهار سال آینده یک میلیارد سرمایه‏­گذاری خواهد کرد، حتی اگر بیمه­گذار بدین وسیله به خرید بیمه­نامه از این شرکت ترغیب شده باشد، ایجاد مسئولیت نخواهد شد. اظهار واقعیت در ماهیت خود، اظهاری است ‌در مورد واقعیت خاص موجود و یا فعل یا واقعه‏ قبلی و عاری از عنصر آینده است، حال آنکه اظهار قصد واجد عنصری از آینده است.^[۲۰۷]

بند دوم : اظهار عقیده یا اظهارات مبالغه­آمیز

قاعده کلی این است که صرف اظهارنظر اشتباه راجع به امری، نقض تعهد اطلاعاتی محسوب نمی‏ شود. بیمه­گر یا بیمه­گذار صرفا نظر خود را بیان ‌می‌کنند و طرف مقابل در صورت تمایل خود باید در این زمینه تحقیق و بررسی نماید، مانند آنکه نماینده شرکت بیمه به متقاضی پیشنهاد دهد که به نظر او بیمه پس­انداز آتیه کودکان بهتر از بیمه عمر ‌می‌باشد. ‌بنابرین‏ اظهار نظری که از روی‏ اشتباه صورت گرفته، نمی‏تواند دلیلی برای ابطال قرارداد باشد، حتی اگر طرف مقابل را به انعقاد قرارداد بیمه ترغیب نموده باشد. البته گاهی تمییز بین اظهار عقیده و اظهار واقعیت‏ مشکل است، زیرا هر اظهار­نظری، بیان حالت درونی و ذهنی شخص می‏ باشد.^[۲۰۸]

حقوق انگلستان در خصوص لزوم افشای تغییر عقیده، دارای احکام متعارضی است. با این وجود در پرونده­ای در سال ۱۸۶۴ یک شرکت بیمه به شرکت بیمه دیگری پیشنهاد بیمه اتکایی داده بود و بیان داشته بود بخشی از ریسک را حفظ خواهد نمود. در حالی که این امر تنها قصد وی بود. منتها قبل از قبول پیشنهاد بخشی از ریسک را انتقال داد. در این پرونده رأی داده شد که تغییر عقیده شرکت باید برای شرکت دوم افشا می­شد.^[۲۰۹]

در پرونده«Bist v. Vilkinson »، مالک مزرعه‏ای که هیچ‏گاه قبل از آن‏ به‏عنوان مزرعه گوسفندان مورد استفاده قرار نگرفته بود، به خریدار احتمالی اظهار داشت که به‏ نظر او آن مزرعه می‏تواند ۲۰۰۰ گوسفند را در خود جای دهد. این یک اظهار نظر و نه اظهار یک واقعیت موجود تلقی شد.^[۲۱۰]

همچنین اظهارات‏ اغراق ‏آمیز و ستایشگر موجب مسئولیت نخواهند بود. یک طرف قرارداد، باید بتواند به تبلیغات و آگهی بازرگانی و رقابت تجاری بپردازد؛ به‏عنوان مثال عبارت کلیشه‏ای‏ نماینده بیمه­گر مبنی بر اینکه « پوشش بیمه آتش­سوزی شرکت ما بهترین و کامل­ترین نوع پوشش بیمه آتش­سوزی در ایران است»، یک اظهار مبالغه­آمیز است که از یک شخص متعارف انتظار می­رود صرفا تحت تاثیر آن و بدون تحقیقات بیشتر اقدام به انعقاد قرارداد نکند.

بند سوم : اظهارات راجع به قانون

اظهارات نادرست در بیان یک قانون، موجب مسئولیت نمی‏ شود. دلیل این امر این است که که فرض می­ شود طرفین قرارداد به عنوان اشخاص یک جامعه، به طور یکسان از قانون آگاهی دارند. این امر در صورتی صادق است که اظهار به سبب فراموشی یا تصور اشتباهی از قانون بیان شده‏ باشد. از این‏ رو بیان متقلبانه قانون، اظهار نادرست یک واقعیت است.^[۲۱۱]

در پرونده (Solle v.Butcher) در دادگاه استیناف، بیان این نکته که آپارتمان موضوع قرارداد نو بوده و مشمول قوانین ‌محدود کننده‏ مال الاجاره قرار نمی‏گیرد، اظهار یک واقعیت محسوب شد.^[۲۱۲]

گفتار سوم : انعقاد قرارداد بیمه با اتکا و اعتماد بر اظهارات خلاف واقع

۱ـ دوره انجماد اطلاعاتی در آن اطلاعات در کالای ساخته شده تنها در محدوده نیازهای فیزیکی اندوخته شده و ‌بنابرین‏ تکامل اساسی در کوانتوم‌های اطلاعاتی دیده نمی‌شود. در این دوره انسان مانند حیوان، دست به تولید انواع نیازهای خود می‌زند و تکامل بسیار کند است (دوره اطلاعات متوالی و ثابت متاثر از نیازهای فیزیکی)

۲- دوره دوم، دوره‌ای است که بشر میان زندگی اجتماعی و راه‌های ارضای نیازهای فیزیکی خود رابطه برقرار می‌کند. عصر کشاورزی و شهرنشینی مربوط ‌به این دوره است که در آن، میان قوانین حیات و نیازهای آدمی پلی برقرار می‌شود و همین حادثه، به افزایش نظم و نیز ایجاد اولین نظام‌های طبقه‌بندی اطلاعاتی می‌ انجامد. در همین ادوار بشر به اهمیت انتقال اطلاعات پی می‌برد، چرخ اختراع می‌شود، اسب رام می‌شود و امپراطوری‌های بزرگ شکل می‌گیرد

۳ـ دوره سوم، عبارت است از تاثیر اطلاعات بر فرایند تولید. اگر در عصر کشاورزی ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کار بودند تا بشر با شناخت قوانین صوری آن ها، انقلاب کشاورزی خود را به پایان برساند، در دوره انقلاب فناورانه، بشر توانست به همه سازوکار اطلاعاتی در فرایند تولید خود دست یابد بدین ترتیب اولین سیستم‌های سه وجهی به وجود آمدند و انقلاب صنعتی آغاز شد .

۴ـ دوره چهارم که در حقیقت دوره انقلاب انفورماتیک نامیده می‌شود، عبارت است از دوره‌ای که فناوری مانند یک سیستم سه وجهی قادر است یک آنتروپی معادل آنتروپی حیات ایجاد کند. در حقیقت فناوری در مجموعه نظام‌های خود قادر است یک سازوکار کامل بازیابی از منابع جرم و انرژی برقرار کند و بدین ترتیب مشابه طبیعت میان منابع مصارف خود ارتباط برقرار سازد. فرهنگ‌های مختلف به گونه‌های متفاوت با پدیده دانش فنی در حال تحول، رسانه های جدید و انقلاب اطلاعاتی برخورد می‌کنند». در این زمینه نظریه های متعددی وجود دارد. اما در این میان، شاید بتوان مهم‌ترین آن ها را در سه نظریه؛ نظریه سه‌گانه (جامعه توده‌وار)، جبر فناوری و نظریه اقتصاد سیاسی بیان داشت. نظریه سه‌گانه بی‌تردید یکی از سه مکتب فکری که در غرب بیشتر مورد بحث قرار می‌گیرد، جامعه توده‌وار است. تشریح این موضوع از سوی محققان وسایل ارتباط جمعی و فرهنگ به ایجاد مثلث موسوم به نظریه سه‌گانه انجامیده است که در هر ضلع آن جامعه توده‌وار، وسایل ارتباط جمعی (توده‌ای) و فرهنگ توده‌وار قرار گرفته است. جامعه به یک نظام ارتباطی مبتنی بر واکنش متقابل میان افراد یا گروه‌ها اشاره دارد و فرهنگ بر الگوی ارزش‌ها، هنجارها، ایده ها و سایر نمادهایی که رفتار فرد را شکل می‌دهند، دلالت می‌کند. ‌بنابرین‏، جامعه توده‌وار به نوعی از جامعه اشاره دارد که در آن روابط میان افراد شکل توده‌ای به خود گرفته است. از آنجا که توده مردم در یک جامعه گرد آمده‌اند نهادهای مرکزی و نظام‌های ارزش محوری که در کار هدایت و مشروعیت‌دهی به نهادها هستند، مرزهای خود را گسترش داده‌اند. افزون بر این، جامعه توده‌وار یک جامعه صنعتی است و تقسیم کار، اعضای آن را بیشتر به یکدیگر وابسته ‌کرده‌است. رسوم و اخلاقیات به طور پیوسته در جریانند، روابط افراد نه رابطه ارگانیک که رابطه ناپایدار و جزء به جزء است. پیشرفت‌های پیاپی فناورانه ـ به ویژه در ارتباطات و نوع حکومت این جوامع ـ طیف وسیع‌تری از مخاطب را طلب می‌کند. لذا سطح عملکرد باید هر چه بیشتر متوجه فصل مشترک ذایقه‌ها باشد. طبق عقیده طرفداران این نظریه، خاستگاه فرهنگ‌ توده‌وار یا فرهنگ عامه، یکی از نتایج این فرایند است. هنگامی که فرد در این جوامع یک حس ذاتی «خویش» را از دست می‌دهد، نگرانی‌اش افزایش می‌یابد و برای آن که تکیه‌گاهی بیابد به جست‌وجوی عقاید تازه می‌پردازد(مرادی نژاد،۱۳۸۶).

نقش رسانه های آموزشی در فرایند یادگیری دانش آموزان

در کتاب « مبانی نظری تکنولوژی آموزشی » در این باره چنین می خوانیم :

اگر موضوع یادگیری را کالایی بدانیم، یادگیرندگان همانند مصرف کنندگان آن کالا به شمار می‌آیند و رسانه ها همان عواملی هستند که کالا را برای مصرف کنندگان ارسال می‌کنند.(مانند : تلویزیون ، رایانه ، رادیو و حتی جامعه ) یا کالا را بین مصرف کنندگان توزیع می‌کنند مثل معلم، پدر ،مادر، همسالان ، آشنایان و نزدیکانی که همواره سعی دارند نقش معلم را خود به عهده بگیرند.

دانش آموزان از هر رسانه‌ای می‌آموزند؛ در مدرسه یا بیرون از مدرسه ، خواسته یا ناخواسته ، خواه موضوع مورد نظر برای آموزش تدوین شده باشد خواه تدوین نشده باشد ( به گواه میلیون ها پدر و مادر ) ، مشروط بر اینکه محتوای رسانه به گونه‌ای باشد که توجه آنان را جلب کند. بسیاری از معلمان بر این باورند که آموختن از رسانه مسأله نیست ، آنچه که دشوار می‌کند این است که دانش آموز را از آموختن از رسانه بازداریم و مسأله واقعی این است که او را واداریم تا آنچه را که می‌خواهد، بیاموزد … ‌بنابرین‏ ، معلم باید با اعتماد و اطمینان خاطر کامل بداند که دانش آموزان با انگیزه از هر رسانه‌ای خواهند آموخت ، مشروط بر این که آن رسانه به طور کامل مورد استفاده قرار گیرد و با نیازهای آنان منطبق باشد. شواهد موجود اعتماد ما را بیشتر به رسانه های آموزشی معطوف می‌کند تا به تمایز و فرق گذاشتن میان آن ها.

تاریخ پژوهش در زمینه یادگیری و رسانه ها را می توان شامل دو مسیر متمایز دانست، مسیر نخست رسانه ها در بیرون از محیط مدرسه همچون خانه را بررسی می‌کند و دیگری بر نقش رسانه ها به مثابه ابزار تدریس در محیط رسمی کلاس درس تأکید می‌نهد(عقیلی،۱۳۹۰).

سابقه پژوهش ‌در مورد رسانه ها و یادگیری به دهه ۱۹۳۰ و بررسی‌های « پین فاند» باز می‌گردد که طی آن نخستین کوشش‌های همه جانبه برای تحقیق در زمینه نقش رسانه ها در تأثیر گذاری بر باورها و بینش‌های مردم درباره اجتماع ، سایر مردم و خود آنان انجام شد. این بررسی‌ها برای آن انجام گرفت تا محتوای فیلم را بسنجند، نوع و ترکیب مخاطبان را مشخص کنند و آثار ناشی از قرار گرفتن در معرض رسانه ها را مورد ارزشیابی قرار دهند. بررسی‌های پین فاند زمینه ساز بسیاری از اندیشه‌هایی شد که بعدها سایر نویسندگان ‌در مورد سه نوع یادگیری اشاعه دارند.

تا قبل از سال ۱۹۲۰میلادی ، کنترل کیفیت ابتدا توسط مشتریان انجام می گرفت و بعد متکی بر بازرسی ، توسط افراد دیگر حریف صورت می گرفت .باید توجه داشت در هیچ حالتی بازرسی وحتی کنترل محصول به خودی خود باعث مرغوبیت کالا و خدمات نمی شود .در واقع بازرسی حداکثر می‌تواند محصولات را تفکیک و درجه بندی کند ونهایتا به جدا ساختن بعضی از محصولات و خدمات نامرغوب و با کیفیت پایین ،که شناسایی شده اند، منتهی شود و این کار موقتا از نارضایتی مشتری جلوگیری می‌کند ، لیکن از تولید محصول نامرغوب جلوگیری نمی کند . این روش تا سال ۱۹۶۰به طول انجامید (پروکوپنکو،۱۳۸۹: ۸۰)

در سال ۱۹۸۷ استانداردی تحت عنوان ایزو ۹۰۰۰ در کشور های مختلف وارد بازار شده ، در این استاندارد مدیران ملزم به رعایت شرایطی بودند تا کیفیت محصول حاصل شود .

بارعایت معیارهای استاندارد عرضه کنندگان حداکثر از پیش آمدن نارضایتی در مشتریان جلوگیری می‌کردند و هنوز تا رضایت فاصله زیادی داشتند .به بیان دیگر کنترل کیفیت به معنی انطباق با استانداردهای تعیین شده از سوی متخصصان فنی و کارشناسان نمی توانست رضایت ایجاد کند و لازم بود ویژگی های محصول از دیدگاه مصرف کنندگان نیز در نظر گرفته شود (کرباسیان،۱۳۹۰)

۲-۴ . تعریف کیفیت از دیدگاه فلسفی

از دیدگاه فلسفی کیفیت نه ذهن است و نه ذات ، بلکه یک هویت سومی است مستقل از این دو ، کیفیت چیزی است که نمی تواند به سادگی تعریف شود ولی چیزی است که همگان آن را می فهمند.

تعریف دیگری از منظر فلسفی ارائه شده است ‌به این مضمون که کیفیت حالتی از تعالی است که بر خوب بودن مرغوبیت دلالت دارد و قابل تفکیک از مرغوبیت ضعیف است ، کیفیت دستیابی یا رسیدن به بالاترین حد استاندارد در مقابل نا جوری و تقلبی بودن است(کزازی،۱۳۸۸).

۲-۴-۱٫ تعریف کیفیت مبتنی بر محصول

تعاریف ارائه شده از این منظر حاکی از آن است که اختلاف در کیفیت ماحصل اختلاف در کیفیت برخی از صفات و مشخصه‌ های مورد انتظار می‌باشد . کیفیت مجموعه ای از صفات است که در ویژگی های هر واحد محصول جای گرفته است (رضا زاده و رضایی زاده ،۱۳۹۱).

۲-۴-۲٫ تعریف کیفیت مبتنی بر مصرف کننده

کیفیت عبارت است از توانایی و ظرفیت برآورده کردن خواسته ها ، به عبارت دیگر در تجزیه و تحلیل نهایی یک بازار ، کیفیت یک محصول بستگی ‌به این دارد که محصول مورد نظر تا چه حدی الگوهای ترجیحات مصرف کننده را به خوبی برآورده ساخته باشد.

از این دیدگاه کیفیت به معنی مناسب بودن برای استفاده نیز تعریف شده است (کرباسیان،۱۳۹۰: ۶۲).

۲-۴-۳٫ تعریف کیفیت مبتنی بر تولید

برخی از تعاریف تطابق با الزامات را به معنی کیفیت می دانند و برخی نیز کیفیت را حدی که یک محصول مشخص با طراحی یا مشخصات آن محصول تطابق دارد می دانند.

۲-۴-۴٫ تعریف کیفیت مبتنی بر ارزش

از این منظر کیفیت یعنی بهترین شرایط از نظر یک مشتری خاص که این شرایط عبارتند از استفاده واقعی و قیمت فروش آن محصول ، در برخی منابع نیز چنین ذکر شده که کیفیت عبارت است از درجه تعالی در یک قیمت قابل قبول و کنترل تغییرات در یک سطح هزینه قابل قبول (کزازی ،۱۳۸۸).

” کیفیت توسط مشتری تعیین می‌گردد نه توسط تولید کننده یا سرویس دهنده ” به عبارت روشن تر ” کیفیت مجموعه ای از خصوصیات و مشخصات یک کالا یا خدمات است که احتیاجات و رضایت مصرف کننده را تأمین می‌کند .” حال با نگاهی به موارد ذیل می‌توانیم مفهوم کیفیت را بهتر درک کنیم :

1. کیفیت توسط مشتری تعریف می شود :

مهمترین ویژگی کیفیت پیوند آن با مشتری است . کیفیت همان چیزی است که مشتری می‌گوید یعنی باید درست همان چیزی که او می‌خواهد به او داده شود . ‌بنابرین‏ رضایت مشتری بستگی به کیفیت کالا و خدمات ما دارد (رضا زاده و رضایی زاده،۱۳۹۱).

رضایت مشتری = کیفیت خروجی ( محصول یا سرویس ) + کیفیت ورودی ( فرایند)

یا

رضایت مشتری = کیفیت بالای توزیع مرسولات + کیفیت بالای قبول مرسولات

1. کیفیت باید هم مشتری درونی و هم مشتری بیرونی را راضی کند :

ما دو نوع مشتری داریم : درونی و بیرونی. مشتریان بیرونی کسانی در خارج شرکت هستند که کالا یا خدمات را از ما دریافت می‌کنند و مشتریان درونی کسانی از همکاران ما هستند که فرایند بعدی کار ما را انجام می‌دهند.

1. کیفیت باید در فرایند کار نیز همانند محصول و خدمات تواماً اعمال شود.

کیفیت در فرایند به مواردی اطلاق می شود که ما در انجام کار خود مراعات می‌کنیم تا نیاز مشتریان تأمین گردد . کیفیت کالا و خدمات ما بستگی به آن دارد که آیا مشخصات کالاها یا خدمات ما مطابق با خواسته های مشتری هست یا خیر ؟ معمولاً مشتری محصولی را ترجیح می‌دهد که به طور مناسب کار کرده و با خواسته های او مطابقت داشته باشد. دیگر خصوصیات کیفیت یک محصول عبارتند از :

بی نقص بودن ، قابل اطمینان بودن ، قیمت منطقی و معقول داشتن ، با دوام بودن ، خوش جلوه بودن.

کیفیت خدمات ‌به این معنی است که خدماتی که به مشتری می‌دهیم باید او را راضی کند ، اطلاعات صحیح و دقیق به او بدهد ، خدمات مطابق برنامه او بوده و اطمینان بخش باشد ، همواره توجه خاص به وی داده شود .

کیفیت فرایند ، کیفیت محصول و کیفیت خدمات هرسه ارتباط کاملاً نزدیکی به یکدیگر دارند و هر کدام از دیگری تاثیر می پذیرد . ‌بنابرین‏ کافی نیست که تنها در یکی از موارد فوق درجه یک باشید . اگر بهترین تلویزیون دنیا را تولید می‌کنیم ما باید مطمئن باشیم که فرایند ساخت و فرایند خدمات ما درجه یک باشد. ( پروکوپنکو،۱۳۸۹ : ۷۸)

1. کیفیت یعنی انجام کار درست و صحیح :

در دفعه اول و برای همیشه برای تأمین احتیاجات مشتریان درونی خود و همچنین مشتریان بیرونی ما نیاز به داشتن استاندارد صددرصد درست داریم . وقتی ما درباره دستیابی به هدف صددرصد درست صحبت می‌کنیم، منظورمان فکر کردن ‌در مورد پروژه های بزرگ نیست . مهم این است که ما در کارهای کوچکی که انجام می‌دهیم هدف صددرصد درست بودن را رعایت کنیم. هر کاری که انجام می‌دهیم می‌تواند صددرصد درست باشد هم بار اول و هم در دفعات بعدی.

1. کیفیت یک طریقه زندگی است .

کیفیت چیزی نیست که ما فقط در طول یک مسابقه ، به آن بپردازیم . کیفیت باید جزیی از فرهنگ کاری یک شرکت باشد. هریک از افراد یک شرکت باید نسبت به آن مسئول باشند و هر روز روی آن کار کنند (عالمی،۱۳۸۶).

۲-۵٫ تعریف کیفیت از نظر تعدادی از محققان

• • مدیریت غیراجرایی: ایجاد کمیته‌های هیئت مدیره از مدیران مستقل و غیراجرایی(شام لکمیته حسابرسی، حقوق و…)؛

• • کنترل‌های داخلی: طراحی،تدوین ‌و استقرار کنترل‌های داخلی مناسب (مالی، حقوقی، مدیریت ریسک، حسابرسی داخلی و …)؛

• اخلا‌ق سازمانی: تدوین وگسترش آیین رفتار حرفه‌ای و اخلا‌ق سازمانی؛

هریک از این مکانیزم‌ها، برفرآیندها و فعالیت‌های شرکت‌ها نظارت دارند و موجب ارتقای ‌پاسخ‌گویی‌ و دست‌یابی به سایر هدف‌های راهبری شرکتی می‌شوند.

۲-۲-۱-۴-۳٫ مقایسه دو سیستم

در سیستم­های درون سازمانی، شرکت‌ها تحت حقوق مالکانه سهام­داران درون سازمانی­اند، سهام‌داران بر مدیران کنترل دارند، اما سهم بیشتر کنترل در دست گروه کوچکی از سهام­داران درون سازمانی است، تفکیک حقوق مالکانه و مدیریت صورت نگرفته است.به طوری که مشکلات نمایندگی بندرت دیده می­ شود، تمرکز حقوق مالکانه در یک گروه کوچک از سهام­داران (اعضای موسس، شرکت اصلی حقوق مالکانه قانونی) قرار دارد، انتقال ثروت از سهام‌داران اقلیت به سهام­داران اکثریت وجود دارد. در قانون شرکت‌ها حمایت قوی از سرمایه­ گذار دیده می‌شود و همچنین امکان سوء استفاده از قدرت از طرف سهام‌داران اکثریت وجود دارد. در حالی­که در سیستم­های برون سازمانی شرکت‌های بزرگ تحت کنترل مدیران، در حقوق مالکانه سهام­داران برون سازمانی هستند، مشکلات نمایندگی وجود دارد، حقوق مالکانه پراکنده است، کنترل در دست گروه بزرگی از سهام­داران است و امکان مردم­سالاری (توجه به حقوق) سهام­دار متصور است. شکل(۲-۱)،روابط نظارت و ‌پاسخ‌گویی‌ برقرار شده از طریق مکانیزم های داخلی و خارجی را نشان می‌دهد(بت‌شکن و رهبری، ۱۳۸۳).

سهام‌داران و سایر ذینفعان

مکانیزم های خارجی

• • نظارت قانونی

• • حسابرسی مستقل

• • مؤسسات رتبه بندی

• • سرمایه‌گذار نهادی

• • بازار کارای سرمایه

• رژیم‌های حقوقی

مکانیزم‌های داخلی

• • هیئت مدیره

• • مدیریت غیراجرایی

• • حسابرس داخلی

• • آیین رفتار حرفه ای

• • مدیریت اجرایی

• حسابداری مالی

مدیریت شرکت

‌پاسخ‌گویی‌

شکل ۲-۱٫روابط برقرارشدهازطریق مکانیزم‌های داخلی وخارجی

۲-۲-۲٫ ساختارهای حقوق مالکانه

شرکت‌های سهامی که در عرصه اقتصاد کشورها به کسب و کار می‌پردازند زائیده فرایند تکامل حقوق مالکانه شخصی هستند. فرآیندی که در طی آن گونه‌های متفاوتی از الگوهای فعالیت اقتصادی جمعی به بوته آزمایش گذاشته شده و در نهایت الگوی شرکت سهامی (عام) که یک قالب حقوقی است به عنوان گونه برتر ظهور ‌کرده‌است. امروزه این شرکت‌ها با جذب منابع بسیار و تبدیل آن‌ ها به کالاها و خدمات مورد نیاز جامعه نقش مهمی را در اقتصاد بازی می‌کنند. در این شرکت‌ها دو نکته توجه را به خود جلب می‌کند. نخست آنکه در این الگوها مسئولیت مالکین محدود است و لیکن ریسک پذیرفته شده توسط خریداران سهام که مالک شناخته می‌شوند محدود نیست. نکته دیگر آن است که دارنده سهم در این شرکت‌ها از حقوق عرفی و سنتی مرتبط بر حقوق مالکانه دارایی‌ها برخوردار نیست. آنچه که وی مالک آن است یک سهم یا گواهینامه است که نمود بیرونی سهم نسبی او از کل شرکت است. ‌بنابرین‏، وی از حقی که یک مالک برای کنترل دارایی‌اش دارد و در این مورد دارایی‌های شرکت است، برخوردار نیست (نمازی وکرمانی، ۱۳۸۷).

در شرکت‌های سهامی عام حقوق شناخته شده مالکین برای کنترل و بهره مندی اقتصادی در یک قالب قرار نمی‌گیرند. به عبارت دیگر به درجات مختلف شاهد جدا شدن حقوق مالکانه از کنترل در این سازمان‌ها هستیم. به تدریج با کم‌رنگ شدن اختیار اعمال راهبری مستقیم مالکین بر شرکت، کنترل به گروه‌های دیگری که هیئت مدیره‌ها و مدیران را تشکیل می‌دهند سپرده می‌شود. به علت ارتباط درونی و سلسله مراتبی بین این سه گروه تعاملی مابین ایشان شکل می‌گیرد که از دو وجه برخوردار است. نخست تعامل و تعادل قدرت مابین ایشان و شیوه ارتباط اجزاء تشکیل دهنده این مجموعه حاکم که در متون مدیریت راهبری شرکتی خوانده می‌شود دارای آثاری است که در سمت و سوی حرکت و عملکرد این شرکت‌ها می‌تواند مؤثر واقع شود. دوم آنکه تعامل مورد اشاره در قالب یک ساخت حقوقی به نام شرکت سهامی صورت می‌پذیرد که استفاده از آن حسب متون سازمانی و مالی موجود با هزینه هایی همراه است که هزینه های نمایندگی خوانده می‌شوند. با توجه به نکات فوق، می‌توان انتظار داشت که هر گونه تغییری در اجزاء ساختار راهبری شرکت‌ها به تغییر مسیر حرکت راهبردی و عملکرد آن‌ ها و نیز افزایش یا کاهش این هزینه های نمایندگی بیانجامد. در سال اخیر حضور سرمایه‌گذاران مختلف در جمع سهام‌داران شرکت‌های سهامی عام از رشد چشم‌گیری برخوردار بوده است. کمیت و کیفیت حضور این سرمایه‌گذاران در جمع مالکین شرکت‌های صنعتی به لحاظ تاثیری که بر ساختار حقوق مالکانه و نیز نحوه راهبری بر سازمان بر جای می‌گذارد در خور توجه است. زیرا راهبری ضعیف در شرکت‌ها نه تنها باعث کاهش هزینه های نمایندگی نمی‌شود بلکه با افزایش هزینه جذب سرمایه قدرت رقابت شرکت‌ها را نیز کاهش می‌دهد. بدین سبب این اثر سهم مالکانه این سرمایه‌گذاران در شرکت‌های صنعتی نکته ای در خور دقت است (مهدویومیدری، ۱۳۸۴).

۲-۲-۲-۱٫ حقوق مالکانه نهادی

مطابق با ادبیات موجود، سرمایه‌گذاران نهادی شامل بانک‌ها، شرکت‌های بیمه، صندوق‌های بازنشستگی، شرکت‌های سرمایه‌گذاری و سایر مؤسسه‌‌هایی هستند که به خرید و فروش حجم بالایی از اوراق بهادار می‌پردازند و با بهره گرفتن از میزان بالای حق رأی‌ در مجامع شرکت‌ها به صورت مستقیم بر تصمیمات مدیریتی شرکت‌های سرمایه پذیر مؤثر هستند (نوروشوهمکاران، ۱۳۸۸).

در یک ساختار راهبری شرکتی ضعیف، مدیران احتمالا دارای این انگیزه و توانایی هستند که در راستای حفظ منافع شخصی خویش، وضعیت مالی شرکت را به صورت غیر واقعی گزارش کنند. در این چارچوب و بر اساس فرضیه همسویی منافع شخصی، حقوق مالکانه مدیریتی به عنوان یک ساز و کار مهم در جهت محدود کردن رفتار فرصت طلبانه مدیریت در نظر گرفته می‌شود و با افزایش حقوق مالکانه مدیریتی نیاز به سایر ساز و کارهای راهبری شرکتی کاهش می‌یابد (وارفیلد و همکاران^[۲۲]، ۱۹۹۵).

1. 1. -Maiklbost ↑

1. 1. -Bush ↑

1. 1. -Soldet and Cooligan ↑

1. 1. -Coru and Conzelman ↑

1. 1. -Kretchmer and Sheldon ↑

1. 1. -Psychosomatic Disorders or Psychophysiological disoders ↑

1. 1. -Quay ↑

1. 1. -Autistic ↑

1. 1. -Wallas and Kauffman ↑

1. 1. -Lovitt ↑

1. 1. -Leandezly ↑

1. 1. -Waker and Balky ↑

1. 1. -Waker ↑

1. 1. -Widerholt .Hamil and Brown ↑

1. 1. -Bahler ↑

1. 1. -Macalpine ↑

1. 1. -World Heith Organezation ↑

1. 1. -Dernond ↑

1. 1. -Fergussen ↑

1. 1. -Robin ↑

1. 1. -Goldbery ↑

1. 1. -Dohrenod ↑

1. 1. -Lee ↑

1. 1. -Hadyamost ↑

1. 1. -Stansfeld ↑

1. 1. -Chank ↑

1. 1. -Marter and Kramer ↑

1. 1. -Shperd ↑

1. 1. -Williams ↑

1. 1. -Robinens ↑

1. 1. -Kouper ↑

1. 1. -Gold ↑

1. 1. -Kazdin ↑

1. 1. -Fomkine ↑

1. 1. -Olmane ↑

1. 1. -Bawer ↑

1. 1. -Kley ↑

1. 1. -Silova ↑

1. 1. -Robin and Ballow ↑

1. 1. -Rutter ↑

1. 1. -Fombon ↑

1. 1. -Jefes and Fiterherald ↑

1. 1. -Hector ↑

1. 1. -Baker ↑

1. 1. -Andersson and macgee ↑

1. 1. -Bird ↑

1. 1. -Lack ↑

1. 1. -Robent and Gilfort and Rozenblat ↑

1. 1. -Amminger ↑

1. 1. -Kampula ↑

1. 1. -Vaissman & Bovid ↑

1. 1. -Berkowitz ↑

1. 1. -Rothman and Ephron ↑

1. 1. -Fernald ↑

1. 1. -Berayan ↑

1. 1. -Girehart and Weishahn ↑

1. 1. -Heron ↑

1. 1. -Wallas and Kauffman ↑

1. 1. -Mayers and Hamill ↑

1. 1. -Dupont and Kauffman ↑

1. 1. -Berkowitz and Rothman ↑

1. 1. -Drabman ↑

1. 1. -Gentic factors ↑

1. 1. -Concordancerate ↑

1. 1. -Custlo ,T.& Custlo,j ↑

1. 1. -Diathasiz – stress ↑

1. 1. -Alloy ,L.A. ↑

1. 1. -Jacbson ,N.S. ↑

1. 1. -Cortisl ↑

1. 1. -Hypothyroidism ↑

1. 1. -Drive ↑

1. 1. -Realistic anziety ↑

1. 1. -Neurotic anxi ↑

1. 1. -Moral anxiety ↑

1. 1. -Id ↑

1. 1. -The cognitive perpective ↑

1. 1. -Epictetus ↑

1. 1. -Dollard ,j . ↑

1. 1. -Miller ,N. ↑

1. 1. -Kellu ,j. ↑

1. 1. -Humananisms ↑

1. 1. -Existentialism ↑

1. 1. -Self – actualization ↑

1. 1. -Self – determination ↑

1. 1. -Hierachy of needs ↑

1. 1. -Rollomay ↑

1. 1. -Community perspective ↑

1. 1. -Minuchin, s. ↑

1. 1. -Identifedpation ↑

1. 1. -Systems Theory ↑

1. 1. -Sybernetic ↑

1. 1. -Communication Theory ↑

1. 1. -Structural Throry ↑

1. 1. .Asker ↑

1. 1. .karl Menninger ↑

1. 1. . Ginsburg ↑

1. 1. .Ginsburg ↑

1. 1. .Johan Werer (Wier) ↑

1. 1. .William Bettie ↑

1. 1. . Mount Cassino in italy ↑

1. 1. .Bethlem ↑

1. 1. . Bartholomerw’s Hospital ↑

1. 1. .Valencia ↑

1. 1. .Decates ↑

1. 1. .Malpighi Willis ↑

1. 1. .Praxix Media ↑

1. 1. .Felix Platter ↑

1. 1. Paelo Zacchia ↑

1. سیاست

دولت در مراحل گوناگون رشد، با توجه به اهداف رشد و توسعه و انتخاب بهترین راه­های مطلوب برای رسیدن بدان هدف ها، نقشی قاطع بر عهده دارد. به عنوان مثال، تصمیم کره جنوبی در انتخاب مسیر فن آوری پیشرفته، قبول این واقعیت بود که حل مسایل موجود در کشورهای در حال توسعه، نیاز به راهبردهای جسورانه و ابتکاری دارد. دولت کره با دست زدن به اقداماتی حمایتی ابتکاری تدابیر و راهبردهای عمیقی در جهت پیشبرد علم و فن آوری اتخاذ کرد (سوپ چی،۱۳۷۲). از جمله ابتکارات دولت کره جنوبی در این زمینه، توجه به توسعه علوم پایه، حمایت از فعالیت های اساسی و تحقیقاتی و دانشگاه ها و بر پایی بنیاد علوم و مهندسی کره، گسترش همکاری منظم مقابل میان دولت، دانشگاه ها، صنعت و مؤسسه‌ های تحقیقاتی بود. مسئله اصلی ‌در مورد سیاست‌گذاری علمی برای توسعه، این است که کشور در راستای توسعه ملی باید منابع کافی جهت بهره گیری ا ز علم و فن آوری نوین اختصاص دهد و با برنامه ریزی علمی به ایجاد مؤسسات تحقیقاتی پویا اقدام ورزد. یکی از مشکلات اساسی که در این خصوص در کشورهای در حال توسعه ظاهر می شود، چگونگی و کیفیت مؤسسات تحقیقاتی است که به منظور تامین زیر بنای علمی و تحقق اهداف توسعه ای تأسيس می‌گردند، ولی این نقش را به خوبی ایفا نمی کنند. زیرا این مؤسسات بیش تر به صورت واحدهایی جدا و بی خبر از آنچه که در اطرافشان می گذرد، و یا مراکزی صرفاً برای به کارگیری فارغ التحصیلان دانشگاهی در می‌آیند. یکی از دلایل پدید آمدن چنین وضعی فقدان تقاضای اجتماعی برای خدمات آن ها‌ است، زیرا بخش های تولیدی ترجیح می‌دهند از راه ورود فن آوری خارجی که هم مطمئن و شناخته شده تر و هم مقرون به صرفه تر است، عمل کنند (لاریجانی، ۱۳۷۰).

ساختار خاص این گونه مؤسسات علمی و تحقیقاتی بیشتر تقلید از الگوهایی است که با شرایط جوامع کشورهای در حال توسعه تناسب چندانی ندارند و نوعی انگیزه انجام تحقیق برای تحقیق را در جهت ارضای علاقه شخص القا می‌کنند. لذا، کار افراد و محققان در این مؤسسات نیز عموماً بر حسب اهداف و هنجارهای اجتماع علمی بین‌المللی جهت یافته است تا برحسب نیازهای واقعی جامعه. بدیهی است که تحقیقات در چنین ساختار و گرایش هایی بسیار مشکل می‌تواند در مسیر توسعه کشور قرار گیرد (لاریجانی، ۱۳۷۰).

عدم هماهنگی در سیاست گذاری، و هم هماهنگی بین سیاست گذاری و اجرا، عدم درک صحیح از لزوم اولویت بخشیدن به تلاش تحقیقات ملی، نادیده انگاشتن و غفلت ورزیدن در حمایت از پژوهش در حل مسایل و طرح های صنعتی، اقتصادی و فرهنگی باعث کاهش انگیزه در نوآوری و ارائه نظرات سازنده می‌گردد. حال آنکه با کمک به انجام طرح های تحقیقاتی و پژوهشی مراکز تخصصی و دانشگاهی می توان به خود کفایی مطلوب نایل گشت (حدادی، و حدادی، ۱۳۷۲). همچنین در سیاست گذاری و اداره جامعه، عدم رعایت قانون یا کم توجهی بدان، نظم و کنترل و هماهنگی و ارزیابی فعالیت ها منجمله امور تحقیقاتی را بی اثر می‌کند و مجموعه این عوامل، تحقیق را بی محتوا و سرمایه گذاری­های کشور را در این زمینه بی حاصل می‌سازد. متفکران و اندیشمندان ممالک توسعه یافته در کنار و همگام با سیاستگذاران و دولتمردان با وقوف و آگاهی کامل از این معضل به طرح و اجرای شیوه هایی می پردازند که چاره ساز مشکلات و درمان درد جامعه است.

1. مدیریت

عدم وجود یک سازمان مرکزی قوی که فعالیت های تحقیقاتی دانشگاه ها و مؤسسات تحقیقاتی و امور پژوهشی وزارت خانه ها و سازمان های مختلف دولتی و بخش خصوصی را در راستای اهداف برنامه های توسعه ملی هماهنگ نموده و با شیوه های آزادانه ارزیابی نماید، در عداد مهم ترین موانع و عوامل بازدارنده تحقیقات پیشرفته در جهان سوم است. در واقع، چنین سازمان و تشکیلاتی مغز متفکر و طراح سیاست های تحقیقاتی کل جامعه محسوب می شود و می‌تواند به صورت بازوی توانا و نیرومند دولت در سرعت بخشیدن به اجرای برنامه های توسعه ملی عمل نماید. در غالب کشورهای پیشرفته چنین سازمانی وجود دارد و به دور از شکل و نوع حکومت به صورت وزارت تحقیقات یا سازمان ملی تحقیقات کلیه فعالیت های فوق الذکر را عهده دار است. برای مثال، در آلمان وزارت فدرال تحقیقات و فن آوری وجود دارد. در ایتالیا از هفت سال قبل به منظور توجه بیش تر به امر تحقیق، وزارت خانه ای با نام وزارت تحقیقاتی علمی ایجاد گردیده است. چنین سازمانی، در کنار سایر فعالیت ها می باید اولویت خاصی به تربیت و پرورش نیروی محقق و همچنین بازآموزی و تقویت توان تحقیقاتی موجود کشور بدهد و بخصوص تربیت مدیران تحقیق برای سطوح مختلف تشکیلات خود و در دانشگاه ها جهت عهده داری مسئولیت و هماهنگی پروژه های تحقیقاتی را وجهه همت قرار دهد (طبیبی،۱۳۷۳).

1. خود باختگی

گروهی از مردم جهان در اثر تبلیغات کشورهای قدرتمند دچار باورهای غلطی گشته‌اند که نتیجه آن چیزی جز عقب ماندگی و فقر نیست. خود باختگی در برابر کشورهای توسعه یافته، یکی از باورهای نادرست است. خود باختگان می‌پندارند که از نوآوری، نبوغ و استعداد بی‌بهره­اند و همیشه باید منتظر بمانند تا نظریه های علمی، اختراعات و اکتشافات کشورهای توسعه یافته به سمت کشورهای آن ها سرازیر شود. ناگفته پیدا‌ است این باور با واقعیت بسیار فاصله دارد و خودباوری و تلاش بسیاری از کشورهای توسعه یافته امروزی که تا نیم قرن پیش بسیار عقب افتاده بوده ­اند دلیل بر این مدعاست (بهشتی، ۱۳۸۵).

۲-۱-۴- علم سنجی

ریشه‌های علم سنجی یا مطالعه ریاضیاتی و کمی علم و فن آوری که تا حدود در برگیرنده کتاب سنجی و تحلیل اقتصادی علم نیز می شود (دیوداتو^[۲۰]، ۱۹۹۴) به اوایل قرن ۱۹ میلادی باز می‌گردد، زمانی که برخی جنبه‌های کتابسنجی در حوزه هایی نظیر حقوق اعمال می شد (شاپیرو^[۲۱]، ۱۹۹۹ نقل در ریسرج ترندز^[۲۲]، ۲۰۰۷). علم سنجی در طول دهه های گذشته تحت تاثیر برخی وقایع و پیشرفت ها رشد کرده و به یک حوزه کاربردی گسترده و شناخته شده تبدیل شده است. از جمله رخداد های تاثیرگذار بر رشد و توسعه علم سنجی می توان به معرفی ضریب تاثیر توسط گارفیلد^[۲۳] در ۱۹۹۵، انتشار نمایه استنادی علوم^[۲۴] در ۱۹۶۱، رشد و توسعه بانک های اطلاعاتی کتاب‌شناختی در دهه های ۱۹۶۰و ۱۹۷۰، انتشار مجله ساینتومتریکس^[۲۵] در ۱۹۷۸، تأسيس انجمن بین‌المللی علم سنجی و اطلاع سنجی در ۱۹۹۳ و برگزاری همایش های دوسالانه، برخط شده نمایه استنادی علوم^[۲۶] در اواخر دهه ۱۹۹۰، تأسيس پایگاه اسکوپوس^[۲۷] در سال ۲۰۰۴ و کاربست روش های علم سنجی در سیاست­گذاری و تخصیص منابع مالی توسط دولت ها در حوزه پژوهش اشاره کرد ( ریسرچ ترندز، ۲۰۰۷).

در دهه های اخیر، انواع مؤسسات شاهد تغییرات اساسی در زمینه‌های ساختار، کارکرد و سبک‌های مدیریتی خویش بوده‌اند. مؤسسات کنونی اهمیت بیشتری جهت درک و انطباق‌پذیری و مدیریت تغییرات محیط پیرامون قائل شده‌اند و در کسب و به کارگیری دانش و اطلاعات روز به منظور بهبود عملیات و ارائه خدمات و محصولات مطلوب تر به ارباب رجوعان پیشی گرفته‌اند. چنین سازمان‌هایی نیازمند به کارگیری سبک جدیدی از مدیریت به نام مدیریت دانش می‌باشند (اورمزدی ، ۱۳۸۶).

امروزه در اوضاع رقابتی پیچیده و مبهم، سازمان‌ها در حال تغییر و تحول مستمرند. موجودیت مادی که زمانی شرط اصلی موفقیت به شمار می‌رفت، به سر آمده به طوری که دارایی فیزیکی نسبت به دارایی فکری در کسب برتری از اهمیت کمتری برخوردار است. به عبارت دیگر امروزه هدف تغییر به صورت عمده به شکل نرم افزاری حادث می شود نه سخت افزاری که می‌توان به صورت عینی یکی از این تحولات نرم افزاری را در به کارگیری فرایند مدیریت دانش در سازمان‌ها مشاهده کرد (آراسته و رزقی شیرسوار،۱۳۸۹: ۷۲).

در این فصل ابتدا مبانی نظری تحقیق را تشریح و تببین می‌کنیم و سپس به پیشینه پژوهش حاضر می‌پردازیم.

۲-۱- سیر تحول و تاریخچه مدیریت دانش

مدیریت دانش از اواخر دهه ۱۹۷۰ مطرح گردید. با نزدیک شدن به اوسط دهه ۱۹۸۰و آشکارشدن اهمیت دانش و تاثیر آن بر حفظ قدرت رقابتی در بازارهای اقتصادی اهمیت ویژه‌ای یافت. در این دهه بود که نظام‌های مبتنی بر هوش مصنوعی و نظام‌های هوشمند برای مدیریت دانش به کار گرفته شد و مفاهیمی چون فراهم‌آوری دانش، مهندسی دانش، نظام‌های دانش محور و مانند آن رواج پیدا کرد (دراکر به نقل از حسن زاده، ۱۳۸۸).با نزدیک شدن به اوخر دهه ۸۰ میلادی می‌توان سیر صعودی انتشار مقالات مربوط به مدیریت دانش در مجلات حوزه مدیریت، تجارت و علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی را مشاهده کرد. در همین دوران بود که اولین کتاب‌های مربوط ‌به این حوزه منتشر شدند. با ورود به دهه ۱۹۹۰ فعالیت گسترده شرکت‌های آمریکایی، اروپایی و ژاپنی در حوزه مدیریت به نحو چشمگیری افزایش می‌یابد. در اواسط دهه ۱۹۹۰ ظهور وب جهانی، تحرک تازه‌ای به حوزه مدیریت دانش می‌بخشد. در سال ۱۹۹۵، اتحادیه اروپا طی برنامه‌ای به نام اسپیریت بودجه قابل ملاحظه‌ای را برای اجرای طرح‌های مدیریت دانش اختصاص می‌دهد. اکنون در اوایل قرن ۲۱ مدیرت دانش برای بسیاری از کشورهای پیشرفته به عنوان نماد رقابت و عامل دستیابی به قدرت و توسعه درآمده است (آزاد شهرکی، ۱۳۸۸: ۱۲). از سال ۲۰۰۰ به بعد، شرکت‌های بزرگ اروپایی حدود ۵۵% درآمد خود را به مدیریت دانش اختصاص داده‌اند (داوری، ۱۳۸۰). جدول۲-۱ گاهشمار مدیریت دانش را به طور خلاصه نشان می‌دهد.

روند زمانی

روند پیشرفت مفهوم مدیریت دانش

دهه ۱۹۷۰

مدیریت دانش مطرح می‌شود

دهه ۱۹۸۰

بر اهمیت مدیریت دانش افزوده و انتشارات مربوط به آن سیر صعودی می‌گیرد.

اوایل دهه ۱۹۹۰

فعالیت گسترده شرکت‌های آمریکایی، اروپایی و ژاپنی در حوزه مدیریت دانش

اوسط دهه ۱۹۹۰

شبکه های بین‌المللی مدیریت دانش پدید می‌آید.

اواخر دهه ۱۹۹۰

مدیریت دانش در زمره فعالیت‌های تجاری شرکت‌های بزرگ درمی‌آید.

هزاره سوم

اختصاص حدود ۵۵ درصد درآمد شرکت‌های بزرگ اروپایی به مدیریت دانش

جدول۲-۱: گاهشمار مدیریت دانش (حسن زاده، ۱۳۸۸: ۱۶)

مدیریت دانش، تلاش نوین قرن موسوم به عصر دانایی، برای حفظ، هدایت و افزایش هدفمند سرمایه های دانشی سازمانهاست و ‌به این اشاره دارد که سرمایه‌گذاری در علم، بهترین و بیشترین سود را به بار می‌آورد (آراسته و رزقی شیرسوار، ۱۳۸۹: ۷۱).

گفتنی است دانشمندان بسیاری بحث مدیریت دانش را در ادوار گوناگون مطرح یا بسط داده‌اند لیکن اجماع یکپارچه‌ای ‌در مورد تاریخ شروع پیدایش آن وجود ندارد. اما اخیراًً پایگاه اینترنتی اسکاجیت^[۱۹]، منبع شروع و نقطه آغاز مفهوم مدیریت دانش را از سال ۱۴۴۰ میلادی با پیدایش صنعت چاپ و نشر مصادف می‌داند. در این سایت آمده است که در سال ۱۶۸۹ جان لاک اولین شخصی بود که دانش را تعریف کرد و سپس مک لاپ در سال ۱۹۶۲ تلفیق واژه مدیریت و دانش را با عنوان دانش صنعتی بیان ‌کرده‌است (آراسته و رزقی شیرسوار، ۱۳۸۹: ۷۲).

کارل اریک سویبی^[۲۰]، حسابدار سوئدی، در دهه ۹۰ میلادی زمانی که مشغول ارزیابی ‌ترازنامه مالی چند شرکت بزرگ سوئدی بود، متوجه نکته جالبی شد. بسیاری ازاین شرکت‌ها پس از انجام عملیات طولانی حسابداری، ارزشی در حدود چند کرون سوئد و حتی یک کرون نشان می‌دادند .حال آن که قیمت واقعی این شرکت‌ها که سهام‌داران حاضر به فروش آن بودند، بسیار بیشتر از قیمت هایی بود که سرمایه حسابداری نشان می‌داد. سویبی پس از بررسی‌های مختلف متوجه گردید که بخش اعظم از این اختلاف (اختلاف بین ارزش شرکت ها دربازار سهام و قیمت دارایی‌های مشهود این سازمان‌ها) به سرمایه های دانشی درون ‌سازمان برمی‌گردد و برخاسته از توان دانشی این‌ سازمان در حل مسائل تخصصی است. اما نکته جالب وارد نشدن این دارایی ها در ترازنامه‌های حسابداری بود، چرا که اساساً چیزی تحت عنوان مفهوم سرمایه های ناملموس^[۲۱]وجود نداشت (آتشک و ماه زاده، ۱۳۸۸).

از سال‌های پیش (تقریباً ‌از جنگ جهانی دوم) محدود بودن سرمایه های ملموس و فیزیکی و نیازبه افزایش برنامه ‌ریزی شده آن ها، منجربه خلق شاخه‌های علمی مختلف شده بود.

به عنوان مثال، برنامه ‌ریزی خطی پژوهش عملیاتی، مکان یابی و تخصیص، طراحی کارخانه، تعمیرات و نگهداری، بهره‌وری ماشین‌آلات، برنامه‌ریزی تولید و … همگی در جهت مدیریت سرمایه های ملموس ایجاد شده بود، اما سرمایه های ناملموس تا آن زمان مورد توجه قرار نگرفته بود.

فعالیت سیوبی و پس از آن بکمن، نوناکا، ویگ و … باعث گردید، توجه صنعتگران و عالمان علوم صنعتی به سرمایه‌ ای بس عظیم، یعنی سرمایه‌ای‌ که با وجود تولید اکثریت ارزش افزوده کالا، کمتر تحت مدیریت و سازمان ‌دهی و برنامه‌ ریزی افزایش قرارمی‌گرفت، جلب شود. در جدول ۲-۲ تاریخچه تکوین مدیریت دانش ارائه شده است.

رویداد

طرح کننده

سال

ترازنامه نامشهود

سیوبی / کونراد

۱۹۸۶

ابداع مفهوم مدیریت دانش

کارل ویگ

۱۹۸۶

یکی از نخستین‌ها برای تکمیل مدیریت دانش در استراتژی تجاری‌‌اش

واتر هاوس

۱۹۸۹

یکی از نخستین مقالات منتشرشده ‌در مورد مدیریت دانش

نوناکا و تاکوچی

۱۹۹۱

اهمیت به سرمایه فکری

تام استوارت

۱۹۹۱

یکی از نخستین کتاب‌های منتشرشده درمورد مدیریت دانش

کارل ویگ

۱۹۹۳

منبع دانش

پیتر دراکر

۱۹۹۴

نخستین کنفرانس مدیریت دانش

شبکه ارتباطی دانش مدیریت

۱۹۹۴

دانش به عنوان منبع بی پایان

استنفورد پال رومر

۱۹۹۵

شکل­(۲- ۳) پیشایندها و پسایندهای بازارگرایی (کوهلی و جاورسکی، ۱۹۹۰، ۷)

مؤلفه‌ ­های پیشایندها و پسایندهای بازارگرایی را ‌می‌توان به شرح زیر بسط داد:

پیشایندهای پیش برنده یا بازدارنده بازارگرایی

عوامل مربوط به مدیریت ارشد: ارتباطات (فاصله بین حرف و عمل مدیریت)، ابهام مدیران میانی، ریسک­گریزی مدیریت ارشد، تحصیلات و تحرک رو به بالا^[۲۱] مدیران ارشد، نگرش مدیریت ارشد نسبت به تغییر و توانایی مدیران بازاریابی در جلب اعتماد مدیران غیر بازاریابی.

پویایی بین بخشی: تعارض بین بخشی، ارتباط و وابستگی بین بخشی و استقبال از نظرات دیگران.

سیستم­های سازمانی: بخش­سازی (تخصصی­سازی)، رسمیت، تمرکز، سیستم­های پاداش مبتنی بر بازار و پذیرش رفتار سیاسی.

۲-۲-۱-۳-۱) ­سازه بازارگرایی

اعتبار و تخصص منبع ایجاد هوشمندی

قابلیت اعتماد منبع ایجاد هوشمندی

چالش­های ناشی از هوشمندی

پذیرش سیاسی هوشمندی

۲-۲-۱-۳-۲)­پیامدها یا پسایندهای بازارگرایی

پاسخ به مشتری: رضایت مشتری، بازگشت مشتری و همراه آوردن مشتریان جدید

عملکرد کسب و کار: بازگشت سرمایه، سود، حجم فروش، سهم بازار و رشد فروش.

پاسخ به کارکنان: همدلی و همکاری، رضایت شغلی و تعهد سازمانی

۲-۲-۱-۳-۳)­ متغیرهای واسطه تقویت یا تضعیف­کننده رابطه بین بازارگرایی و عملکرد کسب و کار

متغیرهای طرف عرضه: تلاطم بازار، تلاطم تکنولوژیکی و رقابت

متغیرهای طرف تقاضا: شرایط اقتصادی – تجاری

کوهلی و جاورسکی (۱۹۹۳) در یک مطالعه مشابه با مطالعه اول نشان دادند که بازارگرایی با ریسگ گریزی و تأکید مدیریت ارشد بر گرایش به بازار، تعارض و وابستگی بین بخشی و تمرکز و سیستم پاداش به عنوان پیشایندها و با عملکرد کلی کسب و کار، تعهد سازمانی و همدلی کارکنان به عنوان پسایندها مرتبط است. همچنین ارتباط بین بازارگرایی و عملکرد در شرایط محیطی با درجات مختلفی از تلاطم بازار، شدت رقابتی و تلاطم تکنولوژی، قوی و مستحکم ‌می‌باشد.

شکل­(۲- ۴) در قالب یک رویکرد ترکیبی، رابطه بازارگرایی به عنوان یک رفتار، استراتژی­ های بازاریابی به عنوان فعالیت و بازگشت سرمایه به عنوان یک نتیجه را نشان می­دهد. بازارگرایی، استراتژی­ های بازاریابی را تحت تاثیر قرار داده، خود نیز تحت تاثیر شدت رقابت، آشفتگی تکنولوژیکی و بازار و نرخ معرفی کالا و خدمات جدید و پویایی بازار قرار دارد (دوبنی و لافمن^[۲۲]، ۲۰۰۳).

وابستگی بین اجزای رفتار- فعالیت- عملکرد می ­تواند مبنای برای قدرت باشد. در موقعیت­هایی با شدت رقابت پایین، بازارگرایی سازمان بویژه در حوزه ­های ایجاد و انتشار اطلاعات مربوط به مشتری کم می­ شود. در عوض در محیط­های با شدت رقابت بالا وجه مشترک سازمان­ها این است که بازارگرایی و استراتژی­ های ارزش آفرینی برای مشتری مانند تمرکز و تمایز را دنبال می­ کند (دوبنی و لافمن، ۲۰۰۳).

اثر بازارگرایی بر استراتژی­ها و عملکرد کاربردهای مدیریتی فراوان مانند اجرای صحیح استراتژی­ها، تخصیص بهتر منابع، همگرایی فرهنگی در سازمان، کسب مزیت رقابتی پایدار و جلوگیری از انحراف تصمیم ­گیری­ها را در بر دارد (دوبنی و لافمن، ۲۰۰۳).

پیامد (عملکرد) فعالیت (استراتژ­ی­های بازاریابی) رفتار (بازارگرایی)

پاسخ استراتژی

۱٫­ تمایز

۲ نوآوری

۳٫ تمرکز

۴٫ رهبری هزینه

۱٫­ ایجاد اطلاعات بازار (رسمی و غیر رسمی)

۲٫ انتشار اطلاعات بازار

۳٫ سودگرایی

۴٫ مشتری­ گرایی

۵٫ طراحی و ارائه پاسخ

۶٫ عوامل RSI

ROI

متغیرهای موقعیتی

۱٫­ شدت رقابت

۲٫­ پویایی تکنولوژی و بازار

۳٫ پویایی محصولات و خدمات

شکل­(۲- ۴) مدل مفهومی: بازارگرایی، استراتژی و عملکرد (دوبنی و لافمن، ۲۰۰۳: ۵۸۰).

‌بر اساس پارادایم کلاسیک «ساختار عملکرد (پیامدهای) کسب و کار از تعامل بین محیط­های داخلی و خارجی بنگاه نشأت ‌می‌گیرد. در این صورت مقیاس­های کوهلی و جاورسکی (۱۹۹۰) و نارور و اسلاتر (۱۹۹۰) انتزاعی به نظر می­رسد. مدل بازارگرایی بسط یافته شکل­(۲- ۵) با این رویکرد تناسب بیشتری داشته باشد.

بازارگرایی بسط یافته به عنوان اقدام

-­ ایجاد هوشمندی

– نشر هوشمندی

– ‌پاسخ‌گویی‌ به هوشمندی

دامنه بسط یافته عوامل بازار

-­ مشتریان

– رقابت

– تامین­کنندگان

– عوامل قانونی

– روندهای اجتماعی/ فرهنگی

– محیط کلان اقتصادی

عوامل محیط داخلی

-­ پیشایندهای فرهنگی(فرهنگ بازارگرا)

– پیشایندهای ساختار سازمانی(رسمیت، تمرکز و بخشی سازی)

– سایر پیشایندهای سازمانی (مدیریت ارشد، پویایی­های بین ­بخشی، سیستم­های سازمانی)

عوامل محیط خارجی

-­ پیشایندهای ساختاررقابتی(موانع ورود ، قدرت خریدار و قدرت تامین­کننده)

– ویژگی­های بازار/ صنعت (نرخ رشد بازار، نرخ تغییر تکنولوژی)

– محیط حقوقی و قانونی (میزان مقررات دولت)

پیامدها

اقتصادی (بازگشت دارایی

، بازگشت سرمایه، بازگشت

فروش، سهم بازار نسبی، رشد فروش، میزان فروش محصول جدید، عملکرد کلی)

سازمانی( تعهد سازمانی، روحیه جمعی)

واسطه­ها

-­ انواع استراتژی

– عوامل طرف عرضه

– عوامل طرف تقاضا

شکل­(۲- ۵) مدل بازارگرایی بسط یافته (ماتسونو و همکاران، ۲۰۰۵، ۳)

همان گونه که مدل بازارگرایی بسط یافته نشان می­دهد، عوامل داخل سازمان و عوامل محیطی به عنوان پیشایندهای بازارگرایی محسوب می­شوند و مفهوم بسط یافته بازارگرایی نیز گستره بیشتری از ذینفعان و عوامل بازار مانند تامین­کنندگان، جنبه­ های مقرراتی، روندهای اجتماعی و فرهنگی و محیط کلان اقتصادی را در برگرفته است. به طور مشابهی اسلاتر و نارور (۱۹۹۵) در بسط این مفهوم منابع مرتبط با مزیت رقابتی و ارزش مشتری را معرفی نموده ­اند (ماتسونو^[۲۳] و همکاران، ۲۰۰۵).

بر این اساس مدل بازارگرایی بسط یافته مؤلفه‌­هایی فراتر از فقط مشتریان و رقبا را در حوزه فعالیت­های مرتبط با هوشمندی سازمانی در بر می­ گیرند. سازه بازارگرایی بسط یافته به معنی «مجموعه ­ای از فعالیت­های ایجا و نشر هوشمندی و ‌پاسخ‌گویی‌ به اجزای بازار (مانند رقبا، تامین­کنندگان و خریدان) و عوامل تاثیرگذار ( اجتماعی، فرهنگی، قانونی و کلان اقتصادی) ‌می‌باشد» (ماتسونو و همکاران، ۲۰۰۵).

۲-۲-۱-۴)­ فرهنگ بازارگرایی

‌بر اساس تعریف « نارور و اسلاتر^[۲۴]» بازارگرایی را جزئی از فرهنگ سازمانی می­داند که محصول رفتار افراد است «هاریس^[۲۵]» فرهنگ را یک عامل تعیین کننده رفتار می‌داند. ولی معتقد است که فرهنگ از سه لایه تشکیل شده است:

۱- ­ مصنوعات: ساختار سازمانی، استراتژی ها، سیستم ها، الگوهای رفتاری، نوع زبان…که در سازمان رایج است. به­عنوان مصنوعات در فرهنگ سازمانی محسوب می شود. مصنوعات قابل مشاهده و مهم می­باشند.

۲- ارزش­ها: نگرش­ها و اعتقاداتی است که به­ طور گسترده در سازمان انتشار یافته است.

جمالی (۱۳۸۹) طی تحقیقی با عنوان بررسی مهارت های سه گانه مدیریتی (ادراکی، انسانی، فنی) مدیران ادارات تربیت بدنی دانشگاه های سراسر کشور اظهار داشت امروزه مدیران برای توفیق در انجام وظایف خود باید نقش های متعددی را بپذیرند و برای ایفای آن ها به مهارت های خاصی نیاز دارند. لزوم اطلاع کافی از اولویت این مهارت ها در پست های مدیریتی از چالش های اصلی پیش روی مدیران ارشد و به ویژه مدیران ادارات تربیت بدنی دانشگاه هاست. از این رو پژوهش حاضر با هدف بررسی مهارت های سه گانه مدیریتی مدیران ادارات تربیت بدنی دانشگاه های کشور انجام شد. نتایج نشان داد اهمیت مهارت های انسانی در تمام رده های مدیریتی در سلسله مراتب مدیریت و در هر سازمانی جزء لاینفک انجام وظایف مدیریتی محسوب می شود.

عباسی ( ۱۳۹۰ ) طی تحقیقی با عنوان راهکارهای تقویت و توسعه مهارت های ارتباطی در مدیران (مهارت های ارتباط رو در رو) نشان داد ارتباط رفتاری ، آموختنی است و این بیانگر این نظر است که ما با یادگیری درست و کسب مهارت های ارتباطی می‌توانیم به اصلاح و بهبود رفتارهای ارتباطی خویش دست یابیم . بیشتر وقت، انسان ها در ارتباطات روزمره ، صرف گوش دادن و سخن گفتن می‌شود ، اما ترس از برقراری ارتباط و صحبت کردن در برابر جمع ، مشکلی است که بسیاری با آن رو به رو هستند و نمی‌دانند که چگونه یک ارتباط درست و مؤثر برقرار کنند . اهمیت این مشکل زمانی دو چندان می شود که در شغل مان و سازمانی که در آن کار می‌کنیم در برقراری ارتباط با مدیران ، همکاران و مراجعان عملکرد ضعیفی داشته باشیم .

عرضه و همکاران ( ۱۳۹۰ ) طی تحقیقی با عنوان مدیریت دانش و مهارت های ارتباطی مدیران با زیردستان در سازمان تربیت بدنی ایران نشان دادند که بین مهارت های ارتباطی مدیران و کارکنان (خودگشودگی، همدلی، حمایتگری، مثبت گرایی، خود نظمی، مهارت اجتماعی، نفوذ آرمانی و الهام بخشی و تحریک خردمندانه) با متغیرهای خلق و انتقال دانش ( مدیریت دانش ) رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد . ارتباط مثبت و معنی دار بین مهارت های ارتباطی مدیران و مؤلفه های مدیریت دانش مبین آن است که برای اجرای موفقیت آمیز مدیریت دانش باید مدیران سطح مهارت های ارتباطی خود را ارتقاء دهند تا موجب خلاقیت کارکنان و پیشرفت سازمان شوند.

خیرمند و همکاران (۱۳۹۱) طی تحقیقی با عنوان بررسی رابطه بین مهارت های مدیریتی مدیران شعب بانک کشاورزی استان اصفهان با میزان کارایی شعب نشان داد که ۵۵ % کارایی شعب با مهارت‌های سیاسی قابل تبیین بود که این مقدار با تأثیرگذاری مهارت‌های انسانی به ۶۵ % ارتقا می‌یافت. نتایج همچنین نشان داد که در زمینه‌ی مهارت‌های مدیریتی با توجه به سطوح تحصیلات و سوابق خدمت، تفاوتی میان نظرات افراد نمونه وجود نداشت ولی با توجه به محل خدمت، تفاوت‌هایی مشاهده شد: مدیران شعب درجه اول، مهارت‌های ادراکی بیشتر و مدیران شعب درجه چهار، مهارت‌های سیاسی بیشتر داشتند.

تحقیقات انجام شده خارج از کشور

جانسون^[۳۵] ( ۲۰۰۴ ) طی تحقیقات خود معتقد است سازگاری به تاثیرگذاری یک مدیر کمک می‌کند. زمانی که یک مدیر قادر به سازگاری سریع با شرایط غیر منتظره است، وی قادر به رهبری تیم خود نیز می‌باشد. سازگاری همچنین ‌به این معنا است که یک مدیر می‌تواند خلاقانه فکر کند و راه حل های جدید برای مشکلات قدیمی پیدا نماید.

شلیفر^[۳۶] ( ۲۰۰۶ ) طی تحقیقی با عنوان بهترین مهارت های مدیران اظهار می‌دارد که داشتن مهارت های مدیریتی متناسب تاثیر مثبتی بر عملکرد و موفقیت مدیران خواهد گذاشت . همچنین مدیران نه تنها باید افراد تحت سرپرستی خود رادرک کنند بلکه باید نسبت به تمایلات ، نگرانی ها و واکنش های آن ها تفاهم کامل نشان دهند.

لاوی^[۳۷] (۲۰۰۷ ) طی تحقیقات خود معتقد است بالاترین رتبه ی مهارت ها برای مدیران در سال ۲۰۲۰ ، نخست ایجاد روابط ، دوم دارا بودن مهارت های ارتباطی قوی و سوم تحقق بخشی به اهداف ارزیابی شده است.

کومار^[۳۸] (۲۰۰۷ ) طی تحقیقی در شهر حیدرآباد هند نشان داد که مدیران ارشد دانشگاه در انتقال مهارت های قدرشناسی ، نوآوری و ابتکار و روش تفویض اختیار به زیردستان، تأثیر دارند. از این مهارت ها، مهارت های انسانی و ادراکی مدیران بیشترین آمار را به خود اختصاص داد .

کووالسکی^[۳۹] ( ۲۰۰۸) طی تحقیقات خود معتقد است بایستی گفت، یک مدیر کارآمد به دنبال رشد شخصی خود است. به منظور پرورش و رهبری دیگران، مدیران باید به دنبال ارتقا خود باشند. یک مدیر که مایل به کسب اطلاعات بیشتر و استفاده از استعدادهای طبیعی خود است، برای افزایش توانایی خود قادر به تشویق همان رفتار در کارمندان می‌باشد. لازم به ذکر است که مهارت‌های مدیران کارآمد از چندین نکته کلیدی تشکیل شده است و به راحتی به دست نمی‌آیند. کارمندان سطح بالا همیشه بهترین مدیر نبوده و شرکت ها و سازمان ها نیازمند شناخت ویژگی مدیریت موفق و سپس ترفیع کارمندان با توجه به استعدادشان می‌باشند.

جان^[۴۰] ( ۲۰۰۸ ) طی تحقیقات خود معتقد است سبک رابطه مدار و توجه به روابط انسانی در محیط کار با اثر بخشی رابطه مستقیم دارد. مدیرانی که رابطه مدار هستند و به روابط انسانی بیشتر توجه دارند، کارایی و اثربخشی بیشتری دارند و بیشتر می‌توانند مهارت های قوانین اداری و ریسک پذیری را به زیردستان انتقال دهند.

اندرسون^[۴۱] ( ۲۰۰۸ ) طی تحقیقات خود معتقد است تغییرات گسترده و سریع که در سازمان های امروزی به وجود آمده است سبب شده است تا کمبود مدیران با مهارت برای مشاغل کلیدی سازمان حس گردد و از این رو ‌در مورد اهمیت جانشین پروری در سازمان ها به ‌عنوان یک عامل اساسی و حیاتی، باید با اهداف استراتژیک سازمان مرتبط باشد و از استراتژی سازمان گرفته شده باشد و به طور مستقیم مدیران را درگیر کند. در واقع می توان گفت جانشینی دومین موضوع مهمی است که سازمان های امروزی با آن مواجه اند. ‌در مورد اهمیت برنامه اثر بخش جانشین پروری می توان چنین گفت که برنامه جانشین پروری می‌تواند راهبردی برای منابع انسانی و کارکنان موجود تعیین کند. مهارت انسانی به عنوان یک شاخص مشترک در همه سطوح مدیریت سازمان (عالی، میانی و عملیاتی) دارای اهمیت خاص و حیاتی می‌باشند. بررسی های انجام شده مبین آن است که پرورش مهارت های انسانی در مقابل مهارت های فنی کمتر مورد توجه قرار می گیرند و بسیاری از مدیران مهارت های انسانی خود را از سرپرستان و بر مبنای تجارب شخصی خود فرا می گیرند.

ویلسون^[۴۲] ( ۲۰۱۰ ) طی تحقیقی با عنوان نیازسنجی آموزشی مدیران میانی بانک در زمینه مهارت های مدیریتی در هاوایی نشان داد بین نیاز آموزشی به مهارت های سه گانه مدیریتی جهت انتقال دانش خود به زیردستان بر حسب متغیرهای تعدیل کننده ( سن ، جنسیت ، میزان تحصیلات و سابقه خدمت ) تفاوت معناداری وجود ندارد .

ریچارد^[۴۳] ( ۲۰۱۱ ) طی تحقیقات خود معتقد است یک مدیر با مهارت‌های ارتباطی خوب، همچنان که خوب گوش می‌دهد، قادر به آموزش نیز می‌باشد. مدیرانی که به صورت مؤثر ارتباط برقرار می‌کنند، می‌توانند اطلاعات را پردازش کرده و به صورت واضح به گروه خود انتقال دهند. مدیران کارآمد قادر به درک و کشف چشم انداز سازمان هستند و می‌توانند آن را به منظور حفظ بهره‌وری انتقال دهند.

و عده ای دیگر، منتفع را مسئول جبران خسارت می شناسند^[۱۲۹]۳ در اینجا دلیل گروه اول قاعده اتلاف و دلیل گروه دوم استیفا و قاعده احسان می‌باشد. مسلماًً بنا بر توضیحات قبلی راجع به قاعده استیفا و قاعده احسان، منطق حقوقی گروه دوم قوی تر و محکم تر می‌باشد و همینطور در ادامه اشاره و استناد به قاعده استیفا، استناد ‌به این قاعده فقهی«من له الغنم فعلیه الغرم» نیز می‌تواند در اثبات منطق حقوقی گروه دوم به ما کمک کند.

ترجمه:«هرکس غنیمت ببرد، غرامت را هم می‌برد «هرکس سود کاری را ببرد، زیان آن را هم خواهد برد.»^[۱۳۰]۴

بند دوم- عدم وجود الزام قانونی برای دفع خطر از غیر

اما در فرض دیگر که برای مضطر وظیفه قانونی برای کمک به دیگری وجود ندارد چه؟ آیا در این وضعیت نیز مضطر را می توان از جبران خسارت وارده ‌بر دیگری مبّرا دانست؟

مسلماًً در این وضعیت نیز مضطر از مسئولیت مبرا است چرا که بنا بر قاعده احسان شخص مضطر در جهت کمک و نیکی به دیگری اقدام به ایراد خسارت به ثالث نموده است و هرگز جامعه و عرف، چنین شخصی را نکوهش و مسئول جبران خسارت ثالث نمی دانند چرا که در غیر این صورت برخلاف حکم خدا و قاعده (ما علی المحسنین من سبیل) رفتار کرده ایم. و محققاً این مسئولیت و ایراد خسارت به ثالث نبایستی بدون جبران باقی بماند لذا منتفع از باب استیفا و دارا شدن ناعادلانه چنانچه قبلا نیز گفته شد مسئول جبران خسارات حاصله خواهد بود.

اما مسئله دیگری که در اینجا قابل طرح است این است که شخص مضطر بدون اطلاع و هماهنگی کسی که مال او در خطر است و حتی خود او بداند که خطر اموال او را تهدید می‌کند اقدام به اضرار به ثالث برای جلوگیری از ضرر اشد وی کند و در این عمل علی‌رغم تلاش مضطر و قصد احسان او و ایراد خسارت به ثالث نتوانسته از ضرر جلوگیری کند و در نتیجه تولید دو خسارت می شود. حال سوال اینجا است که خسارت ثالث را مضطر باید جبران کند یا کسی که مضطر برای حمایت از اموال او این خسارت را زده است؟

درباره این وضعیت، راه حل قانونی صریحی پیش‌بینی نشده است و حقوق ‌دانان نیز در این باره اختلاف نظر دارند . ^[۱۳۱]۱ولی به عقیده برخی دو راه بیشتر در میان نیست. اول آنکه زیان وارده جبران نشده باقی بماند و دوم آنکه مضطر با وجود اینکه محسن است و قصد نیکی و حسن نیت داشته، خسارات را جبران کند.

راه کار اول، از این جهت که خسارات وارده بر اشخاص را جبران نشده باقی می‌گذارد و از طرفی، حقوق مالکیت و سلطنت اشخاص بر اموال و دارایی خود را به طور کلی در معرض دخالت و تعرض دیگران قرار می‌دهد و امنیت مالی افراد جامعه را به خطر می اندازد، از توجیه حقوقی کافی برخوردار نیست و نتیجه ی عملی چنین راه حلی، صریحاً برخلاف مقتضای قاعده تسلیط (الناس مسلطون علی اموالهم) است به ویژه اینکه این قاعده به دلیل اطلاق و عمومیتی که دارد، نقش حیاتی در تنظیم روابط حقوقی و اجتماعی ایفا می کند و عدم رعایت آن می‌تواند نظم اقتصادی جامعه را مختل کند و اصل این است که هیچ خسارتی نباید جبران نشده باقی بماند حال طرق جبران متفاوت خواهد بود. لذا به نظر می‌رسد که پذیرش راهکار دوم، تنها چاره ی حقوقی برای حل مشکل است. در این راهکار، مضطر با وجود این که محسن است موظف است عواقب عمل خود را نیز بپذیرد. این راه کار با نظریه ی آن دسته از فقها که مضطر را به دلیل قاعده اتلاف، ضامن می دانند، هماهنگ است. مضافاً اینکه پذیرش این راه حل( به عنوان یک مورد استثنایی) از بروز خطراتی که درراهکار اول وجود دارد و به طور کلی آزادی و حقوق مخصوص اشخاص را متزلزل و مخدوش می‌سازد، جلوگیری می‌کند و از تعرضات نامشروع در اموال دیگران که ممکن است به بهانه ی کمک به غیر صورت بگیرد، پیشگیری و ممانعت می‌کند. ^[۱۳۲]۱

اما باید ‌به این مطلب اذعان کرد که تمام قواعد حقوقی از اخلاق و عرف جامعه که آن را نیز اخلاق شکل می‌دهد متشکل شده اند و هرجا بی اخلاقی رخ دهد مسلماًً برخلاف مقتضای ذات علم حقوق خواهد بود با کمی تأمل بر نظریه فوق در می یابیم که اگر فرد مضطری که قصد احسان ‌بر کسی دارد و در این راه مجبور به ایراد خسارت به ثالث می­ شود در نظر خود بیاورد که اگر عمل اضطراری وی به نتیجه نرسد و خود او در نهایت در اثر ثواب، کباب خواهد شد هرگز تن ‌به این احسان نخواهد داد حتی اگر مضطر در جایی که قانوناً موظف به کمک نباشد و احتمال بالایی برای موفقیت عمل اضطراری خود دهد با شرایط فوق احتمال مداخله و انجام عمل اضطراری بسیار کم خواهد بود و این می‌تواند اساس احسان و نیکوکاری در هر جامعه را سست و حتی در این زمینه از بین ببرد.

هرچقدر سعی شد تا راه حل سومی برای مشکل فوق ارائه شود مواجه با در بسته شدیم خواستیم بگوییم دولت در جهت حمایت از احسان و نیکوکاری در جامعه خسارت را جبران کند، توجیه حقوقی برای آن نیافتیم، خواستیم بگوییم مضطر و کسی که به نفع او عمل اضطراری رخ داده با هم و یکسان تودیع خسارت ثالث نمایند باز نتوانستیم توجیه حقوقی لازم را بیابیم بنظر می‌رسد به قول آقای آرامش این حالت یک وضعیت استثنایی است که جز شخص مضطر را نمی توان مسئول جبران خسارات وارده به ثالث دانست .

گفتار ششم-اضطرار و حالات مختلف آن در مواجهه با جامعه و منافع عمومی

این بخش را می توان در چهار وضعیت متصور شد که به شرح ذیل می‌باشد :

۱- ضرر به خود برای حفظ منافع جامعه

۲- ضرر به دیگری برای حفظ منافع جامعه

۳- ضرر به جامعه برای حفظ منافع ثالث

۴- ضرر به جامعه برای حفظ منافع خود جامعه

بند اول- ضرر به خود برای حفظ منافع جامعه

در این وضعیت شخص با ایراد ضرر به خود از ضرر جامعه و منافع عمومی جلوگیری می‌کند علاوه بر قاعده احسان و نیکوکاری مضطر, به حس ناسیونالیسمی وی نیز می توان اشاره کرد. وقتی شخصی با گذشتن از جان خود، جان عده ی زیادی را نجات می‌دهد این فرد آنقدر با ارزش و با اهمیت در بین مردم خواهد بود که او را با عنوان شهید یاد می‌کند مانند شهید حسین فهمیده که با فدای جان خویش سبب بقای جان دیگران شد. اما در مثالی دیگر زمانی که شخصی با ایراد خسارت مالی به خود از زیان عمومی جلوگیری می‌کند و خساراتی به خود تحمیل کرده و از خسارات بیشتر برای جامعه جلوگیری می کند این جبران خسارت به پای چه کسی خواهد بود؟ خود مضطر یا منتفع (جامعه)؟

• اصلی ترین ﻣﻬﺎﺭﺕ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﭼﻴﺴﺖ؟

• ﺁﻳﺎ ﮐﻤﺒﻮﺩ ﻣﻬﺎﺭﺗﻲ ﺩﺭ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﺍﺣﺴﺎﺱ می شود؟

• ﻧﺤﻮﻩ ﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻲ ﻭ ﻧﻈﺎﺭﺕ ﺑﺮ مهارت ﻫﺎ ﺑﻪ ﭼﻪ ﺻﻮﺭﺗﻲ ﺍﺳﺖ ؟

ﺍﺑﻌﺎﺩ ﻣﺪﻝ ۷S ﻣﮑﻴﻨﺰﻱ به۲ ﺩﺳﺘﻪ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﻧﺮﻡ ﻭ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﺳﺨﺖ ﺩﺳتهﺑﻨﺪﻱ می‌شوند. ﺍﺑﻌــﺎﺩ ﺳﺨﺖ، ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺯ ﺳﺎﺧﺘار،ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻱ ﻭ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ می ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ به ﺭﺍﺣﺘﻲ ﺩﺭ ﺳﺎﺯمان ﻫﺎ ﺩﺭ ﻗﺎﻟﺐ ﺑﻴﺎﻧﻴﻪ ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻱ ﺳﺎﺯﻣﺎﻧـﻲ، ﻃﺮﺡ ﻫﺎ ﻭ ﺑﺮﻧﺎمه ﻫﺎﻱ ﺳﺎﺯﻣﺎﻧﻲ، ﭼﺎﺭﺕ ﺳﺎﺯﻣﺎﻧﻲ ﻭ ﺳﺎیر ﻣﺴﺘﻨﺪﺍﺕ به ﺻﻮﺭﺕ ﻣﻠﻤﻮﺱ ﻗﺎﺑﻞ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳـﻲ ﻭ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ می ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺩﺭﺻﻮﺭﺗﻲ ﻛﻪ ﺍﺑﻌﺎد نرم به ﺭﺍﺣﺘﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺩﺭﻙ ﻭ ﻓﻬﻢ ﻭ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ نیستند.(حنفی زاده و همکاران،۲۰۱۱) توانمندی ها، ارزش ها ﻭ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎﻱ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺳﺎﺯﻣﺎﻧﻲ، ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺗﻮسط ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﻛﻪ ﻭﺍﺭﺩ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ می ﺷﻮﻧﺪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻭ ﺗﺤﻮﻝ می‌باشند . ﺷﻨﺎﺳﺎﻳـﻲ ﻭ ﻛﺴﺐ ﺁﮔﺎﻫـﻲ منـاسب ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﺑﻌــﺎﺩ ﻣﺴﺘﻠﺰﻡ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺩﻗﻴﻖ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻭ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻓﻨﻮﻧﻲ ﭼﻮﻥ ﻣﺸﺎﻫـﺪﻩ ﻭ ﻣﺼﺎﺣﺒـﻪ ﺍﺳﺖ . ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺍﺭﺗﺒﺎﻃﺎﺗـﻲ ﺑﻴـﻦ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﻧﺮﻡ ﻭ ﺳﺨﺖ ﻭﺟﻮﺩ دارد. به ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻣﺜﺎﻝ می ﺗﻮﺍﻥ ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﺳﺎﺯﻣﺎﻧﻲ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮﺍﺗﺒـﻲ ﻋﻤﻮﻣﺎﹰ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﮔﻴﺮﻱ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺳﺎﺯﻣﺎﻧﻲ ﺑﻮﺭﻭﻛﺮﺍﺗﻴﻚ می ﺷﻮﺩ ﻭ ﻗﺪرت ﺩﺭ ﺳﻄﻮﺡ ﺍﺭﺷﺪ ﺳـﺎﺯﻣـﺎﻥ ﺗﻮﺯﻳﻊ می ﺷﻮﺩ.ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺗﺎﮐﻴﺪ ﺍﻳﻦ ﻣﺪﻝ ﺑﺮ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﻧﺮﻡ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻫﺸﺪﺍﺭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﺎﺯمـان ﻫﺎ می ﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﺍﮔﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﺍﺳﺖ ﺳﺎﺯﻣﺎﻧﻲ به ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﻭ ﮐﺎﺭﺁﻳﻲ ﺑﺎﻻ ﺩﺳﺖ ﻳﺎﺑﺪ، ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺍﻳﻦ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﻣﺪﻝ ﺳـﺎﺯﮔـﺎﺭﻱ ﮐﺎﻣﻞ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﺩﺭ هر ﮐﺪﺍﻡ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺑﻌــﺎﺩ ﻧﻴﺰ ﺗﺎﺛﻴــﺮ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮔﺬﺍﺷﺖ.(حنفی زاده و همکاران،۲۰۱۱).

۲-۱۰-پیشینه تحقیق

در جدول زیر مطالعات و تحقیقات صورت گرفته در زمینه مدل ۷s مکنزی آورده شده است

جدول ۲-۱-خلاصه تحقیقات صورت گرفته با بهره گرفتن از مدل۷s مکنزی

نام محقق

نتایج

حنفی زاده و همکاران(۲۰۱۱)

در این تحقیق از مدل ۷S مکنزی برای آمادگی و پیاده سازی سیستم‌های مدیریت منابع سازمان(ERP) استفاده شد.نتایج این تحقیق نشان داد که هر ۷ عامل مکنزی با ۲۱ عامل فرعی در آمادگی و پیاده سازی سیستم‌های مدیریت منابع سازمان(ERP) مؤثر است.

محمودی(۱۳۹۱)

در این تحقیق نیز به بررسی آمادگی سازمان‌ها برای پیاده سازی سیستم‌های مدیریت منابع سازمان(ERP) با بهره گرفتن از مدل‌های مختلف برای اولویت بندی عوامل مؤثر بر (ERP) پرداخته شد که در آخر مشخص شد که مدل ۷ اس مکنزی و مدل عنکبوتی مدل‌های جامع تر و موثرتری از این حیث می‌باشند.

فاتح^[۵](۲۰۱۳)

در این تحقیق به میزان آمادگی سیستم‌های یادگیری الکترونیکی با بهره گرفتن از مدل ۷s پرداخته شد.در این تحقیق ۲۳ عامل برای شناسایی نقاط ضعف سیستم‌های یادگیری الکترونیکی بر اساس مدل ۷ اس شناسایی شد.

گاربراه و بینفور^[۶](۲۰۱۳)

در این تحقیق به آنالیز عوامل داخلی محیطی در تحقیقات سازمان‌هایی که تحقیقاتشان رویکردی بازرگانی دارند در کشور غنا با بهره گرفتن از مدل ۷ s مکنزی پرداخته شد.در این تحقیق نیز نشان داده شد که این مدل در تعیین استراتژی مناسب و افزایش کارایی شرکت‌ها در همه موقعیت های موجود برای شرکت‌های کشور غنا مؤثر است.

سنیچف(۲۰۱۳)^[۷]

در این تحقیق به ارزیابی مدیریت تنوع در تیم‌های وظیفه ای در دو سازمان در جمهوری چک بر اساس مدل ۷s مکنزی در موقعیت ها و وظایف مختلف پرداخته شده است.در این تحقیق با بهره گرفتن از مدل ۷s مکنزی نشان داده شد که تیم‌های چند وظیفه ای در سازمان‌ها در جمهوری چک هنوز آمادگی و پذیرش مدیریت تنوع را ندارند.

دیکسون(۲۰۱۴)^[۸]

در این تحقیق به بررسی و ارزیابی مدل ۷s مکنزی در بهبود سازمان‌ها پرداخته شد.در این تحقیق نتیجه گیری شد که مدل ۷s مکنزی در اجرای استراتژی های سازمان و موفقیت سازمان و بهبود عملیات داخل سازمانی مؤثر است.

داودی(۱۳۹۲)

در این رساله دکترا به سنجش کارآفرینی سازمانی کارکنان اداری آموزش و پرورش استان مازندران بر اساس مدل۷sمکنزی پرداخته شد. نتایج‌این تحقیق نشان داد که از دیدگاه کارکنان اداری، پنج متغیر از متغیرهای هفت گانه مکنزی(ساختار، ارزش‌های مشترک، مهارت، کارکنان، سیستم) در سطح مطلوبی قرار دارند.اما دو متغیر دیگر (استراتژی، سبک)درسطح مطلوبی قرار ندارند. از لحاظ رتبه‌بندی، متغیر ساختار سازمانی از دیدگاه کارکنان اداری دارای بالاترین سطح مطلوبیت و متغیر استراتژی دارای کمترین سطح مطلوبیت می‌باشد. همچنین نتایج آزمون رگرسیون خطی نشان داد که متغیرهای ساختار، ارزش‌های مشترک، کارکنان و استراتژی در کارآفرینی سازمانی تأثیر مثبت، متغیر مهارت تأثیر منفی و متغیرهای سیستم و ثبت بر روی کارآفرینی سازمانی کارکنان اداری تأثیرگذار نیستند.

داودی(۱۳۹۲)

در این رساله دکترا به سنجش کارآفرینی سازمانی کارکنان اداری آموزش و پرورش استان مازندران بر اساس مدل۷sمکنزی پرداخته شد. نتایج‌این تحقیق نشان داد که از دیدگاه کارکنان اداری، پنج متغیر از متغیرهای هفت گانه مکنزی(ساختار، ارزش‌های مشترک، مهارت، کارکنان، سیستم) در سطح مطلوبی قرار دارند.اما دو متغیر دیگر (استراتژی، سبک)درسطح مطلوبی قرار ندارند. از لحاظ رتبه‌بندی، متغیر ساختار سازمانی از دیدگاه کارکنان اداری دارای بالاترین سطح مطلوبیت و متغیر استراتژی دارای کمترین سطح مطلوبیت می‌باشد. همچنین نتایج آزمون رگرسیون خطی نشان داد که متغیرهای ساختار، ارزش‌های مشترک، کارکنان و استراتژی در کارآفرینی سازمانی تأثیر مثبت، متغیر مهارت تأثیر منفی و متغیرهای سیستم و ثبت بر روی کارآفرینی سازمانی کارکنان اداری تأثیرگذار نیستند.

۲-۱۱-شرکت صبا ویژن

صبا ویژن باسابقه‌ترین شرکت فعال در حوزه تبلیغات اینترنتی در ایران است که فعالیت خود را از سال ۱۳۸۳ آغاز نمود. اولین مشتری تبلیغاتی صبا ویژن دفتر مهاجرتی ابروانی با بودجه ۴۰ هزار تومان بود. در طی این مهروموم‌ها صبا ویژن تلاش نمود تا با آشنا کردن مدیران تبلیغات شرکت‌ها و سازمان‌ها با تبلیغات اینترنتی و مزایای آن سهمی را در افزایش بودجه شرکت‌ها در این حوزه و تغییر نوع نگرش آن‌ ها ایفا نماید. در طی این سال‌ها صبا ویژن با ارائه خدمات متنوع و گسترده خود همگام با مشتری مداری توانست مشتریانی مناسب را به خود جلب نماید (لیست مشتریان). از سوی دیگر وجه تمایز صبا ویژن با سایر شرکت‌های فعال در این حوزه مالکیت بر سایت‌های بزرگی ازجمله آپارات، کلوب، میهن بلاگ و… است و این موضوع سبب شد تا با داشتن درک متقابل از انتظارات سایر مدیران سایت‌ها بتواند همکاری مناسبی برای جذب تبلیغات با بیش از ۱۰۰ سایت بزرگ ایران انجام دهد (لیست همکاران). چشم‌انداز صبا ویژن ارائه خدمات کامل تبلیغات در حوزه دیجیتال به عنوان یک آژانس با ارائه خدمات کامل است.

فصل سوم

روش تحقیق

۳-۱ مقدمه

گفتار اول:امکان اعطای مهلت در تعهدات مدنی

قانون مدنی ما با الهام از فقه و متأثیر از حقوق مدنی فرانسه در ماده ۲۷۷ اعطای مهلت را در اختیار قاضی گذاشته است. ‌بنابرین‏ جزء در مواردی که قانون منع ‌کرده‌است، برای پرداخت هر دِینی می‌توان مهلت داد، خواه اصل دینی ناشی از قرارداد باشد یا ضمان قهری و خواه موضوع تعهد پرداخت پول باشد یا دادن مال دیگر یا کاری که مدیون به عهده گرفته است.^[۵۷] ‌بنابرین‏ ،این ماده قاعده عام را وضع می‌کند در این ماده می خوانیم:

«… حاکم می‌تواند، نظر به وضعیت مدیون، مهلت عادله یا قرار اقساط بدهد». حکم این ماده با هیچ استثنایی مواجه نشده است و کلیه دیون و بدهیها را شامل می شود مگر مواردی که قانون استثناء می‌کند. ماده ۶۵۲ ق.م. نیز در باب عقد قرض مقرر می‌دارد: «… در موقع مطالبه حاکم مطابق اوضاع و احوال برای مقترض مهلت یا اقساطی قرار می‌دهد».

مهلت قضایی در مقابل مهلت قانونی قرار می‌گیرد.^[۵۸] لذا میزان مهلت قضایی طبعاً در اختیار دادگاه است.و طبق مواد ۲۷۷ و ۶۵۲ ق.م. با توجه به اوضاع و احوال خاص مدیون و وضعیت مدیون تعیین می شود.

‌بنابرین‏ در مواقعی که قانون مانعی برای تقسیط و استمهال پرداخت دین ایجاد نکرده است؛ قاضی می‌تواند با در نظر گرفتن وضعیت مدیون و اوضاع و احوال حاکم مهلت معقولی را جهت پرداخت و ایفاء تعهد تعیین کند. و مهلتی که اعطا می شود بدون رضایت مدیون است. از مقررات ماده مذکور این به دست می‌آید که:

اولاً، حاکم در موافقت با تقاضای مدیون در دادن مهلت عادله یا قرار اقساط، دارای اختیار است و در صورتی که وضعیت مدیون اقتضاء کند تکلیفی در این امر ندارد. در غیر اینصورت، حاکم نمی‌تواند با تقاضای مدیون موافقت کند. ثانیاًً: در اعطای مهلت وضعیت مدیون مورد لحاظ قرار می‌گیرد. ثالثاً: حاکم می‌تواند مهلت عادله یا قرار اسقاط را برای پرداخت دین صادر کند.^[۵۹]

گفتار دوم:عدم امکان اعطای مهلت در حقوق تجارت

قانون تجارت در خصوص مسئله مورد بحث رویه متفاوتی از قانون مدنی برگزیده است. خصوصیات تعهدات تجاری و مسائل اقتصادی ایجاب می‌کند، مقررات قانون­مدنی به طور عموم بر تمام روابط تجاری حاکم نشود. از این رو قواعد و تشریفاتی که قانون تجارت برای اهمیت دادن به برات مقرر ‌کرده‌است، ایجاب می‌کند که برات، در سر وعده پرداخت شود. ‌در مورد برات یک قاعده سنتی وجود دارد که بموجب آن، دادگاه حق ندارد، تحت هیچ شرایطی برای پرداخت برات به محکوم علیه مهلتی اعطا کند.^[۶۰] قانون تجارت ما در ماده ۲۶۹ مقرر می‌دارد: « محاکم نمی‌توانند بدون رضایت صاحب برات، برای تأدیه وجه برات مهلتی بدهند.» از همین رو اگر دارنده خود رأساً برای پرداخت وجه برات به براتگیر مهلت دهد، در اینصورت دادن مهلت او را از رجوع به ظهرنویسهای پیش از خود و برات دهنده که به مهلت مذبور رضایت نداده‌اند، محروم می‌کند.

این مقررات در سفته نیز جاری است، بموجب ماده ۳۰۹ قانون تجارت « اتمام مقررات راجع به بروات تجاری (از مبحث چهارم الی آخر فصل اول این باب) ‌در مورد فته طلب نیز لازم‌الرعایه است.» لذا ماده ۲۶۹ نیز در پایان مبحث هفتم است و مشمول ماده ۳۰۹ ق. ت. می شود.

‌بنابرین‏ مقررات قانون تجارت در واقع استثنایی است، بر قاعده عام مقرر در قانون مدنی، منطق حقوقی نیز، از این استثناء حمایت می‌کند.

مبحث پنجم: مکان انجام تعهد در حقوق مدنی و حقوق تجارت

بحث ما در این مقال در خصوص موردی است که طرفین در مفاد قرارداد چه به طور صریح و چه به طور ضمنی در رابطه با تعیین مکان انجام تعهد توافقی نکرده باشند. از طرفی عرف و عادت نیز در این رابطه هیچ حکمی نداشته باشد. لذا سوال این است که در چنین مواردی در حقوق مدنی و حقوق تجارت حکم قانون‌گذار چیست؟ هدف این پژوهش علاوه بر تبیین جواب این مسئله، بیان اختلافهای موجود در حقوق مدنی و تجارت است. در این راستا، مقررات برخی قوانین خارجی و بین‌المللی نیز بررسی می‌شود.

گفتار اول:مکان ایفای تعهد در حقوق مدنی

قانون مدنی در رابطه با تعیین محل انجام تعهد در ماده ۲۸۰ قاعده‌ایی را مقرر می‌دارد: در این ماده می‌خوانیم: «انجام تعهد باید در محلی که عقد واقع شده است بعمل آید…»

ماده ۳۷۵ ق.م. نیز در خصوص تحویل مبیع در عقد بیع مقرر می‌دارد «مبیع باید در محلی تسلیم شود که عقد بیع در آنجا واقع شده است…»

لذا در صورتی که بین طرفین عقد محلی برای اجرای تعهد پیش ­بینی نشده باشد و عرف و عادت نیز اقتضای اجرای تعهد را در محلی خاصی نکند. بر طبق قانون مدنی در این مورد متعهد باید تعهد خود را در محل انعقاد عقد^[۶۱] بجا بیاورد.

مقررات قانون مدنی ‌در مورد تعیین محل انجام تعهد مطلق و کلی بوده، و بر خلاف سایر نظامهای حقوقی تفکیکی بین انواع تعهدات بعمل نیاورده است. در عین حال با سایر قوانین داخلی نیز در تعارض است. از جمله با ماده ۱۱ ق.آ.م. که مقرر می‌دارد: «دعوا باید در دادگاهی اقامه شود که خوانده در حوزه قضایی آن اقامتگاه دارد » و همچنین با ماده ۱۳ همان قانون که قبلاً ذکر شد. و در قانون آئین دادرسی مدنی قاعده کلی در خصوص محل دادگاه صالح، محل اقامتگاه خوانده (متعهد) است. بدین اعتبار که مدیون ناچار نشود به دادگاه دیگری برود یا در محل دیگری به تعهد وفا کند، لذا حکم متناسب با ماده ۱۱ ق.آ.د.م این است که محل انجام تعهد نیز اقامتگاه مدیون باشد. نه محل وقوع عقد^[۶۲] علاوه بر ایرادات مذکور بر ماده ۲۸۰ ق.م. باید گفته شود که در مواردی که موضوع تعهد، مال غیرمنقول است، ماده مذکور هیچ حکمی ندارد و در چنین مواردی نمی­ توان بر محل انجام تعهد را محل وقوع عقد قرارداد، مثال: موضوع عقد طرفین تحویل یک باب آپارتمان است و عقد در تهران واقع شده در حالی که آپارتمان در شهر دیگری قرار دارد. در چنین موردی امکان تحویل آپارتمان در محل عقد (تهران) امکان پذیر نیست. بر همین اساس در قوانین خارجی به حق، بین تعهدات مالی و تعهدات غیر مالی از این لحاظ تفاوت قائل ‌شده‌اند. شایسته بود که در قانون مدنی ما نیز در قسمت مربوط به مقررات عمومی قراردادها تفکیک بین تعهدات مالی و غیر مالی صورت می‌گرفت. لذا با توجه به مطالب گفته شده تعارض موجود با سایر قوانین مشهود و واضح است.

پس باید پذیرفت که در حقوق مدنی در خصوص محل انجام تعهد باید اصل را بر محل وقوع عقد به ‌عنوان قاعده کلی قبول کرد.

گفتار دوم:مکان انجام تعهد در حقوق تجارت

در قانون تجارت در خصوص موضوع مورد بحث که به نظر می‌رسد باید در قسمت مربوط به اسناد تجاری از آن یاد می‌شد، مقررات خاصی مقرر نشده است. لذا ما مجبور می‌شویم جهت بررسی موضوع در کنار حقوق تجارت به منابع خارجی حقوق تجارت نیز نظر داشته باشیم. البته همان‌ طور که در مبحث مربوط به زمان گفتیم، برخی از منابع خارجی می‌توانند، در روابط بازرگانی ما، مورد استفاده طرفین قرار گیرد. لذا از این جهت و نیز در تبیین نقص قوانین داخلی و ارائه راه کار تشریح این منابع می‌تواند مفید باشد.

بند اول:قانون تجارت ایران

این لایحه از سال ۸۸ که به تصویب مجلس رسیده، بارها مورد ایراد شورای نگهبان قرار گرفته و سرانجام در مورخه ۱۳۹۲/۰۲/۱۱ به تصویب شورای نگهبان رسید.

تغییرات قانون مجازات اسلامی جدید مربوط به دو بخش «کلیات» و «حدود و قصاص و دیات» بوده و در بخش «تعزیرات» همچنان قانون سال ۱۳۷۵حاکم است^[۱].

لازم به ذکر است که با وجود برخی اشکالات، این قانون مترقی تر از قانون قبلی است و اغلب مشکلاتی که در قانون قبلی وجود داشت در قانون اخیر رفع شده است. الزام نسبی دادگاه ها به رأی جایگزین اعدام برای محکومان زیر ۱۸ سال، تقسیم بندی مجازات ها به ۸ درجه و ورود مباحثی چون نظام نیمه‌ آزادی، آزادی مشروط و طبقه‌بندی مجازات ‌های تعزیری و تعیین مجازات های مختلف به تناسب درجه آن، از مهم ترین تغییرات در قانون جدید است.


در این نوشتار قصد داریم تا برخی تغییرات در قوانین مرتبط با زنان را بررسی کنیم. این تغییرات به شرح زیر است:

۲-۲ سن مسئولیت کیفری دختران

قانون مجازات جدید ضمن آنکه همچون گذشته سن مسئولیت کیفری را برای دختران ۹ سال تمام قمری قرار داده، تلاش ‌کرده‌است تا با ایجاد راهکاری عملی، برای برون ‌رفت از مشکلات حاضر سن مسئولیت کیفری دختران و دادرسی ویژه نوجوانان اقدام کند. بدین جهت در این قانون، نظامی دوگانه برای مسئولیت کیفری پذیرفته شده است، یعنی در حالی که در جرایم تعزیری سن مسئولیت کیفری ۱۸ سال شمسی تعیین و قائل به پذیرش مـسئولیت کیـفری تدریجی شده است(۱)، اما در جرایم حدود و قصاص، سن ۹ و ۱۵ سال قمری را ملاک قرار داده و‌‌ همان مسئولیت را برای دختران ۹ سال قمری به بالا قائل است^[۲]

تغییر مهمی که در این قانون روی داده، با تصویب این لایحه و اجرای آن، چنانچه در کمال عقل و رشد افراد زیر ۱۸ سال شبهه ای ایجاد شود، حدود و قصاص برای آن ها اجرا نخواهد شد. همچنین ‌بر اساس این مصوبه، مجازات های تعزیری برای افراد زیر ۱۸ سال با افراد بالای ۱۸ سال متفاوت است. همچنین افراد زیر ۱۸ سال به زندان محکوم نشده و به مراکز تربیتی همچون کانون اصلاح و تربیت منتقل خواهند شد^[۳].

قانونگذاران تلاش کرده‌اند با ملاک قرار دادن «رشد عقلی» علاوه بر میزان سن، راهکاری عملی در اختیار دادگاه و قاضی قرار دهند تا از صدور مجازات‌ های حدی چون قصاص خودداری کنند و ‌بر اساس ماده ۹۰ این لایحه «در جرایم موجب حد یا قصاص، هرگاه افراد بالغ کمتر از هجده سال، ماهیت جرم انجام شده یا حرمت آن را درک نکنند یا در رشد و کمال عقل آنان شبهه وجود داشته باشد، حسب مورد با توجه به سن آن ها به مجازات ‌های پیش ‌بینی شده در این فصل محکوم خواهند شد.»

تبصره این ماده نیز تکلیف ‌کرده‌است که «دادگاه برای تشخیص رشد و کمال عقل می ‌تواند از نظر پزشکی قانونی یا از هر طریق دیگر که مقتضی بداند، استفاده کند.» این اقدام، صرف نظر از ابهام در واژه «کمال عقل» و ایراد‌های وارد بر روش ‌های احراز رشد عقلی گامی مثبت تلقی می ‌شود، ولی همچنان می ‌تواند دختران ۱۸-۹ سال را در معرض مجازات‌ سنگین قرار دهد.

۲-۳- دیه افضاء یک گام مثبت به نفع زنان

در قانون جدید صدمه وارد کردن به زن در حین رابطه جنسی چنانچه موجب ‎پاره شدن بافت ‌های حائل میان واژن و مقعد و یا بافت ‌های میان واژن و مثانه شود، تحت عنوان «افضا» جرم‌انگاری شده است و مردی که حین رابطه جنسی، باعث این آسیب به زن گردد، محکوم به پرداخت دیه خواهد شد. در صورتی که زن، همسر او و بالغ باشد و افضاء به سبب وطی باشد، مهر کامل و نفقه زوجه تا زمان مرگ یکی از آن ها برعهده زوج خواهد بود؛ هرچند زن خود را طلاق داده باشد، و هرگاه همسر بالغ و افضاء به سببی غیر از مقاربت باشد، دیه کامل زن نیز ثابت است. ‌در مورد نابالغ یا بالغ مکره نیز دیه کامل زن ثابت است^[۴].

‌بنابرین‏ هرگاه همسر، بالغ و افضاء به سببی غیر از مقاربت باشد، دیه کامل زن باید پرداخت شود و هرگاه همسر، نابالغ و افضاء به سبب مقاربت جنسی باشد، علاوه بر تمام مهر و دیه کامل زن، نفقه نیز تا زمان وفات یکی از زوجین بر عهده زوج است؛ هر چند او را طلاق داده باشد.

۲-۴ مجازات تجاوز جنسی

هرچند در قانون ایران برای متجاوز جنسی مجازات اعدام در نظر گرفته شده است، ولی در حقیقت این نوع مجازات و تعریف حدود تجاوز جنسی موجب شده تا در عمل صرفاً مرتکب‌ های تجاوزهای گروهی و سازمان یافته، به مجازات محکوم شوند. ‌به این دلیل مهم ‌ترین تغییر قانونی که می ‌تواند منجر به پیشگیری اجتماعی و فردی از این جرم شود، اصلاح مجازات زنای به عنف و پذیرش نظام درجه‌بندی مجازات است. در قانون جدید علی‌ رغم نظرات کار‌شناسان و عدم منع فقهی، اصلاح قانون در این زمینه مورد توجه قرار نگرفت.

در اصلاحات صورت گرفته با توجه به تبصره دوم ماده ۲۲۵، دایره تعریف تجاوز جنسی تا حدودی گسترده شده است. در این ماده بیان شده است: «هرگاه کسی با زنی که راضی به زنای با او نباشد، در حال بی ‌هوشی، خواب یا مستی زنا کند، رفتار او در حکم زنای به عنف است. در زنا از طریق اغفال و فریب دادن دختر نابالغ یا از طریق ربایش، تهدید و یا ترساندن زن، اگرچه موجب تسلیم شدن او شود، نیز حکم فوق جاری است.^[۵]»

مهم ‌ترین نکته مثبت این ماده آن است که علاوه بر اکراه و اجبار، فریب دادن اطفال نابالغ نیز از جمله عناصر مادی جرم تجاوز جنسی محسوب شده و در حقیقت دایره حمایت از اطفال در برابر تجاوزات جنسی را گسترش داده است. هر چند متأسفانه با توجه به آنکه سن بلوغ قانونی در دختران ۹ سال است، این حمایت دایره سنی محدودی را در بر می‌ گیرد. همچنین به تشکیک در نظرات فقهی در خصوص مفهوم اکراه و عنف پاسخ داده و آن را شامل حالت خواب، بیهوشی و مستی نیز دانسته است.

نکته قابل توجه دیگر در اصلاحات صورت گرفته، در نظرگرفتن خسارت‌ های مادی تحت عنوان «مهرالمثل» و «ارش البکاره» برای زنی است که مورد تجاوز قرار می‌ گیرد. در قانون قبلی این خسارت صرفاً برای ازاله بکارت مطرح بود. البته به نظر می‌آید پرداخت این نوع خسارت مادی از سوی متجاوز به بزه دیده جنسی با کرامت انسانی زنان همخوانی نداشته و بهتر باشد قانون‌گذار برای حمایت از قربانیان تجاوز، به پیش‌ بینی نهادهای حمایتی بپردازد.

۲-۵ اجرای حد رجم

در قانون مجازات اسلامی سابق، ۳ نوع مجازات شامل اعدام، رجم و شلاق برای انواع زنا مشخص شده بود. ازجمله در ماده ۸۳ مواردی که در آن حد زنا رجم است، ذکرشده و مواد ۹۸ تا ۱۰۷، کیفیت اجرای رجم را بیان نموده است.

رجم در لغت به معنای کشتن با سنگ است(۵) در اصطلاح، نوعی مجازات حدی است که به موجب آن محکوم علیه سنگسار می شود. در رجم نتیجه اجرا، حدوث مرگ به طور قطع نیست، بلکه ممکن است محکوم از گودال فرار کند؛ در این صورت چنانچه جرم با اقرار متهم اثبات شده باشد، محکوم رها می ‌شود و مرگ حادث نمی گردد.

و نیز روایتی که بیان می­ کند: جراح مدائنی می­گوید از امام صادق(ع) پرسیدم که سرائی را سه اتاق است که درب و مانع ندارد، آیا ‌می‌توان بدون اجازه وارد شد؟ امام(ع) فرمودند: برای ورود به اتاق­ها رخصت باید طلبید، وارد سرا شدن اذن ندارد. لذا آنچه که از روایت فهمیده می­ شود آن هست که در خانه­هایی که انبار غله نیست هیچ کس حق ورود ندارد مگر با اجازه صاحبش(شیخ صدوق، ۱۴۰۹، ج۴: ۳۳۰) و نیز در روایتی دیگر از پیامبر(ص) آمده: شَرُّ النَّاسِ الظَّانُّونَ وَ شَرُّ الظَّانِّینَ الْمُتَجَسِّسُونَ وَ شَرُّ الْمُتَجَسِّسِینَ الْقَوَّالُونَ وَ شَرُّ الْقَوَّالِینَ الْهَتَّاکُونَ‌؛ بد ترین مردم، بد گمان­ها و فاسد­ترین بد گمان­ها، تجسس کننده­ها و پست­ترین تجسس کننده­ها، پر گوترین آن ها و بد­ترین پر گویان، هتّاک ترین آن ها‌ است(نوری، ۱۴۰۸، ج۹: ۱۴۷).

و نیز گفته شده: تجسس در مسائل شخصی و خانوادگی افراد توسط هر شخص یا ارگانی جایز نیست و اشاعه­ فحشا محسوب می­ شود و حرام ‌می‌باشد(منتظری، ۱۴۲۷: ۲۱۱) و یا امام خمینی(ع) فرمودند: هیچ کس حق ندارد به خانه یا مغازه و یا محل کار کسی بدون اذن آن ها وارد شود یا کسی را جلب کند یا به نام کشف جرم یا ارتکاب گناه تعقیب یا مراقبت نماید و یا نسبت به فردی اهانت نموده و اعمال غیر انسانی اسلامی مرتکب شود یا به تلفن یا نوار ضبط صوت دیگری به نام کشف جرم یا مرکز گناه گوش کند و یا برای کشف گناه و جرم هر چند گناه بزرگ باشد، شنود بگذارند و یا دنبال اسرار مردم باشد و تجسس از گناهان غیر نماید یا اسراری که از غیر به او رسیده و او برای یک نفر فاش کند(موسوی خمینی، بی تا، ج۱۷: ۱۰۶).

۳-۱-۳- حق آگاه سازی شاکی از حقوق خود

از جمله­ حقوق شاکی در این مرحله این هست که شاکی حق دارد از حقوقی که گاهی نسبت به آن اطلاع ندارد آگاه شود ‌به این دلیل که عده­ای از مردم در شکایاتشان بدون اینکه وکیلی بگیرند اقدام ‌می‌کنند و در این صورت ممکن است مسائل مربوط به قانون و مخصوصاً حقوقی که قانون‌گذار برایشان در راستای حمایت از آنان پیش‌بینی کرده ندانند، لذا قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۹۲ در اقدام تازه­ی خود که در قانون های گذشته اتفاق نیافتاده بود، در ذیل ماده ۶ مقرر می­دارد: «متهم، بزه­ دیده، شاهد و سایر افراد ذیربط باید از حقوق خود در فرایند دادرسی آگاه شوند و ساز و کار­های رعایت و تضمین این حقوق فراهم شود» و نیز در ادامه در ذیل ماده ۳۸ خود بیان می­ کند: «ضابطان دادگستری مکلفند شاکی را از حق درخواست جبران خسارت و بهره­ مندی از خدمات مشاور­های موجود و سایر معاضدت­های حقوقی آگاه سازند» و دکتر رایجیان در این باره می­گوید که آگاه سازی یکی از مشهود­ترین حقوق عینی-مادی شاکی و از راه­های مهم پاسخ به نیاز­های وی محسوب می­ شود، برای مثال: حق بهره­ مندی از رفتار محترمانه، حق داشتن امنیت و . . . و نکته­ی مهم آن هست که ‌در مورد آگاه سازی فرد متضرر از جرم باید اطلاعات درخواست شده با روش هایی مانند انتشار جزوه، پوستر و بورشور و . . . باید در اختیار آن ها قرار گیرد(رایجیان اصلی، ۱۳۸۴: ۵۹-۶۱) چون افراد متضرر از جرم تنها در صورتی می ­توانند از حقوق خود استفاده کنند که از وجود آن ها مطلع باشند، لذا با مشارکت افراد بزه­ دیده در دادرسی ­ها با مطلع ساختن از پیشرفت­های به دست آمده در پرونده تضمین می شود، یعنی وقتی یک پرونده­ای به جریان می ­افتد، فرد شاکی می­خواهد بداند که مثلاً کسی دستگیر شده؟ یا چه مجازاتی برای مجرم تعیین شده؟لذا در تحقیق هایی که ‌در مورد اطلاع رسانی به فرد شاکی انجام شده، این حقیقت را بیان می­دارد که شخص متضرر از جرم که از پرونده مطلع است، احساس ابراز تمایل خود را دارد و مقام­های قانونی این تصمیمات را در نظر گرفته و بر پیامد پرونده تاثیر داشته اند، اذا چنین احساسی منجر به اعتماد بزه­دیدگان به سیستم عدالت کیفری می­ شود(رضوی فرد و دیرباز، ۱۳۹۲: ۷۵) و این اطلاعات می ­تواند فرد شاکی را در رسیدن به احقاق حقوق خود کمک کند و نیز وی را در روند تصمیم گیری­هایش مشارکت دهد و نیز گفته شده حق مطلع شدن از جمله وجوه مشارکت انفعالی است، در واقع این نوع مشارکت فعال که به بزه­ دیده اجازه مشارکت در روند تصمیم گیری داده می­ شود و او می ­تواند با بیان حقایق و وقایع مربوط به رویداد مجرمانه نگرانی­ها، نظرات و نیاز­های خود را در رسیدگی­ها مشارکت داشته باشد، در این نوع مشارکت به او پیام داده می­ شود که وی حق آگاهی از پرونده را دارد زیرا او نگران روند پرونده است و حق دارد که از آن با خبر شود. این مورد احترام به بزه­ دیده و قدر شناسی از او را می­رساند.

برای نمونه یکی از حقوق مسلّم شاکی، همان‌ طور که ماده ۱۰۰ ق . ا. د ک مقرر می­دارد: «شاکی می ­تواند در هنگام تحقیقات شهود خود را معرفی و ادله­اش را اظهار کند و در تحقیقات حضور یابد، صورت مجلس تحقیقات مقدماتی یا سایر اوراق پرونده را که با ضرورت کشف حقیقت منافات ندارد مطالعه کند و یا به هزینه خود از آن ها تصویر یا رونوشت بگیرد».

‌در مورد رویکرد فقهی این بحث، در گفتار فقها آمده در صورتی که مدعی علیه ادعای مدعی را انکار کند و قاضی هم به حق مدعی عالم نباشد و مدعی نداند که باید بینه اقامه کند، بر قاضی واجب است آن را بگوید و نیز در صورت نداشتن بینه از سوی مدعی، حاکم باید به مدعی یاد آوری کند که حق دارد منکر را قسم دهد(شهید ثانی، ۱۳۸۴، ج۵: ۱۸۸-۱۸۹؛ موسوی خمینی، ۱۴۲۵، ج۴: ۱۰۵؛ محقق حلی، ۱۴۰۸، ج۴: ۷۴) و همچنین در صورتی که مدعی بینه اقامه کند ولی حاکم حال آن شهود را نداند بر وی واجب است که به مدعی بگوید که حق دارد آن ها را به شهود تذکیه کند، واگر مدعی بینه را تذکیه کرد بر حاکم واجب است برای مدعی علیه بیان کند که حق جرح شهود را دارد(موسوی خمینی، ۱۴۲۵، ج۴: ۱۰۹؛ شهید ثانی، ۱۳۸۴، ج۵: ۱۹۷). همان‌ طور که ملاحظه می­ شود این کلام فقها در موارد فوق در صدد بیان این نکته هست که بر حاکم واجب است مدعی و . . . را از حقوق خود آگاه کند.

۳-۱-۴- حق تحقیق از شاکی

۲٫ این ماده بر اِعمال هر قاعده حقوقی که ممکن است بر اثر خطا غیرازآنچه در بند ۱ مقرر شده، حاکم باشد، اثری نخواهد داشت.»

در حقوق ایالات متحده، بخش «۲» ۱۰ یوتا ‌در مورد خطا در محیط الکترونیکی، راه حل علمی ارائه ‌کرده‌است. طبق این بند، اگر سامانه الکترونیکی به نحوی طراحی شده باشد که به طرف مقابل، امکان تصحیح خطا یا اشتباه را ندهد، در این صورت، با تحقق شرایط زیر، آثار اشتباه یا خطا متوجه شخصی که اشتباه کرده یا سامانه الکترونیکی وی خطا کرده نخواهد بود:

وقوع اشتباه وعدم قصد انعقاد قرارداد را به شیوه ای متعارف به طرف مقابل اعلام کند.

اقدامات لازم راانجام داده باشد؛ برای مثال، درجهت تصحیح خطاها، راهنمایی های ارائه شده در تارنما را به کارگیرد یا آنچه به دلیل اشتباه درمبادله داده پیام دریافت کرده، مسترد کند.

از این اشتباه یا خطا نفع یا سودی عاید وی نشود.

بنا بر بند ۲ ماده ۱۱دستورالعمل تجارت الکترونیکی اروپا،«ارائه دهنده خدمات،باید وسایل فنی لازم ‌و در دسترس رابه گونه ای فراهم سازد که شخص مربوطه، بتواند قبل از اعلام سفارش، خطاها را شناسایی واعلام نماید.»

چنان که گفته شد،درصورت اثبات تحقق اشتباه ازسوی اصل ساز،آثار حقوقی آن مشمول قواعدعام حاکم بر قراردادخواهدبود،مگردرمواردزیرکه ادعای اشتباه یاخطادرمحیط الکترونیکی ، پذیرفته نمی شود:

اگر در برنامه رایانه ای، در هر شکل و قالبی که باشد، امکان تصحیح اشتباه و خطا قبل از انعقاد قرارداد پیش‌بینی شده باشد.

اگر سامانه رایانه ای یا هر سامانه الکترونیکی دیگر به گونه ای طراحی شده باشد که امکان بروز خطا و اشتباه در آن نباشد. اثبات این امر به عهده مالک سامانه خواهد بود.

اگر در قرارداد منعقد شده از طریق شبکه، بر «عذر نبودن اشتباه» تصریح شده باشد و با وجود این، طرف مقابل – هر چند با علم اجمالی به احتمال اشتباه – وارد شبکه شده و اقدام به انعقاد قرارداد کند.

مبحث سوم: پرداخت های الکترونیکی

پرداخت به شیوه الکترونیکی، قسمتی عمده از پرداخت های روزمره در رابطه بانک ها، بانک و مشتری و اشخاص حقیقی و حقوقی با همدیگر را تشکیل می‌دهد. پرداخت را به «اعطای معوض یا بدون عوض پول یا هر عملی که در مقابل اجرای تعهدات پولی مورد ایجاب و قبول قرار می‌گیرد» ، تعریف کرده‌اند. آنچه می‌تواند در پرداخت های الکترونیکی موضوع پرداخت باشد، پول است. به علاوه، پرداخت الکترونیکی لزوماًً برای ایفای تعهد نیست؛ چرا که ممکن است پرداخت کننده به حساب خود پول واریز یا از آن برداشت نماید یا بدون عوض به دیگری پول پرداخت کند.

صرف نظر از رابطه اصلی، پرداختی که از طریق نظام بانکی به هر عنوان انجام می شود، نتیجه قراردادی است که میان بانک با پرداخت کننده و گاه میان بانک های مختلف با همدیگر و نیز با مشتریان خود منعقد می شود. پرداخت های الکترونیکی را می توان به پرداخت از طریق انواع مختلف کارت های بانکی، انتقال الکترونیکی وجه، تسویه و پایاپای الکترونیکی و پرداخت های کلان و بین‌المللی الکترونیکی تقسیم بندی کرد.

گفتار اول: کارت های بانکی پرداخت

کارت های پلاستیکی با مدار هوشمند که از آن ها برای پرداخت استفاده می شود، خود به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. از آن جمله می توان به کارت اعتباری، کارت با وجه معین، چک کارت، پول الکترونیکی و موارد دیگر اشاره کرد. تحصیل (داشتن) کارت پرداخت، استفاده از آن برای دریافت وجه نقد یا خرید و نیز قبول کارت اعتباری به عنوان وسیله پرداخت، همگی ناشی از قرارداد یا قراردادهایی است که میان بانک با دارنده کارت، دارنده با فروشنده، بانک ها با یکدیگر و فروشنده با بانکِ مشتری منعقد می شود.

در فضای اینترنت، پرداخت های کارتی به طور معمول برای خریدهای خُرد و از طریق غیر تجار به کار گرفته می‌شوند. به همین دلیل، در کشورهایی که دارای قانونی برای حمایت از مصرف کننده هستند، حمایت های قانونی لازم از چنین پرداخت کنندگانی به عمل می‌آید. لازمه داشتن کارت پرداخت (که ممکن است عنوان کارت اعتباری یا کارت بدهی را داشته باشد)، انعقاد قرارداد با بانک ناشر یا یکی از شعب آن است. در کشورهایی مثل ایالات متحده امریکا، برخی از مؤسسات مالی صرفاً ‌در مورد کارت های پرداختی اینترنتی تخصص یافته اند. شرکت ویزا که تقریباً در تمامی نقاط جهان اقدام به ارائه خدمات پرداخت می‌کند، از این جمله است.

امتیاز استفاده از کارت اعتباری در اینترنت آن است که به فروشندگان اینترنتی، همان حقوق و حمایت هایی را اعطا می‌کند که در دنیای فیزیکی نیز وجود دارد. در نظام پرداخت با کارت اعتباری، قراردادی میان دارنده کارت و بانک یا مؤسسه‌ مالی ناشر کارت از یک سو و بانک هایی که مشتریان آن ها به هر مناسبت در این تعامل ها نقش دارند، از سوی دیگر منعقد می شود.

روند تبادل الکترونیکی یا اینترنتی بین بانکی ممکن است مدت‌ها به طول انجامد. با این همه توافقنامه های بین بانکی مانع از اخلال در فرایند پرداخت در چنین فاصله ای می شود. ‌بنابرین‏، امکان دارد که تاجر آنلاین، پیش از اینکه بانکی که بدان مراجعه کرده، وجه واقعی را از بانک ناشر دریافت کرده باشد، مبلغ مقرر را دریافت کند.

اما ویژگی ممتاز اینترنت یعنی شبکه گسترده جهانی بودن آن، همکاری دولت ها در وهله اول و بانک ها و مؤسسات مالی در وهله دوم را برای تحقق پرداخت در سطح بین‌المللی ناگزیر ‌کرده‌است. به نحوی که یک گردشگر امریکایی در سوئیس، می‌تواند با بهره گرفتن از ویزاکارت خود اقدام به خرید بلیت اینترنتی کند. این فرایند فقط چند دقیقه طول می کشد و در نتیجه آن، مصرف کننده به جای اینکه در گیر مباحثی همچون تغییر پول (دلار به فرانک سوئیس) یا مراجعه به نمایندگی فروش بلیت هواپیما باشد، از محل کار یا هتل خود اقدام به خرید اینترنتی بلیتِ سفر می‌کند.

این فرایند برای مصرف کننده به قدری سریع است که کمتر کسی تصور می‌کند در ورای این سرعت و دقت، چندین توافقنامه، نرم افزار رایانه ای و دستورالعمل پرداخت و انتقال اینترنتی در سطح دولت ها و بین بانک ها قرار گرفته است.حال آنکه، چنین توافق هایی پیش شرط شروع و استمرار فرایند به شمار می‌آیند.

در صورت شروع فرایند از تاجر، خریدار اطلاعات مربوط به کارت اعتباری خود را از طریق اینترنت در اختیار تاجر قرار می‌دهد. تاجر، وصول اطلاعات را اعلام داشته و آن را از طریق نرم افزار در اختیار پردازشگر خود قرار می‌دهد.اطلاعات ازطریق اینترنت یا تلفن اختصاصی منتقل می شودو به یک رایانه رابط که اطلاعات را به پردازشگر تاجر می‌دهد، فرستاده می شود.

برای تحقق چنین فرایندی، وجود قرارداد میان تاجرو پردازشگر وی از یک سو، قراردادی بین پردازشگر و بانک تاجراز سوی دیگر و صرف نظرازقرارداد پایه (معامله اصلی میان تاجر و خریدار) ،عقدی نیز میان خریدار (ارائه دهنده شناسه کارت اعتباری) باپردازشگرمبنی بر محرمانه نگه داشتن اطلاعات، ضرورت دارد.

شکل شماره۲٫۲ وظایف و نقشهای بازاریابی مدیریت استراتژی بازاریابی

همان‌ طور که در شکل می بینیم مشتری در مرکز قرار دارد. هدف برقراری رابطه مستحکم و سودمند با مشتری است. در بخش بعد، نوبت به استراتژی بازاریابی می‌رسد؛ منطق بازاریابی که شرکت بر اساس آن امید به برقراری روابط سودمند با مشتری دارد. شرکت با بهره گرفتن از بخش بندی بازار، هدف گیری و تثبیت موقعیت، تصمیم می‌گیرد که به کدام مشتری و به چه شکلی ‌خدمت‌گذاری کند. ابتدا کل بازار را شناسایی کرده، سپس آن را به بخش های کوچکتری تقسیم می‌کند، بخش های محمتل تر را انتخاب کرده و بر آن ها تمرکز می‌کند تا به آن مشتری های خاص خدمت رسانی کرده و خشنودشان کند.

شرکت بر اساس استراتژی بازاریابی، آمیخته بازاریابی را با بهره گرفتن از عواملی که تحت کنترلش است طراحی می‌کند.

شرکت برای پیدا کردن بهترین استراتژی و آمیخته بازاریابی به تحلیل بازاریابی، برنامه ریزی، اجرا و کنترل می پردازد. به واسطه این فعالیت‌ها، می توان به بررسی و سازگارسازی با بازیگران و نیروهای محیط بازاریابی پرداخت (کاتلر فیلیپ و آرمسترانگ گری، ۱۳۸۹، ۵۶).

همان‌ طور که می‌دانیم، شرکت‌ها برای موفقیت در بازار رقابتی امروز، باید بر مشتریان متمرکز شوند؛ ‌در رقابت با رقبا، مشتریان را به دست آورده، از طریق ارائه ارزش بالاتر آن ها را حفظ کرده و رشد دهند. اما قبل از راضی کردن مصرف کننده، باید نیازها و خواسته های مشتری را درک کنیم. ‌بنابرین‏، بازاریابی موفق نیازمند تجزیه و تحلیل دقیق مشتریان است (کاتلر فیلیپ و آرمسترانگ گری، ۱۳۸۹).

۱٫۵٫۳٫۲تقسیم بازار

بازار از مشتریان، محصولات و نیازهای متنوعی تشکیل شده است. بازاریابان باید متوجه شود که کدام بخش بازار، فرصت بهتری برای رسیدن به اهداف شرکت را فراهم می‌کند. مشتریان را می توان بر اساس عوامل مختلفی همچون منطقه جغرافیایی، ‌گروه‌های جمعیتی، و عوامل رفتاری طبقه بندی کرد. به فرایند تقسیم بندی بازار به گروه هایی از خریداران که نیازها، خصوصیات، و یا رفتارهای گوناگونی داشته و به محصولات یا برنامه های بازاریابی خاصی نیاز داشته باشند، تقسیم بندی می‌گویند(کاتلر فیلیپ و آرمسترانگ گری، ۱۳۸۹).

۲٫۵٫۳٫۲هدف گیری بازار

پس از اینکه شرکت بخش‌های بازار را مشخص کرد، می‌تواند به یک یا چند بخش از بازار هدف وارد شود. هدف گیری بازارشامل ارزیابی جذابیت بخش‌های بازار و انتخاب یک یا چند بخش برای ورود می‌باشد. شرکت باید بخش هایی را هدف قرار دهد که امکان تولید سودمند بیشترین ارزش مشتری و حفظ آن در طول زمان را برایش وجود دارد.

شرکتی با منابع محدود، احتمالاً فقط یک یا تعداد کمی از بخش ها یا شکاف های بازار را برای خدمت گذاری انتخاب می‌کند. این فرصت طلبان، متخصص خدمت گذاری به ‌شکاف‌هایی در بازار هستند که دیگر رقبا یا آن ها را ندیده اند یا ازآنها چشم پوشی کرده‌اند (کاتلر فیلیپ و آرمسترانگ گری، ۱۳۸۹).

۳٫۵٫۳٫۲تثبیت موقعیت در بازار

پس از مشخص شدن بخش‌های هدف در بازار، شرکت باید ‌در مورد موقعیتی که می‌خواهد در بازار کسب کند، تصمیم بگیرد. موقعیت محصول، مرتبه ای است که محصول به نسبت رقبا در ذهن مصرف کننده از آن خود می‌کند. بازاریابان می خواهند مرتبه مخصوصی برای کالاهایشان ایجاد کنند. اگر مشتری احساس کند که کالایی همانند دیگر کالاهای بازار است، دیگر دلیلی برای خریدن آن نخواهد داشت.

تثبیت موقعیت در بازار یعنی ترتیبی بدهید که محصول نسبت به محصولهای رقیب، جایگاه واضح، ممتاز و مرغوبی در ذهن مصرف کنندگان هدف به دست آورد. یکی ازمتخصصین تثبیت موقعیت می‌گوید: تثبیت موقعیت یعنی چطور محصول یا شرکت خود را در نظر مشتری متمایز می کنید؛ چرا مشتری باید برای محصول شما کمی بیشتر بپردازد.” ‌بنابرین‏ بازاریابان سعی می‌کنند محصولاتشان را از برندهای رقیب متمایز کرده و تا جای ممکن برای آن ها در بازار هدف مزیت ایجاد کنند(کاتلر فیلیپ و آرمسترانگ گری، ۱۳۸۹).

۴٫۵٫۳٫۲تهیه آمیخته بازاریابی یکپارچه

وقتی شرکت ‌در مورد استراتژی کلی بازاریابی به تصمیم مشخصی رسید، می توان برنامه ریزی جزئیات آمیخته بازاریابی را شروع کرد. آمیخته بازاریابی یکی از مفاهیم اصلی در بازاریابی نوین می‌باشد. آمیخته بازاریابی، مجموعه ابزارهای قابل کنترل و تاکتیکی بازاریابی است که شرکت از آمیختن آن ها با هم، نتیجه مورد نظر را از بازار هدف کسب می‌کند. آمیخته بازاریابی از تمام چیزهایی تشکیل شده که شرکت می‌تواند با بهره گرفتن از آن ها بر تقاضا برای کالاهایش در بازار هدف تأثیر بگذارد (کاتلر فیلیپ و آرمسترانگ گری،۱۳۸۹ ،۵۹).

این عوامل محصول، قیمت، محل و ترویج می ‌باشند که به چهار پی معروف هستند(Promotion، Place، Price، Product) (کاتلر فیلیپ و آرمسترانگ گری، ۱۳۸۹).

هر چند نمی توان یک آمیخته بازاریابی یکسان برای تمام بنگاه های اقتصادی در نظر گرفت اما در بازاریابی خدمات معمولاً از ۷ p یا ۸ p صحبت می‌شوند که عبارتند از فرایند، اشخاص، شواهد فیزیکی و هشت امینp بهره وری و کیفیت می‌باشد.

مسئله دیگری نیز وجود دارد، این است که گفته می شود مفهوم ۴ پی، به بازاریابی از دیدگاه فروشنده نگاه می‌کند، نه خریدار. در عصر ارتباط با مشتری، می توان ۴ پی را از دید خریدار در ۴ سی (Solution, Customer Cost, Convenience, Communication Customer) توضیح داد. جدول شماره۳٫۲ چهارP و چهارC

چهار P

چهار C

محصول

راه حل مشتری

قیمت

هزینه مشتری

محل

راحتی

تبلیغات

ارتباطات

‌بنابرین‏، همان‌ طور که بازاریاب خود را به عنوان فروشنده کالا می بیند، خریدار خود را به عنوان خریدار کالا یا ارزش برای رفع مشکلاتش تلقی می‌کند. مشتریان علاوه بر قیمت، متوجه هزینه کل به دست آوردن، استفاده و از بین بردن محصول هستند. مشتری می‌خواهد کالا و خدمات هرچه راحت تر ‌در اختیارش قرار گیرد و در نهایت، مشتری خواهان ارتباط دو طرفه با فروشنده است. بازاریابان بهتر است ابتدا به چهار سی فکر کنند و بعد خط مشی چهار پی را بر اساس آن پایه گذاری کنند (کاتلر فیلیپ و آرمسترانگ گری،۱۳۸۹ ،۶۰).

۵٫۵٫۳٫۲تحلیل بازاریابی

مدیریت عملکرد بازاریابی با تحلیل کامل وضعیت شرکت شروع می شود. بازاریاب باید تحلیل سوآت(SWOT) که به ارزیابی کلی نقاط قوت(Strengths) ، نقاط ضعف(Weakness) ، فرصت‌ها (Opportunities) و تهدیدها (Threats) می پردازد را انجام دهد. نقاط قوت شامل توانایی ها، منابع و عوامل موقعیتی مثبتی است که سازمان را در خدمات رسانی به مشتری و رسیدن به اهداف یاری می‌کند. نقاط ضعف شامل محدودیت های داخلی و عوامل موقعیتی منفی است که بر کارایی شرکت تأثیر منفی می‌گذارد. فرصت‌ها عوامل مساعد یا روندهایی در محیط بیرونی شرکت می‌باشد که ممکن است شرکت بتواند برای نفع خود از آن استفاده کند. تهدیدها هم عوامل یا روندهای بیرونی نامساعد هستند که کارآمدی را به چالش خواهند کشید.

وبرای رسیدن ‌به این اهداف بالابردن حداکثرتوانایی منابع انسانی نقش بسزایی درتوسعه سازمان دارد (روشن دل ۱۳۸۵ :۲۱۸) درپیشینه پژوهش های مدیریت منابع انسانی شایستگی چنین تعریف ‌کرده‌است .مجموعه دانش و مهارت ویژگی های شخصیتی علائق تجربه ها وتوانمندهای مرتبط با شغل که ‌دارند به آن ها ‌قادر می سازد درسحطی بالاترازحدمتوسط به انجام مسئولیت بپردازند. در واقعه شایستگی ها ‌الگویی را ارائه می‌کنند که نشان دهنده فردباعملکردبرتردرشغل محوله است. استفاده ازمدل شایستگی منابع انسانی به مدیران منابع انسانی یاری می‌دهد تا ازطریق ارزیابی مستمرراهبردها و فرایندها ونتایج آن نقاط قوت و فرصت های قابل توسعه بهبود خود را شناسائی کرده و برای ارتقای شایستگی نیروی انسانی ودرنهایت بهره وری سازمان برنامه ریزی کنند و این ارتقا شایستگی منابع انسانی باعث افزایش بهره وری وتوسعه سازمانی و در نهایت بالارفتن رضایت مشتری وعملکرد بهترسازمان می‌گردد.

• 1. مدل مفهومی

منابع انسانی مهمترین رکن اساسی هر شرکت می‌باشد و بدیهی است که شایستگی و پرورش این منابع در کاهش یا افزایش هزینه نقش بسزایی دارد و انتخاب مدیران و منابع انسانی شایسته می‌تواند باعث ارتقاء بهره وری در سازمان گردد .

در عرصه حاضر سازمان‌هایی موفق می‌باشند که علاوه بر توسعه سازمانی مسیر تغییر را پیش‌بینی کرده و قادر باشند این توسعه را در ایجاد ساختاری مطلوب برای آینده بهتر هدایت کنند.

در ایران مدل شایستگی مدل شایستگی متخصصان منابع انسانی تدوین شده که برای صدور گواهی نامه حرفه ای مطالعات عمیقی روی طرح های مشابه در جهان مانند انجمن منابع انسانی امریکا – کانادا – انگلیس انجام شده و انجمن مدیریت منابع انسانی ایران با تدوین فرایند اجرای درصدد است تا در سطح ملی آن را به اجرا گذارد . مدل شایستگی متخصصان ایران شامل ( قابلیت رهبری، راهبردی، تخصصی، تعاملی، فردی، مشتری مداری)

شکل ۱-۱- ارتباط قابلیت های شایستگی منابع انسانی و توسعه سازمانی

این مدل تمامی خصوصیات متخصصان ایران را شامل می شود و نقش بسزایی در شایستگی منابع انشانی دارد .

• 1. اهداف تحقیق

ازآنجایی که هرتحقیق علمی باید دارای اهداف ازپیش تعیین شده ای باشد لذا هدف ازانجام این تحقیق شناخت رابطه میان ابعاد شایستگی منابع انسانی ‌با توسعه سازمانی ‌در شرکت مخابرات اصفهان می‌باشد.

بدیهی است آن چه به عنوان نتیجه به دست خواهدآمد، درعرصه عملیات برای بهبود عملکرد واستفاده هرچه صحیح تراز منابع و امکانات موجود به کارگرفته خواهد شد با توجه به مطالب فوق اهداف کلی تحقیق عبارتنداز:

الف) بررسی شایستگی منابع انسانی سازمان

ب) بررسی رابطه شایستگی منابع انسانی ‌با توسعه سازمانی

ج) شناسایی رابطه شایستگی منابع انسانی با رضایت مشتری واثربخشی سازمانی

د) هدایت سازمان به سمت شایسته پروری منابع انسانی وعملکرد بهتر

اهداف ویژه تحقیق :

1. 1. شناسایی رابطه میان قابلیت های فردی منابع انسانی و توسعه سازمانی

1. 1. شناسایی رابطه میان قابلیت های رهبری منابع انسانی و توسعه سازمانی

1. 1. شناسایی رابطه میان قابلیت های راهبردی منابع انسانی وتوسعه سازمانی

1. 1. شناسایی رابطه میان قابلیت های مشتری گرایی ومنابع انسانی وتوسعه سازمانی

1. شناسایی رابطه میان قابلیت های تخصصی منابع انسانی و توسعه سازمانی

۶-شناسایی رابطه میان قابلیت میان فردی منابع انسانی وتوسعه سازمانی

۱-۵- فرضیه ‏های تحقیق

این تحقیق دارای یک فرضیه اصلی وشش فرضیه فرعی است.

فرضیه اصلی :

میان شایستگی منابع انسانی وتوسعه سازمانی رابطه وجوددارد.

فرضیه های فرعی :

۱- میان قابلیت های راهبردی منابع انسانی وتوسعه سازمانی شرکت رابطه وجود دارد.

۲- میان قابلیت های مشتری گرایی منابع انسانی وتوسعه سازمانی رابطه وجود دارد.

۳- میان قابلیت های فردی منابع انسانی وتوسعه سازمانی شرکت رابطه وجود دارد.

۴- میان قابلیت های تخصصی منابع انسانی وتوسعه سازمانی رابطه وجود دارد.

۵- میان قابلیت های میان فردی منابع انسانی وتوسعه سازمانی رابطه وجود دارد.

۶- میان قابلیت رهبری منابع انسانی و توسعه سازمانی رابطه وجود دارد.

۱-۶- متغیرهای تحقیق

این پژوهش :رابطه شایستگی منابع انسانی وتوسعه سازمانی ‌در شرکت مخابرات اصفهان می‌باشد.

متغیرهای مستقل در این پژوهش عبارتندازقابلیت رهبری،قابلیت راهبردی. قابلیت فردی ،قابلیت میان فردی، قابلیت تخصصی ، قابلیت مشتری گرایی و متغیروابسته توسعه سازمانی می‌باشد.

۱-۷- قلمرو تحقیق

الف)قلمرو موضوعی :

ازنظرموضوعی پژوهش ‌حاضر به لحاظ اهمیت رابطه میان شایستگی منابع انسانی و توسعه سازمانی

ب)قلمرو مکانی:

قلمرو مکانی منابع انسانی شرکت مخابرات اصفهان

ج)قلمرو زمانی:

محدود زمانی زمستان سال ۱۳۹۲ می‌باشد.

۱-۸- تعاریف نظری

شایستگی :به دانش، مهارت، توانایی ها و رفتاربرمی گردد که افراد درخلال انجام کارشان ازخودشان نشان می‏ دهد (دیواریچ ۲۰۰۷و ۲۳)

شایسته خواهی: به معنی ایجاد فرهنگ احترام به شایستگان وبه کارگماردن آن ها درجامعه وسازمان است (طباطبایی ۱۳۸۷٫۱۲)

شایسته یابی :درشایسته یابی به قابلیت وشایستگی توجه می شود به عبارتی قابلیت که مجموعه ای مرکب ازمهارت ها و ویژگی های شخصیتی ورفتارهایی است که به طورمستقیم برعملکرد شغل مرتبط است (طباطبائی ۱۳۸۷٫۱۲)

مدل شایستگی :به کارگیری مدل های شایستگی وظیفه مدیران را درانتخاب جذب وارتقاءکارکنان تسهیل می‏ سازد. زیرا این مدل‌ها شایستگی لازم احراز می‏ نمایند.

منابع انسانی : فرآیندجذب کارکنان با کیفیت انتخاب داوطلبان برای انجام کار و جذب کارکنان از سازمان های دیگر ازطریق انتقال تنظیم انتقال – ارتقاء یا تنزل وسرانجام اداره و جدانشدن کارکنان ازسازمان ‌بر اساس استعفاواخراج ویا بازنشستگی وآموزش یا بلعکس یا افزایش نیرومی باشد

توسعه سازمانی : عبارت است ازتلاش برنامه ریزی شده درسطح کلی سازمان ومدیریت شده ‌از بالا برای افزایش اثربخش و سلامت سازمان ازطریق وفعالیت های برنامه ریزی شده ‌در فرآیندهای سازمان با استفاده ‌از دانش علوم و رفتاری

قابلیت فردی : قابلیت به ‌عنوان ویژگی های اساسی یک فرداست که منجربه اثربخشی وعملکرد برتروی دریک شغل می شود(واتانوپاس ۲۰۰۷:۸۴)

انسان دنیای امروز به لحاظ پیچیدگی های زندگی و وسعت و سرعت تغییرات با چالش های فراوانی روبروست. در این میان دوران تحصیل یکی از چالش انگیزترین دوره ها برای انسان است. چراکه نوجوانان بین دو نظام اصلی گرفتار هستند که هردوی آن ها در حال تغییرند. اول نوجوانان باید با تغییرات درونی، شناختی و غدد کنار بیایند، در حالی که در همان زمان در حال رویارویی با یک سری ناپایداری ها و تغییرات در روابط بیرونی هستند. جوامع صنعتی نیز با طولانی کردن دوره وابستگی هویت یابی نوجوان را دشوار می‌سازند (شهرآرای، ۱۳۸۴). نوجوان به دنبال هویت تحصیلی، حرفه ای و اجتماعی خود است، که بیشتر بر یادگیری و پیشرفت تحصیلی وی وابسته است. ازاین رو میل به یادگیری و پیشرفت را می توان به عنوان یکی از بسترهای تجربه هیجان های تحصیلی مثبت و منفی دانست (شکری، کدیور، و دانشورپور، ۱۳۸۶). درحالی که کنارآمدن با فشارهای زندگی و کسب مهارت های فردی و اجتماعی، همواره بخشی از واقعیت زندگی انسان بوده که در ادوار متفاوت زندگی او به اشکال گوناگون تجلی یافته است. در دوره کودکی، تعارض ها جلوه چندانی ندارند، اما با افزایش سن و هنگام مواجهه با دشواری های ویژه سنین نوجوانی و جوانی، کشمکش های درونی و محیطی بیشتر تظاهر پیدا می‌کنند. همزمان با رشد جسمانی و روانی، انتظار جامعه و خانواده نیز از نوجوان و جوان افزایش می‌یابد به طوری که آن ها می‌پذیرند به سبب زندگی اجتماعی، بخشی از تمایلات خود را محدود کنند و در چارچوب هنجارهای اجتماعی و گروهی قرار گیرند. در این راستا نوجوانان و جوانانی که شیوه های صحیح رفتاری را فرا نگرفته باشند و مهارت های لازم را در جهت تطبیق خود با خانواده و جامعه نیاموخته باشند، با آسیب های جدی و متعدی روبه رو خواهند شد و در صورتی که رفتارهای ضداجتماعی در آن ها شکل گرفته و ممکن است از خود واکنش های منفی بروز دهند، آسیب های روان شناختی در شخص و انحرافات و ناهنجاری هایی را در جامعه سبب خواهند شد. ‌بنابرین‏ در جریان این پیچیدگی ها، آموزش مهارت های زندگی فرد را برای غلبه بر تنش ها و مشکلاتی که پیش رو دارد آماده می نماید تا به بهترین شکل ممکن از عهده مشکلات خود برآید. همچنین برنامه آموزش مهارت های زندگی که مبتنی بر نظریه شناختی- اجتماعی و نظریه خودکارآمدی بندورا است، می‌تواند یکی از روش های افزایش خودکارآمدی در نوجوانان محسوب شود. از دیگرسو، با توجه به رابطه معکوس خودکارآمدی و استرس تحصیلی- کالاسن^[۱] و همکاران، (۲۰۰۷)- می توان انتظار داشت که به کاهش استرس تحصیلی کمک کند. آموزش مهارت های زندگی مبتنی بر این اصل است که توانایی انسان جهت مقابله با عوامل تنش زا در هنگام تولد تثبیت نشده است؛ بلکه این توانایی در سراسر زندگی قابل گسترش و تکامل است. لذا در این پژوهش محقق قصد دارد که اثربخشی آموزش مهارت های زندگی را جهت بالا بردن خودکارآمدی دانش آموزان دبیرستان و کنترل استرس تحصیلی آنان مورد بررسی قرار دهد.

بیان مسئله

با توجه به آمار آموزش و پرورش، ۱۴۹۳۰۰۸۴ دانش آموز در سال تحصیلی ۸۶- ۱۳۸۵ در مدارس ایران مشغول به تحصیل بوده اند. همچنین میزان افت تحصیلی در مقطع ابتدایی ۵/۲ درصد، در مقطع راهنمایی ۸۴/۷ درصد، در سال اول دبیرستان ۹/۲۶ درصد و در فارغ التحصیلان متوسطه ۲/۱۸ درصد گزارش شده است (آمار آموزش و پرورش سال تحصیلی ۸۶- ۱۳۸۵). چند برابر شدن افت تحصیلی از ابتدایی به متوسطه نشان دهنده مشکلات و معضلاتی است که فراروی دانش آموزان مقطع متوسطه قرار دارد و بستری برای تجربه هیجانات منفی تحصیلی قلمداد می شود. ‌بنابرین‏ از بعد نظری فرض بر این است که فراگیران در موقعیت های تحصیلی هیجانات متنوعی از جمله اضطراب امتحان، هراس از مدرسه و استرس تحصیلی^[۲] را تجربه می‌کنند. چراکه دستیابی فراگیران به حرفه های تخصصی بر پیشرفت تحصیلی آن ها وابسته است. ‌بنابرین‏ میل به یادگیری و پیشرفت را می توان به عنوان یکی از عوامل برانگیزاننده هیجانات مثبت و منفی قلمداد کرد (شکری، کدیور و دانشورپور، ۱۳۸۶). همچنین هیجانات تحصیلی از جمله استرس تحصیلی کیفیت زندگی تحصیلی و سلامت روانی فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهند. در پژوهشی نشان داده شد که تجربهْ هیجانات منفی از جمله استرس تحصیلی، به طور قابل ملاحظه ای کیفیت زندگی تحصیلی و اثربخشی مدرسه را تحت تاثیر قرار می دهد (کاراتزیاس^[۳] و همکاران، ۲۰۰۲). نتایج این تحقیق نشان داد که استرس تحصیلی رابطه ای منفی با کیفیت زندگی دارد و ۹/۱۶% از واریانس کیفیت زندگی را تبیین می‌کند. یعنی در واقع استرس تحصیلی با کیفیت زندگی تحصیلی و متعاقب آن با پیشرفت تحصیلی رابطه دارد. از سوی دیگر مطابق با نظریه شناختیِ هیجانات، استرس به عنوان رابطه ی بین فرد و محیط تعریف می شود، که فرد آن را در رابطه با بهزیستی خود ارزیابی می‌کند و شامل منابع تنش زا و فراتر از حد انتظارِ فرد است (فولکمن و لازاروس^[۴]، ۱۹۸۳، نقل از گوارتز و گرگوری^[۵]، ۲۰۰۴). در فرایند ارزیابی شناختی از یک موقعیت، در این دیدگاه دو فرایند قابل شناسایی است. فرایند ارزیابی اولیه به ادراک ماهیت و میزان ریسک پذیری یا تهدید آمیز بودن بلقوه موقعیت برمی گردد و ارزیابی ثانویه به ادراکات مربوط به منابع درون فردی و مربوط به خود شخص و مهارت وی در سازگاری با موقعیت اشاره دارد. هردو فرایند اثر مستقیمی روی تجربه هیجانات توسط فرد دارد ( فولکمن و لازاروس، ۱۹۸۳، نقل از گوارتز و گرگوری، ۲۰۰۴)، این درحالی است که همان‌ طور که در بالا اشاره شد تجربه هیجانات منفی از جمله اضطراب، افسردگی و استرس با اثرگذاری بر فرایند های ارزیابی شناختی، علاوه بر عملکرد تحصیلی یادگیرندگان، بهزیستی ذهنی و سلامت روان شناختی و هیجانی آن ها را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد (کاراتزیاس و همکاران، ۲۰۰۲).

۲-۳-۱ پیشینه پژوهش در خارج از کشور

اسپکا^[۴۲۱] و همکاران (۲۰۰۰)، در پژوهش خود با هدف بررسی «تأثیر درمان کاهش استرس بر پایۀ مراقبۀ ذهن آگاهی بر خلق و علائم استرس در بیماران سرطانی سرپایی با بهره گرفتن از طرح کنترل شدۀ لیست انتظار» تعداد ۱۰۹ بیمار با انواع سرطان های متفاوت که برای درمان ثبت نام کرده بودند (روش نمونه گیری در دسترس) را به صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی (افرادی که بلافاصله پس از ثبت نام تحت درمان ۷ هفته ای ذهن آگاهی قرار می گرفتند) و گروه کنترل (افرادی که در لیست انتظار برای درمان قرار گرفتند) کاربندی کردند که ۱۹ نفر از این ۱۰۹ نفر ریزش کردند و تعداد افراد به ۹۰ نفر کاهش پیدا کرد. ابزارهای مورد استفاده شامل ۱- پروفایل حالت های خلقی^[۴۲۲] و ۲- پرسشنامۀ علائم استرس^[۴۲۳] بودند. پس از اتمام درمان، بیماران در گروه آزمایشی آشفتگی خلقی کمتر (کاهش ۶۵ درصدی) و علائم استرس کمتر (کاهش ۳۱ درصدی) نشان دادند. محققان این پژوهش ‌به این نتیجه رسیدند که درمان کاهش استرس بر پایۀ مراقبۀ ذهن آگاهی در کاهش آشفتگی های خلقی و علائم استرس در این گروه از بیماران بدون در نظر گرفتن جنس، نوع سرطان، مرحلۀ بیماری، و سن مؤثر است.

دیویدسون و همکاران (۲۰۰۳)، در پژوهش خود با عنوان «مراقبۀ ذهن آگاهی و تغییرات در مغز و عملکردهای ایمنی» تعداد ۲۵ آزمودنی (گروه دریافت کنندۀ مراقبه) و ۱۶ آزمودنی (گروه کنترل) را به روش نمونه گیری تصادفی از میان افراد واجد ملاک های خاص انتخاب کردند. سپس فعالیت الکتریکی مغز را قبل از درمان، بلافاصله پس از اتمام درمان ۸ هفته ای آموزش مراقبه، و سپس ۴ ماه پس از اتمام درمان ۸ هفته ای اندازه گیری کردند؛ در ضمن تمام آزمودنی ها بلافاصله پس از اتمام درمان ۸ هفته ای آموزش مراقبه به وسیلۀ واکسن آنفلونزا واکسینه شدند (به منظور بررسی میزان تولید آنتی بادی). محققان ‌به این نتیجه رسیدند که مراقبۀ ذهن آگاهی باعث افزایش قابل توجه فعالیت مغزی (در ناحیۀ جلویی و چپ) و افزایش تولید آنتی بادی در آزمودنی­هایی می شود که مراقبۀ ذهن آگاهی دریافت می‌کنند. نتایج این تحقیق نشان دهندۀ تأثیر مثبت این درمان بر مغز و عملکردهای ایمنی است که این امر نیاز برای تحقیقات بیشتر در این زمینه را بیان می‌کند.

کارلسون و همکاران (۲۰۰۴)، در پژوهش خود با عنوان «درمان کاهش استرس بر پایۀ ذهن آگاهی در ارتباط با کیفیت زندگی، خلق، علائم استرس، و پارامترهای سیستم ایمنی (سطح کورتیزول، سولفات دهیدرو اپی اندروسترون^[۴۲۴] ، و ملاتونین) در بیماران سرپایی مبتلا به سرطان سینه و پروستات» تعداد ۴۹ بیمار مبتلا به سرطان سینه و ۱۰ بیمار مبتلا به سرطان پروستات (روش نمونه گیری در دسترس) را در برنامۀ ۸ هفته ای ذهن آگاهی قرار دادند. ابزارهای مورد استفاده شامل ۱- فرم دموگرافیکی و تاریخچۀ پزشکی^[۴۲۵] ۲- فرم رفتارهای سالم^[۴۲۶] (مواردی که بر سیستم ایمنی تأثیرگذارند از قبیل: چای، قهوه، سیگار، الکل، ورزش، خواب، و تغذیه) ۳- فرم مراقبۀ هفتگی^[۴۲۷] ۴- پرسشنامۀ مؤسسۀ اروپایی برای تحقیق و درمان کیفیت زندگی افراد سرطانی^[۴۲۸] ۵- پروفایل حالت های خلقی^[۴۲۹] (توسط مک نایر^[۴۳۰] و همکاران، ۱۹۷۱) ۶- پرسشنامۀ علائم استرس^[۴۳۱] (توسط لِسکی و تامپسون^[۴۳۲]، ۱۹۷۹) و دیگر آزمایشات مربوط به سرطان بودند. محققان ‌به این نتیجه رسیدند که درمان MBSR منجر به بالا رفتن کیفیت زندگی، کاهش علائم استرس، بهبود خواب، کاهش سطح کورتیزول در این گروه از بیماران می شود اما سطح DHEAS و ملاتونین تغییری نمی کند که این امر نشان دهندۀ سودمندی کاربرد این درمان فقط در مراحل اولیۀ بیماری سرطان می‌باشد. همچنین عدم تغییر چشمگیر در سلول های لنفوسیت و افزایش سلول های T و کاهش سلول های NK و بررسی دیگر آزمایشات مربوط به سرطان، نشان دهندۀ بالا رفتن پارامترهای ایمنی در بیماران مبتلا به سرطان سینه و پروستات می‌باشد.

گراتز و رومر (۲۰۰۴) در پژوهش خود با عنوان «ارزیابی چند وجهی تنظیم هیجانی و اختلال در تنظیم: توسعه، ساختار فاکتورها، و اعتبار مقیاس مشکلات در تنظیم هیجانی» تعداد ۴۷۹ دانشجوی دانشگاه ماساچوست را به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و بسته های پرسشنامه‌ها را بین آن ها توزیع کردند. پرسشنامه‌ها شامل ۱- مقیاس مشکلات در تنظیم هیجانی^[۴۳۳] (توسط گراتز و رومر، ۲۰۰۴) ۲- مقیاس انتظار کلی برای تنظیم خلق منفی^[۴۳۴] (توسط کاتانزارو و میرِنز^[۴۳۵]، ۱۹۹۰) ۳- پرسشنامۀ عمل و قبول^[۴۳۶] (توسط هیز و همکاران، زیر چاپ) ۴- مقیاس بیان هیجانات^[۴۳۷] (توسط کرینگ و همکاران، ۱۹۹۴) ۵- پرسشنامۀ خودزنی عمدی^[۴۳۸] (توسط گراتز ۲۰۰۱) ۶- پرسشنامۀ سوء استفاده جنسی ^[۴۳۹] (توسط لیزاک^[۴۴۰] و همکاران، ۲۰۰۰) بودند. گراتز و رومر (۲۰۰۴) در پژوهش خود ‌در مورد تنظیم هیجانی به دو یافته دست یافتند، اول اینکه نتیجۀ پژوهش آن ها حمایت زیادی برای مقیاس دشواری های تنظیم هیجانی (DERS) به همراه داشت و دوم اینکه آن ها توانستند یک مفهوم ۶ بعدی برای دشواری های تنظیم هیجانی ارائه دهند. این ابعاد شامل: عدم پذیرش پاسخ های هیجانی، دشواری های کنترل تکانه، فقدان آگاهی هیجانی، دشواری های دست زدن به رفتار هدفمند، دسترسی محدود به راهبردهای تنظیم هیجانی، و فقدان شفافیت هیجانی هستند. گراتز و رومر بیان می دارند که افراد در زمان تجربۀ هیجانات منفی با این ابعاد دشواری های تنظیم هیجانی درگیر می‌شوند. نتایج تحقیق حاکی از ثبات درونی بالا، روایی زیاد آزمون- بازآزمون، ساختار مناسب و کافی، و اعتبار پیش بین بالای مقیاس مشکلات در تنظیم هیجانی بود.

گراسمَن^[۴۴۱] و همکاران (۲۰۰۴)، در پژوهشی با هدف بررسی «درمان کاهش استرس بر پایۀ ذهن آگاهی و فواید سلامتی: یک فراتحلیل» تعداد ۶۴ پژوهش مربوط به MBSR را انتخاب و با توجه به واجد بودن ملاک های خاص، ۲۰ پژوهش را برای بررسی جدا کردند و آن ها را بر اساس ویژگی های خاص کدگذاری کردند. ملاک ها شامل خصوصیاتی از قبیل موارد زیر بودند: قبل از سال ۲۰۰۲ باشند، درمان گروهی بوده باشد نه انفرادی، درمان ۱۲-۶ هفته و هر هفته ۳۰/۲ ساعت بوده باشد. در این ۲۰ پژوهش که تعداد ۱۶۰۵ نفر آزمودنی شرکت کرده بودند، آزمودنی ها مبتلا به بیماری سرطان، بیماری های عروق کرونر، افسردگی، دردهای مزمن، اضطراب، چاقی، اختلال خوردن، و بیماری های روانی بودند. دو تا از پژوهش ها روی زندانیان بوده و سه پژوهش هم روی افراد غیربالینی دارای مشکل استرس بوده است. به گفتۀ محققان پژوهش حاضر، اگرچه تعداد محدودی از پژوهش ها (۲۰ تا) بررسی شدند اما نتایج تمام آن ها حاکی از این بود که این درمان منجر به سازگاری بیشتر و بهتر با مشکلات بالینی و غیربالینی در افراد می شود؛ افزایش آگاهی منتج شده از درمان MBSR، منجر به وضوح ادراکی بالاتر، کاهش عاطفۀ منفی، و افزایش شادابی و سازگاری بیشتر می شود.

نسبت بدهی به ارزش ویژه =

‌بنابرین‏ همزمان با افزایش در ساختار سرمایه ، هزینه سرمایه (ارزش ویژه) برای پوشاندن کامل هر گونه مزیت ناشی از این افزایش بدهی ، افزایش خواهد یافت . نرخ تنزیل مناسب برای یک پروؤه سرمایه گذاری خاص به منابعی که وجوه مورد نیاز برای تامین مال آن مورد استفاده قرار می‌گیرد وابسته نیست . این مسئله بی ارتباطی تصمیمات مالی در این مورد را بیان می‌کند. و دلالت بر این دارد که فقط تصمیمات مربوط به سرمایه گذاری است که در هدف حداکثر کردن ارزش بازار شرکت اهمیت دارد. نتیجه مهمی که از این موضوع حاصل می شود این است که مدیران مالی وقتی که هزینه سرمایه یک سرمایه گذار را تخمین می‌زنند نیازی نخواهند داشتکه منابع مالی پروژه را نیز مورد توجه قرار دهند.

۲-۱۸-۲ اثبات ریاضی نظریه مولر و مودیلیان:

نکته اساسی نظریه م – م آن است که تاثیر پرداخت سود سهام بر ثروت سهام‌داران دقیقا توسط سایر روش های تامین مالی خنثی می شود و چون گفتیم که سهامدار نسبت به دریافت سود سهام و یا ابقای سود شرکت (عدم تقسیم سود) و کسب منافع سرمایه ای بی تفاوت می ماند. ارزش هر سهم در ابتدای دوره برابر است با ارزش فعلی سود سهام پرداخت شده در پایان دوره به علاوه ارزش بازار آن در پایان دوره ‌بنابرین‏:

ارزش بازار سهم در زمان صفر =

نرخ تنزیل شرکت =r

سود سهام در زمان ۱ =

ارزش بازار هر سهم در زمان ۱ =

فرض کنید که n تعداد سهام در زمان صفر و m تعداد سهام جدید است در زمان t که با قیمت صادر خواهد شد.

n

این رابطه ‌به این معنا است که ارزش تمام سهام صادره در زمان صفر شامل ارزش فعلی تمام سودهای پرداختی در زمان ۱ به عنوان ارزش سهام در زمان ۱ منهای ارزش سهام عادی منتشره جدید. برابر است با :

m

مجموع سرمایه گذاری های جدید در زمان ۱ =I

مجموع عایدات جدید شرکت در طول دوره =X

فرمول فوق صرفا مبین آن است که منابع وجوه باید برابر با مصارف وجوه باشد. یعنی مجموع درآمد خالص به علاوه سهام جدید سرمایه گذاری های جدید به اضافه سود سهام باشد. مبلغ کل تامین مالی از طریق سهام جدید توسط مجموع سرمایه گذاری های دوره که از طریق سود تقسیم نشده است تعیین می شود. با جایگزین کردن رابطه قبل در رابطه قبل تر میلر و مودیلیانی را حذف کردند.

به دلیل اینکه در این رابطه ظاهر نشده است و به دلیل اینکه فرض شده است I و X و از مستقل هستند. نتیجه گرفتند که ارزش جاری شرکت از ارزش جاری تقسیم سود سهام نیز مستقل است. آنچه با افزایش سود سهام عاید سهام‌داران عادی می شود. دقیقا به وسیله کاهش در ارزش نهایی سهام خنثی می شود. میلر و مودیلیانی نیز می‌گویند که نه تنها از تصمیمات تقسیم سود جاری بلکه از تصمیمات تقسیم سود آینده نیز مستقل بوده و تحت تاثیر آن ها قرار نمی گیرد. در شرایط فرضی با اطمینان کامل قیمت سهام در زمان ۱ و ۲ صرفا با رابطه دوم تبین می شود. ‌بنابرین‏ سهام‌داران نسبت به عدم تقسیم سود سهام و یا تقسیم سود سهام دوره های آتی بی تفاوت خواهند بود. در نتیجه تصمیمات تقسیم سود سهام جاری و آینده تاثیر برثروت سهام‌داران ندارد. آنجه بر ثروت سهام‌داران تاثیر دارد جریان عایدات نقدی منتظره شرکت است.

۲-۱۸-۲ انتقاد از نظریه میلر و مودیلیانی:

نظریه میلر و مودیلیانی بر مفروضاتی مبتنی است که بسیاری از این مفروضات در عمل واقعیت ندارند. این نظریه به خاطر این مفروضات عملا کاربرد خود را از دست داده است. به ندرت می توان بازاری را یافت که کامل باشد . یکی از مفروضات این نظریه عدم وجود مالیات ها است . سرمایه گذاران در هر کشور و بازاری برای دریافت سود و منافع سرمایه ای مالیات می پردازند نرخ های مالیاتی این دو نوع سود نیز فرق می‌کند. در هرجا نرخ مالیات سود سهام بیشتر از منافع سرمایه ای است نتیجه می گیریم که ارزش سهام ‌در مورد تامین مالی از داخل مؤسسه‌ بالاتر از هنگامی است که تامین مالی از خارج از مؤسسه‌ انجام می‌گیرد . از این رو صرفه مالیاتی منفعت سرمایه و سود سهام به نفع اتخاذ یک سیاست تسهیم سود مبنی بر نگهداری سود در مؤسسه‌ است.

فرضیه دیگر میلر و مودیلیانی عدم وجود هزینه های مالیاتی و شناور است.

آن ها فرض می‌کنند وقتی سهام دار سهم خود را می فروشد باید حق الزحمه ای بابت دارایی پرداخت نماید. همچنین ‌در مورد هزینه های شناور آن ها فرض کرئه اند که تامین مالی از طریق منابع داخلی یا خارجی از نظر هزینه برای سهام‌داران یکسان است. عملا می‌دانیم که انتشار سهام جدید مستلزم هزینه است ام نگهداری وجوه شرکت مستلزم هزینه نیست.

۲-۱۹ غیر مرتبط بودن سیاست سود سهام در بازار های ناقص:

در این تئوری آنچه اهمیت دارد ، ترجیحات سرمایه گذاران است ، منظور از ترجیحات سرمایه گذاران اولویت دادن به سود سهام و یا نگهداری آن به عنوان سود انباشته در شرکت است. برخی ادعا می‌کنند پرداخت سود سهام کمتر ، موجب افزایش ارزش سهام می شود و مدیران برای حداکثر نمودن ارزش سهام با نسبت پرداخت بالای سود موافق هستند. نظریه م – م و بلاک شولز ‌بر اساس اثر متقاضیان است.

۲-۲۰ اثر متقاضی^[۱۱] (مشتری):

سیاست سود سهام شرکت ها متفاوت است تعدادی نسبت بالای پرداخت سود سهام دارند و برخی نسبت پرداخت پایین.، ترجیحات سرمایه گذاران متفاوت است. هر سرمایه گذار علاقه خاصی دارد تعدادی سود سهام بالا را ترجیح می‌دهند و برخی دیگر سود سهام پایین و منافع سرمایه ای بالارا ترجیح می‌دهند.

دلایلی که باعث اختلاف در ترجیحات سرمایه گذاران می شودعبارتند از: تفاوت در نرخ مالیات، تفاوت در درآمد سود سهام و منافع سرمایه . در نتیجه در بازارهای کارآی ناقص ، افزایش ارزش شرکت ه وسیله تغییرات نسبت پرداخت سود سهام امکان ندارد. و می توان گفت که سیاست سود سهام غیر مرتبط است. در نظریه اثر متقاضی نیاز سرمایه گذار و شناسایی آن اهمیت دارد. واقعا مهم نیست که چه سرمایه گذاری جذب شود. آنجه مهم است جذب متقاضیانی است که خواسته های مشابه دارند.

در هر حال غیر محتمل به نظر می‌رسد که مدیریت به طور جدی معتقد باشد که سیاست سود سهام مهم نیست.

۲-۲۱ نظریه درآمد باقیمانده: ^[۱۲]

مبنای کلی این نظریه این است که ارزان ترین منبع مالی برای یک شرکت تامین مالی از داخل شرکت است نه صدور سهام و یا اوراق قرضه. به طور کلی منابع پولی برای سرمایه گذار عبارتند از:

قرض وام

صدور سهام

سود انباشته

قرض و وام و صدور سهام ، تامین کننده وجوه سرمایه گذاری جدید هستند.

مدیریت مالی شرکت ، ساختار مالی را طی یک دوره تعیین می‌کند . ‌به این ترتیب دارایی های شرکت چقدر باید باشد و این دارایی ها از چه محلی باید تامین گردند.

به شرکت کنندگان در پژوهش توضیح کامل در خصوص پژوهش ارائه شد و به آن ها اطمینان داده شد که اطلاعات هر فرد به صورت محرمانه حفظ خواهد شد وافراد با رضایت کامل در پژوهش شرکت نمودند.

۴-۳ روش گردآوری اطلاعات وابزار های اندازه گیری

گردآوری اطلاعات با بهره گرفتن از پرسشنامه‌های استاندارد انجام گرفت.

۱-۴-۳پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت (WHOQOL-BREF)

این پرسشنامه چهار حیطه سلامت جسمانی،سلامت روانی،روابط اجتماعی و سلامت محیط را با ۲۴ سوال می سنجد که هریک از حیطه ها به ترتیب شامل ۷،۶،۳ و ۸ سوال می‌باشند. دو سوال اول به هیچ یک از حیطه ها تعلق ندارند و وضعیت سلامت و کیفیت زندگی را به شکل کلی مورد ارزیابی قرار می‌دهند،‌بنابرین‏ این پرسشنامه در مجموع ۲۶ سوال دارد.

در پژوهش نجات و همکاران پایایی بازآزمایی این آزمون درحیطه‌ی سلامت فیزیکی ۷۷/۰، درحیطه‌ی سلامت روانی۷۷/۰، درحیطه‌ی روابط اجتماعی۷۵/۰، و در حیطه سلامت محیط برابر با ۸۴/۰ اثبات شده است. روایی تفکیکی این پرسشنامه بااختلاف امتیاز افراد سالم و بیمار در حیطه‌های مختلف مناسب می‌باشد.همچنین سازگاری درونی حیطه های چهارگانه با بهره گرفتن از آلفای کرونباخ در گروه بیمار برابر ۰٫۷۷ودر گروه سالم ۰٫۷۳ می‌باشد.

۲-۴-۳پرسشنامه شخصیتی NEO.FFI

این پرسشنامه ابتداتحت عنوان NEO با ۱۸۵ سوال ‌در سال‌ ۱۹۸۵ توسط مک کری و کاستا تهیه شده‌است. بعد از آن ‌بر اساس همین پرسشنامه فرم های ۲۴۰ و ۶۰ سوالی آن نیز به وسیله ی همین پژوهشگرانبه زبانهای مختلف ترجمه شده و روایی و سودمندی خود را در جامعه های مختلف نشان داده است. این پرسشنامه یکی از ابزارهایی است که بیشترین استفاده رادراندازه گیری مدل پنج عاملی ویژگی‌های شخصیتی دارد )پیتلیک^[۵۶]، ۲۰۰۲).

در این پژوهش ازآزمون NEO.FFI که دارای شصت سوال می‌باشد و پنج عامل روان‌رنجورخویی و وظیفه شناسی توافق، باز بودن و برونگرایی را می‌سنجد استفاده خواهد شد .هر کدام از این عامل‌ها دارای ۱۲ سوال می‌باشند. آزمودنی جواب را در یک طیف ۵ درجه‌ای ازنوع لیکرت )کاملا مخالفم، مخالفم،نظری ندارم،موافقم وکاملاموافقم) انتخاب می‌کند. نمره گذاری این پرسشنامه بر اساس نمره های ۴،۳،۲،۱ می‌باشد. مک کری وکاستا(۲۰۰۴) درمطالعه ای بر روی ۱۴۹۲ نفر پایایی این پرسشنامه را به روش آلفای کرون باخ برای پنج عامل روان‌رنجورخویی، برونگرایی، پذیرش،توافق و وظیفه شناسی به ترتیب ۰٫۸۶ ،۰٫۸۰ ، ۰٫۷۵ ، ۰٫۶۹ و ۰٫۷۹ گزارش کردند.

امان الهی فرد (۱۳۸۴). پایایی این آزمون را به روش بازآزمایی برای پنج عاملC,N,E,O,A به ترتیب ۰٫۸۷،۰٫۸۴،۰٫۷،۰٫۸۰ و ۰٫۸۲ گزارش ‌کرده‌است.

۳-۴-۳پرسشنامه خودکارآمدی شرر^[۵۷]

این مقیاس تحت عنوان یک پرسشنامه توسط شرر و همکاران ارائه شد که شامل ۱۷ سئوال به صورت ‌کاملاً موافق تا کاملاً مخالف می‌باشد. روایی و پایایی پرسشنامه در پژوهش براتی بختیاری(۱۳۷۶) به میزان ۷۶% و همچنین میزاان آلفای کرونباخ۷۹% اثبات شده است.

۴-۴-۳پرسشنامه راهبرهای مقابله ای لازاروس

جهت بررسی راهبردهای مقابله‌ای ازپرسشنامه راهبردهای مقابله‌ای لازاروس وفولکمن استفاده شد که ۶۶ سوال دارد وهشت راهبرد مقابله ای رامی سنجد. این الگوهای هشتگانه به دو دسته، روش های مسئله مدار )جستجوی حمایت اجتماعی، مسولیت پذیری، حل مدبرانه مسئله و ارزیابی مجدد مثبت( و هیجان مدار )مقابله رویاروی گر،دوری جویی،خویشتن داری وگریز- اجتناب( تقسیم، شده اند. این پرسشنامه ۶۶ سوالی داری مقیاس چهارگزینه ای لیکرت است که ۰ نشانگر »بکارنبردم« ۱ نشانگر»زیادبکاربردم« ۲ نشانگر»تاحدودی بکاربردم« ۳نشانگر»بیشترمواقع بکاربردم« است ) آقایوسفی، ۱۳۸۰).

فولکمن و لازاروس (۱۹۸۸) در یک تحقیق پایایی این پرسشنامه به روش همسانی درونی۰٫۷۵ و پایایی خرده مقیاس های آن را از ۰٫۶۱ برای روش مقابله اجتنابی تا ۰٫۷۹ برای ارزیابی مجدد مثبت گزارش کرده‌اند.در پژوهش آقایوسفی (۱۳۸۰) ضریب آلفای کرونباخ در مقیاس های از ۶۱% تا ۷۹% به دست آمد.

روش تجزیه و تحلیل اطلاعات و روش های آماری

به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از نرم افزار spss و ازروش های آماری تحلیل واریانس یک طرفه ، همبستگی پیرسون ، و تحلیل رگرسیون چند متغیری گام به گام استفاده شد.

فصل چهارم

یافته ­های پژوهشی

۱-۴ مقدمه

در این فصل یافته­ هایی در زمینه تحلیل واریانس یک طرفه برای بررسی تفاوت بین دو گروه (بیمار و مراقب ) از نظر کیفیت زندگی ،همبستگی پیرسون برای بررسی رابطه بین کیفیت زندگی، و راهبردهای مقابله ای وصفات شخصیت و خودکارآمدی؛ و رگرسیون چند متغیری با مدل گام به گام برای پیش‌بینی کیفیت زندگی بیماران دچار ضایعه نخاعی ومراقبان آن ها ‌بر اساس خودکارآمدی،صفات شخصیت ‌و راهبردهای مقابله ای ارائه می­ شود.

۲-۴ یافته ­های توصیفی

توزیع پراکندگی سن افراد مورد مطالعه

جدول ۱-۴ توزیع پراکندگی سنی

حداکثر

حداقل

انحراف استاندارد

میانگین

تعداد

گروه

۵۲

۱۵

۱۴/۹

۲۹/۳۱

۱۰۴

بیمار

۵۱

۱۶

۵۹/۹

۷۰/۳۱

۸۶

مراقب

چنان­چه در جدول ۱-۴ مشاهده می­ شود، نمونه ­های گروه بیمار در محدوده سنی ۱۵ تا ۵۲ سال قرار دارند، و گروه مراقب ۱۶ تا ۵۱ ساله هستند. میانگین سنی افراد بیمار۲۹/۳۱ و افراد مراقب۷۰/۳۱می باشد. ‌بنابرین‏ بین دو گروه از لحاظ سنی تفاوت معناداری وجود ندارد. نتیجه آزمون همگنی واریانس­ها در جدول ۲-۴ ارائه شده است.

جدول ۲-۴ آزمون همگنی واریانس­ها

لون

درجه آزادی ۱

درجه آزادی ۲

سطح معناداری

۴۹/۰

۱

۱۸۸

۴۸/۰

همان‌ طور که در جدول ۲-۴ مشاهده می­ شود، سطح معناداری بزرگتر از ۰۵/۰ بوده بدین معنا که بین دو گروه به لحاظ سنی تفاوت معناداری وجود ندارد.

۳-۴ استنباط آماری

در این بخش برای صحت مفروضه طبیعی بودن متغیر­های خودکارآمدی،صفات شخصیت و راهبردهای مقابله ای از آماره های کجی و کشیدگی استفاده شد که نتایج آن در جدول­های ۳-۴ ارائه شده است.

جدول ۳-۴ مقادیر کجی و کشیدگی برای کیفیت زندگی،صفات شخصیت،خودکارآمدی و راهبردهای مقابله ای

متغیر

کجی

کشیدگی

کیفیت زندگی

۰۶/۰

۶/۰-

روان رنجورخویی

۱۷/۰

۱۱/۰-

برون گرایی

۵۴/۰-

۲۲/۰-

انعطاف پذیری

۲۴/۰

۱۷/۰

دلپذیر بودن

۱۲/۰-

۳۲/۰-

باوجدان بودن

۸۰/۰-

۵۴/۰

خودکارآمدی

۳۱/۱-

۲۰/۲

مسئله محور

۶۲/۰-

۱۲/۰

هیجان محور

۰۱/۰

۰۶/۰

همان­طور که در جدول ۳-۴ مشاهده می­ شود، مقادیر کجی ‌و کشیدگی در تمامی موارد بجز کشیدگی خودکارآمدی در محدوده (۲و۲-) قرار دارد ‌بنابرین‏ متغیر ها متقارن می‌باشند.

فرضیه شماره یک: بین کیفیت زندگی افراد دچار ضایعه نخاعی و مراقبان تفاوت وجود دارد.

۱۱- عدم اعتیاد

طبق مقررات قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست، متقاضیان سرپرستی نباید معتاد به الکل، مواد مخدر و سایر اعتیادات مضر باشند. در بند ز ماده ۳ قانون فوق الذکر این شرط تصریح شده است و در بند و لایحه قانون حمایت ۹۲ علاوه بر عدم اعتیاد به مواد مخدر و الکل، مواد روانگردان اضافه شده است. ‌بنابرین‏ سپردن طفل به افراد معتاد، نه تنها محیط امن و مرفه و آرام برای طفل ایجاد نمی گردد، بلکه حتی ممکن است به وضعیتی وخیم تر و سخت تر از بی سرپرستی دچار شوند، لذا قانون‌گذار با درک این مسئله چنین شرطی را وضع نموده است.

۱۲- اعتقاد به ادیان مصرح در قانون اساسی

همان‌ طور که پیش تر گفتیم به موجب اصل ۱۳ قانون اساسی، اقلیت های دینی غیر مسلمان ایرانی از جمله مسیحی، یهودی و زرتشتی به رسمیت شناخته شده اند، فرزندخواندگی را پذیرفته اند. ‌بنابرین‏ متقاضیان غیر مسلمان سرپرستی به استناد بند ط ماده ۶ لایحه قانون حمایت ۹۲، باید معتقد به یکی از ادیان مسیحی، یهودی و زرتشتی باشند تا عهده دار طفل باشند.

۱۳- تقید به انجام واجبات و ترک محرمات

یکی از شروط مهم برای متقاضیان سرپرستی که قانون‌گذار در بند الف اده ۶ لایحه قانون حمایت ۹۲ بدان تصریح ‌کرده‌است اعتقاد به انجام واجبات و ترک محرمات است.

محرمات اعمالی اند که آنچه در نظر خدا منفور بوده و برای آدمی مضر می‌باشد که خداوند در انجام آن ها مجازات تعیین ‌کرده‌است. واجبات اعمالی هستند که آنچنان در نظر خداوند مهم بوده و برای آدمی مفید و لازم می‌باشد که خداوند در انجام آن ها پاداش تعیین ‌کرده‌است. لذا اولین وظیفه آدمی در مقابل خدا ترک محرمات و فعل واجبات است.^[۶۹]

شرط تقید به انجام واجبات و ترک محرمات برای سرپرستان چنان از منظر قانون لازم و ضروری است و جزو قواعد آمره محسوب می شود، در غیر اینصورت خلاف موازین شرع محسوب می شود. ‌بنابرین‏ سرپرستان باید مقید به احکام دینی باشند.

نکته قابل توجه این است که بند الف ماده ۶ قانون فوق با بند ط آن همخوانی ندارد. زیرا معلوم نیست قانون‌گذار در بند الف از شرط عمل به واجبات و ترک محرمات برای اقلیت های دینی عدول کرده یا عمل به واجبات و ترک محرمات دینی که به آن اعتقاد دارند را همچنان شرط می‌داند.

۱۴- سلامت جسمی و روانی و توانایی عملی برای نگهداری فرزند تحت سرپرستی

از دیگر شروط متقاضیان سرپرستی، سلامت جسمی و روانی و توانایی عملی سرپرستان برای نگهداری و تربیت کودکان و نوجوانان است که در بند ه ماده ۶ لایحه قانون حمایت ۹۲ بدان تصریح شده است.

در قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست بندهای زیادی در ماده ۳ قانون ذکر شده به سلامتی جسمی و روانی و اخلاقی متقاضیان سرپرستی اختصاص داده شده است. در لایحه قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست تأکید بر سلامت جسمی و روانی افزایش یافته است. در این لایحه در شرایط در خواست کنندگان سرپرستی، این موارد به چشم می‌خورد. بند ب ماده ۶ : (( عدم محکومیت جزایی مؤثر با رعایت مواد مقرر در قانون مجازات اسلامی )). بند ه ماده ۶ : (( سلامت جسمی و روانی و توانایی عملی برای نگهداری و تربیت کودکان و نوجوانان )). بند و ماده ۶ : (( نداشتن اعتیاد به مواد مخدر، مواد روانگردان و الکل )). بند ز ماده ۶ : (( صلاحیت اخلاقی)). بند ح ماده ۶ : (( عدم ابتلاء به بیماری های واگیردار یا صعب العلاج )).

در تأیید لزوم سلامتی، چه از بعد جسمی و چه از لحاظ اخلاقی و روانی، باید گفت هدف از تأسيس نهاد فرزند خواندگی در نهایت حفاظت جامعه و سالم سازی آن است که همانا از ابتدایی ترین نهاد آن یعنی خانواده آغاز می‌گردد. تشکیل دادن نهادی بیمار که یکی از ارکان آن پدر و مادر یا اصولاً قادر به تربیت و نگهداری کودکان نیستند و یا توانایی انجام آن به نحو سالم را ندارند، نقض غرض است.^[۷۰] ‌بنابرین‏ با ذکر این شرط از تشکیل خانواده هایی که فقد سلامت جسمی و روانی و توانایی عملی جهت نگهداری هستند، مانع می‌شویم.

گفتار سوم: سرپرستی زنان مجرد

یکی ازموارد دیگرچالش ‌برانگیز لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست مربوط سرپرستی دختران مجرد بالای ۳۰ سال است که اجازه دارند در خواست فرزندخواندگی بدهند. بند ج ماده ۵ قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست، مقرر نموده : (( دختران و زنان بدون شوهر، در صورتی که حداقل ۳۰ سال سن داشته باشند، منحصراًً حق سرپرستی اناث را خواهند داشت.)) این مورد به پشنهاد بهزیستی بوده و احتمالا ًبه خاطر شرایطی که در جامعه وجود دارد، مطرح شده است. جای تعجب که چرا به آقایان این اجازه داده نشده است.

در واقع این امر موجب قبح ‌زدایی از مجرد ماندن و ازدواج نکردن دخترها می‌شود. البته اینجا بنا را باید بر مصلحت طفل گذاشت، چون به هر حال بزرگ شدن طفل در کنار یک زن و زندگی با او بهتر از حضور او در بهزیستی است.

به اعتقاد برخی ^[۷۱] واگذاری کودک به یک مرد و زن مجرد منعی ندارد و می‌تواند محاسنی نیز داشته باشد؛ البته با رعایت چند نکته ۱- اولویت اول خانواده ها باشند، ۲- رعایت حساسیت‌ های لازم ‌در مورد دلایل عدم ازدواج آن ها و بررسی اینکه انسان‌های خوب و مناسبی برای سرپرستی باشند. حضور کودک در کنار یک خانم خوب و مؤمن به مراتب بهتر از حضور کودک در خانواده متلاشی و بدسرپرست است، ۳- مسئله جنسیتی رعایت شود؛دخترها پیش خانم ‌ها و پسرها پیش آقایان. با این شرایط می‌شود این توسعه را پذیرفت، ولی اینکه چرا آقایان این اجازه را ندارند قابل درک نیست.

حال پس از اخذ حق سرپرستی کودک توسط سرپرست زن مجرد، اگر او ازدواج کند، قبل از هر چیزی نظر کارشناسان سازمان بهزیستی ملاک عمل خواهد بود، وچنانچه همسر سرپرست مشکلی در خصوص ادامه سرپرستی و نگهداری کودک نزد خود و زوجه سرپرست نداشته باشد، اصولاً مانعی برای حضور کودک در کنار آن ها وجود ندارد. مگر شوهر وجودکودک را قبول نمی‌کند که در اینصورت کودک به بهزیستی برگردانده می‌شود و این آثار منفی عاطفی برای فرزند خوانده ایجاد می‌کند.

به نظر نگارنده، آوردن این مورد در قانون اصلاً لزومی نداشته است، چون اولویت اول با خانواده های بدون کودک و بعد تک‌فرزندها و سپس دختران مجرد است.

مبحث ششم : حقوق و تکالیف طفل بی سرپرست و سرپرست

به استناد قانون حمایت از کودکان بی سرپرست، پس از ایجاد رابطه سرپرستی بین زوجین و کودک بی سرپرست، حقوق و تکالیفی برای طفل ایجاد می شود. در چهار گفتار بعد ‌به این موضوع می پردازیم .

گفتار اول حقوق طفل بدون سرپرست، گفتار دوم تکالیف طفل فرزند خوانده، گفتار سوم حقوق سرپرستان، گفتار چهارم تکالیف سرپرست.

گفتار اول : حقوق طفل بدون سرپرست

طفل فرزند خوانده دارای حقوقی است که به آن ها می پردازیم.

بند اول : استفاده از نام خانوادگی زوج

1. مسئولیت اقتصادی خانواده با پدر است و با فقدان او همه خانواده در تنگنا قرار می گیرند ( تحکیم خانواده) و قصاص پدر جبران خسارت نیست بلکه وارد کردن خسارت است.

در دنیای امروز این دلیل قابل توجیه نیست زیرا مادران این دوره همگام با پدران مسئولیت اقتصادی خانواده را به عهده دارند تا حدی که غیبت پدر از صحنه اقتصاد خانواده تاثیری در انسجام آن نمی گذارد و بسیارند پدران معتادی که مصرف کننده صرف در خانواده هستند و غالبا هم مرتکب جرم فرزند کشی می‌گردند. خسارت وارد شده در این میان را میتوان متوجه جامعه دانست که هم شامل خسارت مادی به علت از دست دادن فرزندی از فرزندان کشور و هم شامل خسارات معنوی همچون آزرده کردن وجدان عمومی و بر هم زدن نظم جامعه خواهد بود و البته خسارات وارده به خانواده و اعضاء ‌دیگران را نمی توان نادیده گرفت. بعلاوه این توجیه آنجا که پدری فرزند بزرگ خود را که او نیز به نوبه خود نان آور خانواده ای است می کشد غیر منطقی به نظر می‌رسد. در اینجا چون قاتل خود ولی دم است لذا شخص نمی تواند تقاضای قصاص خود را نماید. اما منحصر کردن ولی دم فقط در پدر صحیح نیست و مدعی قتل در هر حال باید از وارث فعلی مقتول محسوب شود بعلاوه حاکم سیاسی جامعه ولی دم کسی است که ولی دم ندارد.

رئیس قوه قضائیه ی بخشنامه ای به شماره ۷/۵۸۵۹ مورخ ۸/۰۱/۱۳۷۸ در رابطه با همین موضوع مقرر می‌دارد:« … انجام امور تفویضی موضوع ماده ۲۶۶ ق.م.ا به ‌دادستان‌های محترم واگذار می شود تا با احساس مسئولیت کامل نسبت به صغاری که نیاز به حمایت دارند نسبت به تعقیب مجرم اقدام نموده و با رعایت غبطه آنان بر حسب درخواست قصاص یا دیه نمایند… »لذا دادستان می‌تواند برای پدر قاتل تقاضای قصاص نماید چون در هر حال خون هیچ مسلمانی نباید هدر برود.

فصل سوم- بررسی فرزند کشی در فقه عامه

در فقه اهل سنت با توجه به به منابع محدودی که در اختیار داشتیم وپس از برسی این منابع به نتایج زیر ‌در مورد مجازات پدر درفرزند کشی رسیده ایم که به توجه به فرقه های مختلف اهل سنت تنها به چهار شاخه اصلی ومهم اهل سنت یعنی شافعی ،حنبلی،حنفی ‌و مالکی میپردازیم:

۳-۱- فقه شافعی

محمد بن ادریس شافعی امام و پیشوای شافعیه می‌گوید: « از گروهی از اهل علم که ملاقاتشان کردم، به یاد دارم که والد به فرزند کشته نمی شود و من هم آن را می گویم» (الشافعی، ص ۳۴)همچنین یکی دیگر از فقهای شافعیه می‌گوید: « قصاص پدر به خاطر کشتن فرزندش واجب نیست، برای آنچه که از عمربن الخطاب – خدا از او راضی باشد – روایت شده است که پیامبر – درود و سلام خدا بر او باد – فرمود: پدر به خاطر فرزندش قصاص نمی شود» ( الشیرازی، ج ۲، ص۱۸۶)در این میان فقهای مذاهب دیگر که دیدگاه دیگری در این مسأله دارند، اعلام می دارند که شافعیه معتقد به عدم قصاص پدر به فرزند است. بر این اساس شافعیه «انتفاء ابّوت» را در قصاص معتبر دانسته و معتقد است در صورتی که پدر فرزندش را به قتل رساند، قصاص نمی شود و مستند آنان نیز قول پیامبر(ص) است که از قصاص شخصی که فرزندش را به قتل رسانده است، منع ‌کرده‌است.

۳-۲- فقه حنبلی

محمد ابن قدامه المقدسی از بزرگان حنابله می‌گوید: « چهارمین شرط از شرائط وجوب قصاص آن است که قاتل پدر مقتول نباشد. ‌بنابرین‏ والد به فرزندش کشته نمی شود هر چه به پایین رود.^[۴]» همچنین یکی دیگر از فقهای مذهب حنبلی می نویسد: « چهارم از شرایط قصاص آن است که قاتل پدر مقتول نباشد. زیرا اگر آن (ابوّت) از شروط قصاص نبود، هرآینه پدر به فرزندش کشته می شد، ‌در حالی که لازم منتفی است و در نتیجه والد به فرزندش کشته نمی شود، و بر آن تنصیص نیز شده است، به خاطر آنچه که ابن عباس به صورت مرفوع روایت ‌کرده‌است که « والد به فرزندش کشته نمی شود، ‌ابن ماجه و ترمذی آن را از روایت اسماعیل فرزند مسلم مکی نقل کرده‌اند و همچنین احمد و ترمذی و ابن ماجه از روایت حجاج بن ارطاه از عمروبن شعیب از پدرش، ‌ازجدش از عمر روایت نموده اند، ابن عبدالله، می‌گوید: «این حدیث بین دانشمندان حجاز و عراق حدیث مشهوری است که به واسطه شهرت و قبول آن از سوی دانشمندان از هر گونه اسنادی مستغنی است، تا آنجا که در این چنین موارد با وجود شهرت اسناد آن چیزی جز تکلف نخواهد بود.» همچنین (پیامبر ص) فرمود: «تو و مال تو ( یا آنچه که برای توست) از آن پدرت است ».پس مقتضای این اضافه به تملک در آمدن فرزند از سوی پدر است، حال اگر ملکیت حقیقی ثابت نشود، این اضافه شبهه ای ثابت می‌کند که موجب ساقط شدن قصاص می شود و ظاهر آن این است که این حکم در موردی که پدر و فرزند از نظر دین و حریّت اختلاف داشته باشند، نیز جاری است، زیرا پدر سبب در ایجاد فرزند است و در نتیجه فرزند نمی تواند سبب در نیستی او شود، مگر اینکه فرزند به واسطه رضاع و یا زنا به او ملحق شده باشد که در این صورت پدر قصاص می شود.» (ابو اسحاق، ابراهیم بن محمد، ۱۹۸۰ م، ج ۸، ص ۲۷۳)

‌بنابرین‏ ‌بر اساس مذهب حنبلیه:

۱- انتفاء پدری از شرائط معتبره در قصاص بوده و در صورتی که پدری فرزندش را عمداً (خواسته و دانسته) و یا خطاء (ناخواسته و نادانسته) به قتل رساند، قصاص نمی­ شود.

۲- در صورتی که فرزند به واسطه رضاع یا زنا به پدرملحق شود(قاتل) قصاص می­ شود.

۳- اختلاف پدر و فرزند در دین و بندگی تغییری در حکم عدم قصاص ایجاد نمی­کند.

۴- مستند حکم مذکور عبارتند از:

الف – روایت نبوی ص«لایقتل والد بولده»

ب- روایت نبوی ص « انت ‌و مالک لابیک»

ج- پدر سبب ایجاد فرزند بوده و در نتیجه فرزند نمی تواند سبب نیستی او شود.

۳-۳- فقه حنفی

ابوبکر جصاص از مفسرین نامی حنفیه در تفسیرش ابتدا روایتی را نقل می‌کند که ابن ماجه در سنن خود به شرح زیر از پیامبر اکرم (ص) نقل ‌کرده‌است: « ابن ماجه با سناده عن ابن عباس و عمربن خطاب عن رسول الله (ص) قال: «ولایقتل الوالد بولد»^[۵]»سپس جصاص در این باره می نویسد: « این خبر مستفیض و مشهور است که عمر بن الخطاب در حضور صحابه به آن حکم کرد و هیچ یک از آنان با او مخالفت نکرد. بر این اساس خبر مذکور همانند خبر متواتر است^[۶]»سرخسی از دیگر فقهای این مذهب معتقد است: « در نزد ما بر پدر و مادر و اجداد و جدات از طرف پدران و مادران قصاص نیست»^[۷]

‌بنابرین‏ ‌بر اساس دیدگاه فقهای حنفیه:

۱- انتفاء ابوت از شرائط معتبر در قصاص است و پدر یا مادر قاتل به خاطر قتل فرزندشان کشته نمی شوند.

۲- مستند حکم مذکور در فقه حنفی عبارت است از‌:

الف – روایت نبوی (ص): «لایقتل الوالد بولده» (والد به فرزندش کشته نمی شود.)

ب- پدر سبب زندگانی فرزند بوده و در هیچ حالی فرزند از حق نیستی پدر برخوردار نخواهد شد.

۳-۴- فقه مالکی

۴-۱۵ سلامت روان:

تاکنون تعاریف متعددی از «سلامت روان» ارائه شده که همگی بر اهمیت تمامیت و یکپارچگی شخصیت تأکید ورزیده اند. گلدشتاین، سلامت روانی را تعادل بین اعضا و محیط در رسیدن به خود شکوفایی می‌داند.(چاهن،۱۹۹۱)، نیز سلامت روانی را وضعیتی از بلوغ روان شناختی تعبیر می‌کند که عبارت است از حداکثر اثربخشی و رضایت به دست آمده از تقابل فردی و اجتماعی که شامل احساسات و بازخوردهای مثبت نسبت به خود و دیگران می شود.

۵-۱۵ سلامت جسم:

معمول ترین بعد سلامتی، سلامت جسمی است که نسبت به ابعاد دیگر سلامتی ساده تر می‌توان آن را ارزیابی کرد. سلامت جسمی در حقیقت ناشی از عملکرد درست اعضاء بدن است. از نظر بیولوژیکی عمل مناسب سلول ها و اعضاء بدن و هماهنگی آن ها با هم نشانه سلامت جسمی است.

به عنوان نمونه بعضی از نشانه های سلامت جسمی عبارت است از : ظاهر خوب و طبیعی، وزن مناسب، اشتهای کافی، خواب راحت و منظم، اجابت مزاج منظم، جلب توجه نکردن اعضاء بدن توسط خود فرد، اندام مناسب، حرکات بدنی هماهنگ، طبیعی بودن نبض و فشار خون و افزایش مناسب وزن در سنین رشد و وزن نسبتا ثابت در سنین بالاتر.

مقدمه

در ﺳﺎﻟﻬﺎی اﺧﯿﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای دراﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﻣﯿﺰان ﺳﻼﻣﺘﯽ اﻓﺮاد و ﻗﺪرت ﺗﺎﺛﯿﺮ ﮔـﺬاری ﺑﯿﻤﺎرﯾﻬـﺎی روان ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ و ﺟﺴﻤﯽ ﺑﺮ روی ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎی روزاﻧﻪ و رﻓﺘﺎرﻫﺎی آﻧﻬﺎ ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪه ﮐﻪ اﯾﻦ اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﻫـﺎ ﺑـﻪ ﯾـﮏ ﻧﮕـﺮش و روﯾﮑﺮد ﮐﻠﯽ ﻧﮕﺮ در ﺳﻼﻣﺘﯽ و ﻣﺮاﻗﺒﺘﻬﺎی ﺑﻬﺪاﺷﺘﯽ ﻣﻌﻄﻮف ﺷﺪه اﺳﺖ و در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ روﯾﮑﺮد ﻧﻮﯾﻨﯽ ﺑـﻪ ﻧـﺎم ﮐﯿﻔﯿـﺖ زﻧﺪﮔﯽ در ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﻄﺮح ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ. واژه ﮐﯿﻔﯿﺖ زﻧﺪﮔﯽ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺑﺎر ﺗﻮﺳﻂ ﭘﯿﮕﻮدر ﺳﺎل ۱۹۲۰ در ﮐﺘﺎب «اﻗﺘﺼﺎد و رﻓﺎه» ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓـﺖ.

ﺑﻪ ﻣﺮور زﻣﺎن ﻣﺤﻘﻘﺎن ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﮐﯿﻔﯿﺖ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﯾﮑﯽ از ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎی ﭘﺮاﻫﻤﯿﺖ در ارزﯾﺎﺑﯽ ﺳﻼﻣﺖ ﺑﺎﺷﺪ، ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺟﻬﺎﻧﯽ از ﺳﻼﻣﺖ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﺗﺎﮐﯿﺪ دارد. به نظر می‌رسد بازنشستگان به دلیل کهولت و کاهش تواناییهایشان و همچنین آسیب پذیر بودن بایستی تحت توجه و حمایت‌های لازم قرار گیرند.

انسان موجودی پیچیده و دارای ابعاد مختلفی است که حیات وی در اثر تعادل نسبی این ابعادهضم شده و دوام می آورد. یکی از این ابعاد، سلامت روان می‌باشد که نظام نامه ی سازمان بهداشت جهانی آن را اینگونه تعریف می‌کند: سلامت روان، حالت کامل آسایش و کامیابی زیستی- روانی و اجتماعی است و صرف فقدان بیماری یا معلولیت نمی باشد. سلامت عمومی در مفهوم عام خود نیز به سلامت فکر و تعادل روانی و دارا بودن خصوصیات مثبت روانی اتلاق می‌گردد و راه های دست یابی به سلامت فکر و روح که برای تعالی و تکامل فردی و ا جتماعی انسان‌ها ناظم است با پرداختن به آن روشن می شود و همچنین در مفهوم تخصصی خود رشته ای از بهداشت است که افراد تحصیلکرده و دارای مهارت و تجربیات خاص با اتخاذ روش های علمی ،آن را به مردم آموزش می‌دهند.

این فصل شامل دو قسمت اصلی مرور ادبیات تحقیق و پیشینه تحقیقات انجام شده در زمینه موضوع مورد بررسی می‌باشد.

در قسمت مرور ادبیات تحقیق، ابتدا به بررسی مفهوم کیفیت زندگی می پردازیم. سپس به بررسی نظریه مازلو و بوم شناسی می پردازیم. در قسمت بعد به بررسی مفهوم سلامت پرداخته و سلامت روان را مورد بررسی قرار می‌دهیم. و در انتها به تعریف بازنشستگی و ارتباط بازنشستگی و سلامت می پردازیم.

در قسمت دوم این فصل ابتدا به مرور تحقیقات داخلی موجود ‌در مورد تحقیق پرداخته شده و سپس تحقیقات خارجی در این زمینه بررسی شده و دستاوردهای هر یک نیز آمده است.

۲- مبانی نظری

۱-۲ تاریخچه کیفیت زندگی

عبارت کیفیت زندگی برای اولین‌بار در سال ۱۹۲۰ توسط فردی به نام پیگو و در کتابی که درباره اقتصاد و رفاه نوشته بود، به کار رفت(درپر،۱۹۹۹)، با شروع قرن بیستم در اکثر کشورها به‌ خصوص کشورهای صنعتی هم‌زمان با بهره گرفتن از اقدامات پیشگیری و درمانی برای بیماری‌ها، تغییرات زیادی در مراقبت‌های بهداشتی به منظور بهبود وضعیت سلامت و بهداشت صورت گرفت که این تغییرات باعث افزایش متوسط طول عمر و ارتقای کیفیت زندگی مردم شد (لینینگر،۱۹۹۸)،تمایل به بررسی کیفیت زندگی به عنوان یکی از فرایندهای درمانی در طول دهه های گذشته افزایش یافت (فالوفیلد،۱۹۹۶)، تعاریف کیفیت زندگی بسیار متنوع است و آن را خوشحالی، رضایتمندی، خرسندی و احساس تندرستی تعریف کرده‌اند(کتفیان و همکاران،۱۹۹۶).کیفیت زندگی یک مفهوم چندبعدی توانایی انجام کار، سلامت و رفاه وضعیت روحی وروانی می‌باشد (وینسنت و همکاران،۱۹۹۹)، سازمان بهداشت جهانی کیفیت زندگی را درک هر فرد از وضعیت زندگی با توجه به فرهنگ و نظام‌های ارزشی که در آن زندگی می‌کند و ارتباط آن با اهداف، انتظارات، استانداردها که در وضعیت سلامت فیزیکی، روانی، اجتماعی و عقاید شخصی فرد تأثیر دارد، تعریف ‌کرده‌است. از جمله اختلالاتی که به شدت ‌در سلامت و در نتیجه کیفیت زندگی افراد تأثیر می‌گذارند، رفتارهای غلط اجتماعی مانند اعتیاد است. اعتیاد باعث می‌شود شغل، وضعیت اقتصادی، اجتماعی و زندگی خانوادگی دچار اختلال شود و به‌ خصوص برجنبه‌های مختلف کیفیت زندگی بیمار شامل وضعیت روحی، روانی، اجتماعی، اقتصادی وعملکرد جنسی تأثیر دارد(ودات و همکاران،۲۰۰۱).

آغاز بحث کیفیت زندگی به زمان ارسطو (۳۸۴-۳۲۲ ق.م.) باز می‌گردد. رویکرد آکادمیک به کیفیت زندگی از سال ۱۹۲۰ میلادی یعنی زمانی که پیگو در کتاب خود به نام اقتصاد و رفاه ‌به این موضوع پرداخت، سیر تازه‌ای یافت.

از دهه ۱۹۳۰ محققان آمریکایی به ارزیابی کیفیت زندگی در مناطق مختلف کشور خود پرداختند و پس از آن این مفهوم مورد توجه دانشمندان علوم روان‌شناسی، اقتصاد، سیاست، جامعه‌شناسی و پزشکی به صورت یک موضوع میان رشته‌ای قرار گرفت.

‌به این ترتیب در خصوص معنی کیفیت زندگی تعابیر و تعاریف متعددی مطرح شد. فرانز و پاور کیفیت زندگی را رضایت یا عدم رضایت از ابعادی از زندگی فرد دانستند که برای او مهم می‌باشد. سل و تالسکی کیفیت زندگی را ارزیابی و رضایت فرد از سطح عملکرد موجودش در مقایسه با آنچه ایده‌آل یا ممکن می‌پندارد، تلقی کردند و برخی از محققان این واژه را پیچیده‌تر از آن دانستند که بتوان آن را در یک جمله و یا عبارت توصیف کرد.

سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۰۰ این مفهوم را ‌به این صورت تعریف ‌کرده‌است: کیفیت زندگی، درک افراد از موقعیت خود در زندگی از نظر فرهنگ، سیستم ارزشی که در آن زندگی می‌کنند، اهداف، انتظارات، استانداردها و اولویت‌هایشان می‌باشد، پس کاملاً فردی بوده و توسط دیگران قابل مشاهده نیست و بر درک افراد از جنبه‌های مختلف زندگی‌شان استوار است.

این معنا را با نگاه حافظ مقایسه کنید آنجا که می‌گوید:

«در این بازار اگر سودی است، با درویش خرسند است

۳-۲- فرضیه‌های تحقیق

بیان مسئله تنها به صورت کلی پژوهش را هدایت می‌کند و تمام اطلاعات ویژه پژوهشی را در بر ندارد، از طرفی دیگر درصورتی که کلیه اطلاعات پژوهشی را در مسأله مطرح کنیم مسأله به گونه ­ای بزرگ می­ شود که تدبیر و هدایت آن امکان پذیر نیست، ‌بنابرین‏ مسأله هرگز به صورت عملی حل نخواهد شد مگر اینکه به فرضیه یا فرضیه‌هایی تبدیل شود. رابطه فرضیه با تحقیق مثل رابطه راه با مسافرت است.

فرضیه‌ها از نظریات گذشته استناج می­ شود و چراغ راه مطالعات جدید هستند متغیر­ها، فرضیه ­ها را به صورتی نشان می‌دهند که محققان رفتاری و مدیریتی بتواند آن ها را مشاهده و اندازه گیری کنند. فرضیه حدس بخردانه­ای درباره رابطه دو یا چند متغیر است که به صورت جمله­ خبری بیان شده ‌و نشانگر نتایج مورد انتظار می‌باشد. این تحقیق دارای شش فرضیه می‌باشد که با هدف بررسی رابطه ساختار هزینه­ ها با ساختار سرمایه تدوین شده است در آن روابط سود اوری و اندازه شرکت با ساختار سرمایه بررسی شده است.

فرضیه اول: بین عدم انعطاف پذیری هزینه ها و اهرم مالی مبتنی بر ارزش دفتری رابطه معنی داری وجود دارد.

فرضیه دوم: بین عدم انعطاف پذیری هزینه ها و اهرم مالی مبتنی بر ارزش بازار رابطه معنی داری وجود دارد.

فرضیه سوم: بین اندازه شرکت و اهرم مالی مبتنی بر ارزش دفتری رابطه معنی داری وجود دارد.

فرضیه چهارم: بین اندازه شرکت و اهرم مالی مبتنی بر ارزش بازار رابطه معنی داری وجود دارد.

فرضیه پنجم: بین بین سود آوری شرکت و اهرم مالی مبتنی بر ارزش دفتری رابطه معنی داری وجود دارد.

فرضیه ششم: بین بین سود آوری شرکت و اهرم مالی مبتنی بر ارزش بازار رابطه معنی داری وجود دارد

۳-۳- تبدیل فرضیه های پژوهشی به آماری

هدف از تبدیل فرضیه پژوهشی به فرضیه آماری، توانمند کردن محقق در آزمون کردن فرضیه است. به طور کلی هدف از آزمون فرضهای آماری ، تعیین این موضوع است که با توجه به اطلاعات به دست آمده از نمونه ، حدسی که در باره خصوصیتی از جامعه زده‌ایم، قویاً قابل تأیید است یا خیر؟ فرضیه های آماری، جمله­ها یا عبارت­هایی هستند که با بهره گرفتن از نمادهای آماری و به صورت پارامتر نوشته می‌شوند و نقش آن ها هدایت پژوهشگر در انتخاب آزمون آماری است. فرضیه ­های آماری به دو دسته تقسیم می‌شوند.

۱- فرض صفر^[۳۹]H₀

این فرض به صورتی است که به نداشتن تفاوت ، رابطه یا اثر اشاره می‌کند این نوع فرضها را گاهاً فرض پوچ یا آماری نیز می‌نامند.

۲- فرض خلاف^[۴۰]

این فرض به صورتی است که به احتمال وجود تفاوت ، رابطه یا اثر اشاره می‌کند، این نوع فرضها را گاهاً فرض تحقیق یا جانشین نیز می‌نامند. فرض خلاف یا تحقیق در واقع پیش‌بینی محقق از نتایج است ‌بنابرین‏ فرضیه‌های آماری تحقیق به شرح زیر نوشته می‌شوند:

فرضیه اول:

بین عدم انعطاف پذیری هزینه ها و اهرم مالی مبتنی بر ارزش دفتری رابطه معنی داری وجود دارد.

بین عدم انعطاف پذیری هزینه ها و اهرم مالی مبتنی بر ارزش دفتری رابطه معنی داری وجود دارد.

برای سایر فرضیه نیز به همین صورت عمل شده است

۳-۴- روش تحقیق

‌در مورد روش‌شناسی تحقیق در کتاب‌های مختلف، شیوه ها، نظرات و دیدگاه های متفاوتی عنوان شده است(ظهوری، ۱۳۷۸، ص۲۷). تشتت‌آرا مانند سایر مباحث در علوم انسانی بحدی است که نمی‌توان در این زمینه نظر واحدی را ارائه داد. در پژوهش‌های رشته‌های علوم انسانی دو رویکرد وجود دارد که عبارتند از: رویکردهای فردگرایانه و طبیعت گرایانه^([۴۱]). کاربرد این دو رویکرد منجر به توسعه دو دسته از روش‌های تحقیق شده است که عبارتند از: روش های کمی و کیفی^([۴۲])، این دو دسته ازروش‌هامکمل یکدیگربوده و برای شناخت پدیده‌ها می‌توانند توأماً مورد استفاده قرار گیرند(بازرگان، ۱۳۷۷، ص۷۷). در کلی‌ترین تقسیم‌بندی، روش تحقیق را کتابخانه‌ای و می‌دانی در نظر گرفته‌اند که در تحقیق حاضر از هر دو این روش‌ها استفاده خواهد شد. بر این اساس ابتدا جوانب و موضوعات مطالعاتی مربوط به موضوع تحقیق در قالب مرور ادبیات موضوعی تحقیق مورد بررسی و تشریح قرار خواهند گرفت سپس با بهره گرفتن از مطالعات کتابخانه ای نسبت به جمع‌ آوری داده ها و اطلاعات به منظور شناخت رابطه بین این متغیرها اقدام خواهد شد.

پژوهش­ها را از نظر هدف به سه دسته تحقیق بنیادی، تحقیق کاربردی و تحقیق و توسعه تقسیم ‌می‌کنند که تحقیق حاضر از نوع کاربردی محسوب می­ شود. هدف تحقیقات کاربردی توسعه دانش کاربردی در یک زمینه خاص است. به عبارت دیگر تحقیقات کاربردی به سمت کاربرد عملی دانش هدایت می­شوند.

۳-۴-۱- قلمرو موضوعی تحقیق

موضوع بررسی ساختار هزینه­ ها وساختار سرمایه در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. ‌بنابرین‏ قلمرو موضوع بحث حاضر در برگیرنده ساختار و رفتار هزینه ها از یک طرف و و ساختار سرمایه و تصمیمات و اقدامات مرتبط با آن از طرف دیگر می‌باشد.

۳-۴-۱-۱- قلمرو زمانی تحقیق

قلمرو زمانی تحقیق شامل یک دوره زمانی پنج ساله ‌بر اساس صورت‌های مالی سال‌های ۱۳۸۶ الی ۱۳۹۰ شرکت‌های برگزیده ‌می‌باشد. البته با توجه ‌به این که برای آزمون فرضیه های تحقیق نیاز به محاسبه تغییرات سال (t) نسبت به سال (t-1) ‌می‌باشد؛ برای محاسبه برخی متغیرها نیازمند اطلاعات سال ۱۳۸۵ نیز می‌باشیم.

۳-۴-۱-۲- قلمرو مکانی تحقیق

با توجه به نقش مهم و حیاتی بازار سرمایه در اقتصاد کشورها و همچنین جوان بودن ادبیات مربوط به بازار سرمایه و سایر موارد مهم مطرح شده در تحقیق، قلمرو مکانی تحقیق بورس اوراق بهادار تهران می‌باشد.

۳-۵- گردآوری داده ها

اطلاعات لازم جهت انجام تحقیقات کاربردی به روش های متفاوتی انجام می‌گیرد. از انجا که داده های مورد نیاز به دو بخش تئوریک (داده های لازم برای ادبیات و پیشینه تحقیق) و عملی (که داده های مربوط به متغییر ها هستند) تقسیم می‌شوند، از منابع متفاوتی برای گردآوری آن ها استفاده می شود. در تحقیق حاضر جهت گردآوری داده های تئوریک از منابع کتابخانه‌ای شامل کتاب‌ها و مقالات معتبر علمی چاپ شده ‌در مجله داخل و خارج از کشور و نیز مقالات موجود در سایت های علمی معتبر و مختلف استفاده شده است.

اطلاعات مربوط به متغیر‌های تحقیق که شامل اطلاعات مندرج در صورت های مالی شرکت‌ها و نیز اطلاعات مبادلاتی سهام بورس اوراق بهادار تهران و دیگر اطلاعات، از طریق نرم افزار های مختلف و سامانه اطلاعاتی بورس اوراق بهادار تهران استخراج شده است و ‌به این ترتیب که اطلاعات حاصل از صورت‌های مالی و از طریق نرم افزارهای تدبیر پرداز، ره‌آورد نوین، سایت ridis و نیز اطلاعات مربوط به معاملات از طریق سایت irbourse.ir و tsetmc.com گردآوری شده است. ضمنا از نرم افزار اکسل جهت مرتبط سازی و محاسبه بعضی از فرمول‌ها و متغیرها و از نرم‌افزار spss جهت تجزیه و تحلیل اماری استفاده شده است.

۳-۶- جامعه آماری

-Cherian و Jacob در سال ۲۰۱۲ در تحقیقی با عنوان ” بازاریابی سبز: مطالعه ای در خصوص رفتار مصرف کننده در برابر محصولات دوستدار محیط زیست” به معرفی مفهوم بازاریابی سبز می پردازند و شیوه های گوناگونی را که مصرف کنندگان مختلف را با مفهوم بازاریابی سبز مرتبط می‌سازد، مورد بررسی قرار می‌دهند. این مطالعه نشان داد که بسیاری از مصرف کنندگان دانش سبز بودن را ندارند؛ به همین دلیل شرکت ها نه تلاشی برای توسعه محصولات سبز می‌کنند و نه اهمیتی برای بسته بندی سبز قائل می‌شوند.

-Leonidou در سال ۲۰۱۲ در مقاله ای با عنوان ” سبز کردن آمیخته بازاریابی” به ارائه مدلی تئوری می پردازد و در آن مسائلی را پیش‌بینی می‌کند که عبارتند از:۱- نقش برنامه های بازاریابی در عملکرد شرکت ها ۲- تأثیر منابع ضعیف و ریسک گریزی مدیران ارشد بر توسعه این برنامه ها و ۳- عوامل وضعیتی که این روابط را پی ریزی می‌کند. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که محصول سبز و توزیع سبز تأثیر بلقوه ای بر عملکرد بازار محصول شرکت ها دارد در حالی که قیمت گذاری و ترفیع سبز بر میزان بازگشت سرمایه شرکت ها تأثیر دارد.

– Sengupta در سال ۲۰۱۲ مقاله ای با عنوان ” سرمایه گذاری در فناوری پاک و ردیابی تحریف در بازار مصرف کنندگان سبز” را کار کرد که این مقاله ضمن تحلیل رفتار سرمایه گذاری و قیمت گذاری یک شرکت که سعی در نسبت دادن فناوری تولید شرکت با قیمت محصولاتش در جهت مطلع ساختن مصرف کنندگان آگاه محیطی دارد، ‌به این نتیجه دست یافت که با افزایش آگاهی مصرف کنندگان ، آن ها برای محصولاتی که با فناوری پاک تولید می‌شوند، حاضر به پرداخت هزینه بیشتر هستند.

– Verru در سال ۲۰۱۳ در تحقیقی با عنوان ” تأثیر رفتار مصرف کننده بر بازاریابی سبز” به یافتن دلیل این مهم پرداخت که چگونه رفتار مصرف کنندگان توسط بازاریابی سبز شرکت ها تحت تأثیر قرار می‌گیرد. پرسشنامه ای برای فهم این موضوع که مصرف کنندگان چه درکی از بازاریابی سبز دارند و تا چه حد از همکاری های زیست محیطی آگاه هستند؛ طراحی شد. نتایج نشان داد که شرکت ها باید تعامل خود را با مصرف کنندگان سبز بیشتر کنند و ویژگی هایی نظیر قیمت و کیفیت مهم تر از مسئولیت های زیست محیطی است.

– Manjunath در سال ۲۰۱۳ مقاله ای با عنوان ” بازاریابی سبز و تأثیر آن در سازمان‌های تجاری هند” چاپ کرد. هدف این مقاله مطالعه تأثیر عوامل بازاریابی سبز در سازمان‌های تجاری هند و همچنین ابزارهای بازاریابی بر بخش فناوری اطلاعات بود.این مقاله همچنین به مفهوم محصول سبز، آمیخته بازاریابی سبز و چالش های این حوزه پرداخته است.

نتیجه گیری:

‌بر اساس یافته های یعقوبی(۱۳۹۰) که در پیشینه تحقیق آورده شده است، امروزه نگرانی مردم راجع به مسائل زیست محیطی و مسائل ناشی از آن بیشتر شده است و مصرف کنندگان برای اتخاذ تصمیمات خرید خود آگاهانه تر عمل می‌کنند و محصولاتی را انتخاب می‌کنند که به محیط زیست آسیبی وارد نمی کنند. ماندگاری(۱۳۹۱) در تحقیق خود ‌به این مسئله اشاره می‌کند که رفته رفته با توجه به فشارهای دولتی، سازمان های حمایت از محیط زیست و تغییر نگرش مشتریان، شرکت ها برای حفظ جایگاه خود در بازارهای رقابتی، ملزم به به کارگیری رویکرد بازاریابی سبز هستند و برای پیروز شدن در عرصه رقابت سبز نیاز دارند تا ارتباطشان را با مشتریان زیاد کنند. ‌بنابرین‏ واحدهای تولیدی و خدماتی، باید فرایندهای تولیدی و طراحی کالا و خدمات، را مطابق با استاندارد های محیط زیست مهندسی مجدد نمایند. خورشیدی(۱۳۹۱) اعتقاد دارد، اگر مصرف کنندگان از کیفیت کالای سبز اطمینان پیدا کنند، نسبت به خرید این کالاها اقدام خواهند نمود اما با توجه به یافته های Jacob(2012) بسیاری از مصرف کنندگان دانش سبز بودن را ندارند؛ به همین دلیل شرکت ها نه تلاشی برای توسعه محصولات سبز می‌کنند و نه اهمیتی برای بسته بندی سبز قائل می‌شوند و به گفته Sengupta(2012) با افزایش آگاهی مصرف کنندگان، آن ها برای محصولاتی که با فناوری پاک تولید می‌شوند، حاضر به پرداخت هزینه بیشتر هستند.

فصل سوم

روش اجرای تحقیق

۳-۱- مقدمه

تحقیق عبارت است از مجموعه فعالیت های منظم، منسجم و هدفمند که در پی دستیابی به یکی از خواسته ها به صورت عینی و معتبر، مشاهده، بررسی و استخراج می‌شوند و نتیجه گیری نهایی صورت می‌گیرد(خاکی،۱۳۸۷،ص۸۸). روش تحقیق را می توان به عنوان مجموعه ای از قواعد، ابزارها و راه های معتبر و نظام یافته برای بررسی واقعیت ها، کشف مجهولات و دستیابی به راه حل مشکلات دانست. اتخاذ روش تحقیق علمی تنها راه دستیابی به دستاوردهای قابل قبول و علمی می‌باشد(خاکی،۱۳۸۷،ص۲۰۱). به طور کلی هر تحقیق در ابتدا در پی طرح مشکل یا مسئله ای طرح می شود، مشکل یا مسئله است که سؤالات زیادی را در ذهن محقق ایجاد می کند و در برخی مواقع موجب پیدایش فرضیاتی می شود. در این حالت پژوهشگر با جمع‌ آوری اطلاعات و آمار مورد نیاز و تجزیه و تحلیل آن ها به پاسخ سؤالات پژوهشی ‌و تأیید یا رد فرضیات مطرح شده می پردازد. مباحث مطرح شده در این فصل عبارتند از: فرایند اجرای پژوهش، روش های اجرای پژوهش، جامعه و نمونه آماری، روش ها و ابزار جمع‌ آوری داده ها و اطلاعات و همین طور روش تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات.

۳-۲- فرایند اجرای تحقیق

در این پژوهش ابتدا به بررسی ادبیات پژوهش بر اساس مسأله بیان شده پرداخته شده است، سپس متغیرهای اصلی تحقیق شناسایی و برای مصرف کنندگان محصولات لبنی پگاه در شهرستان رشت استدلال شده است. داده های مورد نیاز برای سنجش و اندازه گیری داده های فوق به صورت پرسشنامه جمع‌ آوری شده سپس این داده ها تبدیل به امتیازات مربوط شده و برای تجزیه و تحلیل با بهره گرفتن از نرم افزار۱۸ LISREL و ۸٫۵۳ SPSS آماده شده اند. در ادامه با محاسبه مشخصه‌ های توصیفی متغیر و جداول مربوطه، توزیع صفت های متغیر بررسی و در نهایت به آزمون فرضیه اقدام شده است.

۳-۳- روش اجرای تحقیق

تعریف عملیاتی: نمره ای که دانشجویان از پرسشنامه افسردگی بک (بک^[۱۳]، استیر^[۱۴] و براون^[۱۵]،۱۹۹۶) به دست می آورند.

اضطراب

تعریف مفهومی: مشخصه اختلال اضطراب طبق DSM-V الگوی مستمر و مکرر نگرانی است که با اثرات واقعه یا شرایطی که کانون نگرانی است تناسبی ندارد (DSM-V، ترجمه گنجی، ۱۳۹۴).

تعریف عملیاتی: نمره ای که دانشجویان از پرسشنامه اضطراب بک ”که یک پرسشنامه خودگزارشی است” کسب می‌کنند (بک،۱۹۹۶).

بهزیستی روانی

الف- تعریف مفهومی: ریف^[۱۶] بهزیستی روانی را تلاش برای کمال در جهت تحقق توانایی‌های بالقوه واقعی فرد می‌داند. در این دیدگاه بهزیستی به معنای تلاش برای استعلاء و ارتقاء است که در تحقق استعدادها و توانای‌های فرد متجلی می‌شود (ریف، ۱۹۹۵).

ب- تعریف عملیاتی: در این پژوهش منظور از بهزیستی روانی نمره‌ای است که آزمودنی‌ها در پرسشنامه بهزیستی روانی ریف (۱۹۸۹) به دست می‌آورند. مقیاس اندازه‌گیری در این آزمون فاصله‌ای است.

باورهای غیرمنطقی

تعریف مفهومی: برداشت ها، نگرش ها و عقاید غیرمنطقی افراد که دارای دو ویژگی زیر باشند:

1. 1. این عقاید تعصب آمیز و معمولا با کلمه باید و حتما بیان شود.

1. انتساب هایی که به پیامد این عقاید شکل می گیرند بسیار نا معقول و بیش از حد تعمیم یافته اند (الیس، ۱۹۹۹).

تعریف عملیاتی: پرسشنامه باورهای غیرمنطقی جونز ۴۰ سوالی در سال ۱۹۶۹ توسط جونز و بر اساس نظریه الیس طراحی شد. این پرسشنامه یکی از پر استفاده‌ترین ابزارهای اندازه‌گیری باورهای غیرمنطقی در جهان است.

طرحواره های ناسازگار اولیه

تعریف مفهومی: الگوهای ثابت و دراز مدتی هستند که در دوران کودکی شکل گرفته و به بزرگسالی راه پیدا می‌کنند و تا حد زیادی ناکارآمد هستند. این طرحواره ها الگویی برای پردازش تجارب بعدی محسوب می‌شوند (یانگ^[۱۷]، ترجمه حمیدپور، ۱۳۸۳).

تعریف عملیاتی: طرحواره های ناسازگار اولیه، منظور این است که در پرسشنامه فرم کوتاه طرحواره یانگ (SQ) چه نمره ای دریافت کنند (یانگ، ۲۰۰۴).

فصل دوم:

گستره ی نظری و پیشینه پژوهش

انسان ها معمولا می خواهند از تنهایی، روابط اجتماعی، روابط جنسی و یا از کار کردن و تفریحات خویش لذت ببرند، ولی گاهی عقاید معیوب آن ها اجازه نمی دهد به هدفشان برسند (الیس، ۱۹۹۷). الیس به برخی از عقاید نامعقول اشاره می‌کند که نشانگر ناراحتی یا نرسیدن به هدف هاست. به نظر الیس هر چه این عقاید فراوان تر باشد، انسان ها در برابر اختلال روانی آسیب پذیر تر هستند. اهمیتی ندارد این عقاید محصول عوامل زیست شناختی باشد یا اجتماعی، بلکه مهم آن است که انسان های شاد را ناراحت می‌کند (ریچارد اس. شارف، ترجمه فیروزبخت، ۱۳۸۴).

باور منطقی

از نظر الیس ویژگی های فکر منطقی عبارت است از:

• • هماهنگی با واقعیت

• • تأیید آن ها به وسیله شواهد عینی

• • باور منطقی با قیودی مثل “بهتر است که …، مناسب است که…، خوب است که…، مفیدتر است که…” شروع می شود و به صورت نسبی است، نه به صورت حکم قطعی و مطلق.

• • تفکر منطقی منجر به رضایت بیشتر از زندگی شده و به افراد امید، شهامت، جرات و توان عمل می‌دهد.

• تفکر منطقی باعث می شود فرد از پایگاه روشن به حوادث بنگرد و به طور خلاصه عقاید منطقی عقایدی هستند که قابل تجربه بوده، جنبه عینی داشته و همراه با الزام، اجبار، وظیفه و ضرورت نمی باشند (الیس، به نقل از زیارتی نصرآبادی، ۱۳۸۵).

باور غیرمنطقی

گاردنر باورهای غیرمنطقی را که الیس وضع کرده، به دو دسته طبقه بندی می‌کند: دسته اول باورهایی هستند که منجر به درد، خود تردیدی و تمایل به سرزنش خود می شود مانند این تمایل برای فرد که از طرف هر کس دیگری باید تأیید شوم و دوست داشته شوم. دسته دو باورهایی هستند که منجر به خشم، بحث اخلاقی و تمایل به ناکامی کمتر می‌شوند مانند این ایده که اجتناب از مشکل آسان تر از روبرو شدن با آن است (گاردنر و گاتلی^[۱۸]، ۲۰۰۰).

ویژگی باورهای غیرمنطقی

1. 1. این افکار و عقاید با واقعیت موجود هماهنگ نبوده و اکثر آن ها مبتنی بر ظن و گمان و ذهنیات هستند.

1. 1. فکر غیرمنطقی به وسیله شواهد عینی تأیید نشده و فرد در صدد آزمایش آن ها نیست.

1. 1. فکر غیرمنطقی، اطلاعات غلط یا خفقان اطلاعات بوده و به صورت تعمیم و نتیجه گیری غلط است.

1. 1. تفکر غیرمنطقی با اجبار، الزام و قطعیت همراه است و خشک و انعطاف ناپذیر است.

1. 1. تفکر غیرمنطقی منجر به حالت های آشفته و ناراحت کننده می شود و در فرد اضطراب، افسردگی، بی تفاوتی و احساس گناه ایجاد می‌کند.

1. 1. تفکر غیرمنطقی، اصرار و پافشاری بر روی خواسته های فطری است و یا بیان ترجیهات با حالت اصرار است.

1. عقاید غیرمنطقی ممکن است به چهار حالت زیر ظاهر شوند:

• • چقدر وحشتناک است که …، مخوف است که …، خطرناک است که …

• • غیرقابل تحمل است که …، غیرقابل تصور است که …

• • زشت است که …، ننگ آور است که …، مایه آبروریزی است که …

• من باید …، دیگران باید … (الیس ۱۹۹۹).

انواع باورهای غیرمنطقی الیس

1. انتظارات بیش از حد از خود^[۱۹]:

اعتقاد فرد ‌به این که لازمه احساس ارزشمندی، وجود حداکثر لیاقت و فعالیت شدید است. این تصور امکان پذیر نیست و تلاش وسواسی در راه کسب آن، فرد را به اضطراب و بیماری روانی مبتلا می‌کند و در زندگی احساس حقارت و ناتوانی به فرد دست می‌دهد؛ ‌به این ترتیب زندگی فرد همواره با شکست و ناکامی همراه خواهد بود. فرد عقلانی تلاش دارد بهترین کارها را به خاطر خودش انجام دهد نه به خاطر دیگران، و نیز درصدد است از خود فعالیت لذت ببرد نه از نتایج آن، یعنی کار را برای کار دوست دارد نه برای منابع آن (شفیع آبادی و ناصری، ۱۳۸۶).

1. 1. ۲- Rebekah ↑

1. 1. ۱- Adelabu ↑

1. 1. ۲- Bacon ↑

1. 1. ^۳- Brian Barber ↑

1. 1. ^۴- chapman ↑

1. 1. ^۵- Buckley ↑

1. 1. ^۶- Marry ↑

1. 1. ^۷- sheehan ↑

1. 1. ۱- Adelabu ↑

1. 1. ۲- Bacon ↑

1. 1. ۱- Brian Barber ↑

1. 1. ۲- chapman ↑

1. 1. ^۳- Buckley ↑

1. 1. ۴- Marry ↑

1. 1. ۵- sheehan ↑

1. 1. ۶- Pearson & Nelson ↑

1. 1. ^۷- Exchange meaning ↑

1. 1. ^۸- Sharing of experience ↑

1. 1. ^۹- Barnlund ↑

1. 1. ^۱- Understanding ↑

1. 1. ^۲- Sharing of Meaning ↑

1. 1. ۳- Ting ↑

1. 1. ۱- Yum ↑

1. 1. ^۲- Interactive ↑

1. 1. ^۳- Wilbur Schrumm ↑

1. 1. ^۴- Transectional ↑

1. 1. ۱- Austin & Worchel ↑

1. 1. ۲- Self Acceptance ↑

1. 1. ۳- Ericsson ↑

1. 1. ۴- Purpose in life ↑

1. 1. ۵- Frankl ↑

1. 1. ۱- Personal Growth ↑

1. 1. ۲- Environmental mastery ↑

1. 1. ۳- Autonomy ↑

1. 1. ۱-Relation with others ↑

1. 1. ۲- Parker ↑

1. 1. ۱-Parker ↑

1. 1. ۲- Positive psychology ↑

1. 1. ۳- Evidence-based ↑

1. 1. ۱- Intervention ↑

1. 1. ۲- Subjective well-being ↑

1. 1. – Eudaimonia ↑

1. 1. – Positive therapy ↑

1. 1. ۵- Seligman ↑

1. 1. ۶- Christopher Peterson ↑

1. 1. ۷- Aprimer in positive psychology ↑

1. 1. ۸- Martin Seligman ↑

1. 1. ۹- Abraham Maslow ↑

1. 1. – American psychologist ↑

1. 1. – Sonja Lyubomirsky ↑

1. 1. – Allison Abbe ↑

1. 1. – Duckworth ↑

1. 1. – Steen ↑

1. 1. – Annual Reviw of Clinical Psychology ↑

1. 1. – Well-being ↑

1. 1. ۱-Seligman & Csikszentmihalyi ↑

1. 1. – National instituate of mental health ↑

1. 1. – Victimology ↑

1. 1. – Carl Rogers ↑

1. 1. – Abraham Maslow ↑

1. 1. – Fully functioning ↑

1. 1. – Motivation and Personality ↑

1. 1. ۵- Psychology as usual ↑

1. 1. ۱- Medical-oriented psychology ↑

1. 1. ۲- Jorgensen & Nafstad^۳– Maddux

      ^۴– Illness ideology

      ^۵– Good strenghts ↑

1. 1. – Subjective states ↑

1. 1. ۱- Paterson ↑

1. 1. ۱- Explanatory ↑

1. 1. ۲- Permanence ↑

1. 1. ۳- Pervasiveness ↑

1. 1. ۴- Personalization ↑

1. 1. ۱- Internal ↑

1. 1. ۲- External ↑

1. 1. ۱- Ellis ↑

1. 1. ۱- Froman ↑

1. 1. ۲- Chan ↑

1. 1. ۳- Pearson ↑

1. 1. ۴- Otake, Shimai, Tanaka-matsumi & Otsoyo ↑

1. 1. ۱- Curry & Snyder ↑

1. 1. ۱- Smith & Troth ↑

1. 1. ^۱– Brew, Beatty, Watt ↑

1. 1. ۲- Ryff ↑

1. 1. – sense of connectedness with school ↑

1. 1. ^۲– Brew, Beatty, Watt ↑

1. 1. – students’ sense of belonging with peers ↑

1. 1. – teacher support ↑

1. 1. – fairness and safety ↑

1. 1. – engagement in the broader community ↑

1. 1. – relatedness of self with school ↑

1. 1. – academic engagement ↑

گرایش سوم، گرایش تلفیقی است که به دنبال تلفیق جنبه ها و رویکردهای موجود در گرایش اول و گرایش دوم می‌باشد و به عبارت دیگر، هر دو گرایش را دوروی یک سکه می‌داند.

جدول ۳-۲ -دسته بندی رویکردهای کلی درباره اهداف و رسالتهای دانشگاه (همان، ص ۹۰)

رویکرد اول
رویکرد دوم
رویکرد سوم
رویکرد غیر ابزاری یا رویکرد ابزاری فردگرایانه
رویکرد ابزاری یا رویکرد جمع گرایانه
رویکرد تلفیقی

شکل ۱-۲رویکردهای کلی درباره اهداف و رسالتهای دانشگاه و روابط آن ها (همان، ص ۹۰)

بررسی رویکردها یا دیدگاه های کلی درباره اهداف و رسالتهای دانشگاه

با توجه به دسته بندی انجام شده در قسمت قبل، در این مرحله به طور مختصر نقطه نظرات موجود در هر رویکرد یا دیدگاه نسبت به رسالتهای کلی دانشگاه و آموزش عالی بیان می‌گردد.

الف: رویکرد غیر ابزاری (رویکرد ابزاری فردگرایانه)

این دیدگاه که با عناوینی همچون رویکرد کلاسیک، عقل گرا، معرفت شناختی … معرفی می‌گردد، ریشه در مراحل اولیه شکل گیری آموزش عالی دارد و به طور طبیعی تا زمان حاضر تحولاتی نیز داشته و در نتیجه از طیف خاصی برخوردار است که می توان آن را از انتقال و جستجوی ارزش‌ها و دانش تا تعقیب دانش جدید تصور نمود.

از بعد تاریخی نیز این رویکرد عمدتاًً تا زمان قبل از وقوع انقلاب و پس از آن تا جنگ جهانی اول بر آموزش عالی غلبه داشته و سپس به دلایل متعدد از جمله نیازهای ایجاد شده، از تأثیرات و سیطره آن کاسته شده است. ولی بعد از دوران ذکر شده نیز کم و بیش در بین نظریه پردازان، طرفداران خاص خود را داشته است. از جمله آن ها می توان افرادی همچون «ولبن»^[۵۷] ، «آرنولد»^[۵۸] ، «هاچینز»^[۵۹] ، «نیس بت»^[۶۰]، و «نیومن»^[۶۱] را نام برد (همان، ص ۹۱).

این رویکرد نقطه نظرات خاصی را در باب جایگاه و اهداف و رسالتهای آموزش عالی دارد که به طور مختصر به آن ها اشاره می شود:

– دانشگاه ها، مؤسساتی خودمختار و مستقل و جدا از جامعه و متشکل از نخبگان هوشمند و روشنفکر و متفکر هستد. آن ها فارغ از الزامات اجتماعی درصدد توجه به دانش و کمک به افراد برای ورود به حیطه دانش و تفکر و به عبارت دیگر، انتقال دانش با انگیزه عشق به یادگیری و جستجوی حقیقت می‌باشند (Ross، ۱۹۷۶، ۱۳۹، Niblett and Pole ، ۱۹۷۲، ص ۳۳). ‌بنابرین‏ بایستی به دنبال تعقیب دانش در راستای ‌پاسخ‌گویی‌ به کنجکاوی بود. می توان گفت هدف اساسی مؤسسات آموزش عالی ابداع و انتشار دانش بوده و هست (clark ، ۱۹۸۳، ص ۱۳).

– در دنیا، حقایق و ارزش‌های مطلقی وجود دارند که کشف شده اند و یا می‌توانند کشف شوند در نتیجه باید در راستای شناسایی حقایقی که برای همه انسان‌ها در همه زمانها و مکان‌ها ارزشمند هستند و همچنین در جهت انتقال این ارزش‌های اساسی مطلق و دائمی در زمینه ماهیت انسان و حقیقت و حقیقت به انسان‌ها تلاش نمود (ساینال، ۱۳۷۹، ص ۷۹). قلب دانشگاه انتقال فرهنگ به افراد است، باید با ارائه ادبیات، تاریخ، زبان کلاسیک به افراد به پرورش انسان‌های متمدن و فرهیخته ای پرداخت که بتوانند در آینده، مدیریت امور انسان‌ها و جامعه را برعهده گیرند (pullias، ۱۹۶۵، ص ۲۸).

توجه به نکات فوق الذکر ما را ‌به این نتیجه رهنمون می‌سازد که در دیدگاه یا رویکرد غیر ابزاری، بنیادی ترین هدف یا رسالت عمده آموزش عالی و دانشگاه ها انتقال ارزش‌ها و دانش، آن هم صرفاً با انگیزه توجه به ارزش ذاتی دانش می‌باشد. ولی همان‌ طور که قبلاً اشاره شده است، این رویکرد از طیف خاصی برخوردار است. ‌بنابرین‏ به غیر از موارد ذکر شده می توان نقطه نظرات دیگری را ملاحظه نمود که بیانگر رسالتهای دیگر آموزش عالی از دیدگاه غیرابزاری می‌باشد. در بین طرفداران این رویکرد برخی رسالت آموزش عالی را صرفاً انتقال دانش و فرهنگ (در رابطه با موارد فوق الذکر) می دانند و عده ای دیگر نیز هستند که با توجه به تحولات و نیازها غیر از آن به تعقیب یا جستجوی دانش جدید یا مقوله پژوهش نیز اشاره می نمایند.

در واقع علی‌رغم رویکرد بسیار محافظه کارانه و سنتی فوق، تقریباً پس از دهه ۱۸۵۰، پژوهش نیز به عنوان یکی دیگر از رسالتهای اصلی آموزش عالی مورد پذیرش قرار گرفت؛ ولی در این حیطه این معیارها مورد تأکید قرار گرفته است که پژوهش بایستی بدون توجه به جنبه‌های کاربردی و یا بهره اجتماعی باشد. به عبارت دیگر، جستجوی حقیقت و یا پژوهش نبایستی تحت تأثیر نیازهای جامعه و پاداش‌های مادی قرار گیرد. پژوهش و پژوهشگر واقعی صرفاً به وسیله کنجکاوی ذاتی و تمایل به دانستن و کسب آگاهی بیشتر هدایت می‌شوند و نه انگیزه دیگر. همچنین از یکسو علاقه به پژوهش و اختصاص زمان لازم به آن و از سوی دیگر، تعهدات اساتید نسبت به امر آموزش و تدریس نیز بایستی تعادل لازم را داشته باشند (Mood، ۱۹۷۸، ص ۳۰).

بدین ترتیب در رویکرد غیر ابزاری روندی ملاحظه می‌گردد که در آن انتقال دانش و ارزشهاو تعقیب دانش جدید یا پژوهش در حیطه غیر کاربردی و کاملاً بنیادی و خالص^[۶۲] و به عبارت دیگر، توسعه ذخیره دانش انسانی ورای کاربردهای فعلی و عملی آن در حیطه های مختلف علوم طبیعی، اجتماعی و انسانی و هنری مدنظر می‌باشد. این روند در شکل زیر نشان داده شده است.

رویکرد غیر ابزاری نسبت به اهداف و رسالتهای کلی آموزش عالی

انتقال ارزش‌ها و دانش

تعقیب دانش جدید (پژوهش)

پژوهش غیر کاربردی و بنیادی

شکل۲-۲ رویکرد غیر ابزاری نسبت به اهداف و رسالتهای کلی دانشگاه و آموزش عالی (عارفی، ۱۳۸۴، ص ۹۳)

ب: رویکرد ابزاری (جمع گرایانه)

دیدگاه ابزاری نسبت به اهداف و رسالتهای دانشگاه و آموزش عالی که در منابع مختلف به صورت‌های گوناگونی از جمله، رویکرد بازسازی گر، رویکرد تجاری، رویکرد مبتنی بر بازار و ملاحظات سیاسی و رویکرد پراگماتیک، بیان می‌گردد، بر این نظر کلی مبتنی است که دانشگاه ها بایستی در خدمت نیازهای جامعه قرار گیرند و ارزش دانش نه در ارزش ذاتی بلکه در میزان سودمندی و به عبارت دیگر، کاربرد آن می‌باشد. بدین ترتیب می توان مبنای عمده رویکرد ابزاری را نظریه «پراگماتیسم» دانست که در آن نظریه پردازانی همچون «چارلز ساندرس پیرس»^[۶۳] ، «ویلیام جیمز»^[۶۴] ، «جان دیویی»^[۶۵] از معروفیت خاصی برخوردار هستند. در این نظریه، معیار درست بودن اندیشه ها سودمندی و کار آمدن یا کاربرد عملی و مدلل بودن آنان است و در نتیجه درستی و نادرستی آن ها نیز وابسته به شرایط و زمان است. ‌بنابرین‏ بسیاری از اندیشه ها که در یک زمان خاص درست قلمداد می‌شوند با گذشت زمان ممکن است به تناسب شرایط و وضعیت‌های ویژه، ارزش خود را از دست بدهند و بدین ترتیب نمی توان اهدافی با ارزش‌های ایده آل جاوید درنظر داشت.

۲-۵-۸- دیدگاه عینی و فاعلی در بررسی کیفیت زندگی

در سال‌های اخیر، پژوهش‌های بسیاری ‌در مورد کیفیت زندگی افراد از دو دیدگاه عینی و فاعلی انجام شده‌است. دیدگاه عینی به شرایط بیرونی، مانند میزان درآمد، کیفیت مسکن، و … توجه می‌کند. در مقابل دیدگاه فاعلی بر تفاوت افراد ‌در مورد رضایت از زندگی با توجه به کل زندگی تأکید می‌ورزد(زولینگ، والوا، هیوبنر و درین^[۲۱۲] ۲۰۰۵ ؛ به نقل از عسکری، کهریزی و کهریزی، ۱۳۹۲)

۲-۵-۹- تفاوت جنسیتی در رضایت از زندگی

آرینگتوان- ساندرز^[۲۱۳] و همکاران (۲۰۰۶) در پژوهشی نشان داده‌اند که کیفیت زندگی در دختران نسبت به پسران پایین‌تر است. همچنین بیسایر^[۲۱۴] و همکاران (۲۰۰۹) در پژوهشی در میان دانش‌آموزان دختر و پسر نشان‌دادند که رضایت از زندگی در دانش‌آموزان دختر در مقایسه با پسران کمتر است(ابوالقاسمی، ۱۳۹۰).

۲-۵-۱۰- تأثیر عوامل درونی و بیرونی بر رضایت از زندگی

[برخی] تحقیقات نشان می‌دهند که عوامل بیرونی مانند محیط یا خانواده موجب رضایت از زندگی نمی‌شوند. بلکه این مسئله به درون فرد و قضاوت خود او بستگی دارد. به همین دلیل است که افراد مختلف در موقعیت‌های مشابه به میزان یکسانی رضایت نشان نمی دهند(گیلیگان و هیوبنر^[۲۱۵]، ٢٠٠٢؛ به نقل از شهائیان و یوسفی، ۱۳۸۶). اگرچه تحقیقات مربوط به رضایت از زندگی، بیشتر به موضوعاتی مانند ازدواج، کار و پیری پرداخته‌اند اما در سال‌های اخیر، مطالعه ساختار رضایت از زندگی در کودکان و نوجوانان نیز مورد توجه قرار گرفته‌است(گرین اسپون و ساکلوفسکی، ١٩٩٨) اما اغلب این پژوهش‌ها با بهره گرفتن از مقیاس‌های تک بعدی انجام شده است که دید کامل و چند جانبه ای ارائه نمی دهد(پارک، هیوبنر، لفلین، والیوس و گیلمن^[۲۱۶]، ٢٠٠۴؛ به نقل از شهائیان و یوسفی، ۱۳۸۶). انگیزه، رضایت، علاقه و تمایل بیشتر به جستجو و کنجکاوی حاکی از جهت‌گیری درونی فراگیر بر یادگیری و کسب تبحر است(شکورنیا، علیجانی، نجار و الهام‌پور، ۱۳۹۳).

۲-۵-۱۱- تعاریف رضایت تحصیلی

با توجه به یافته ها، می‌توان رضایت از تحصیل را به عنوان مؤلفه‌ای از رضایت از زندگی محسوب نمود که شامل ادراک دانش‌آموزان از برنامه های آموزشی، شرایط لازم برای مطالعه و همچنین رفتار و راهنمایی‌های معلم می‌باشد. نورد، رضایت از تحصیل را بخشی از دیدگاه دانش‌آموز ‌در مورد ادراک شخصی او از محیط تحصیلی توصیف می‌کند. پویرت نیز، رضایت از تحصیل در دانش‌آموزان را در رضایت از همه برنامه های موجود در رشته انتخابی خود و همچنین رضایت از رابطه با معلم معرفی می‌کند. بین و برادلی، رضایت از تحصیل را “حالت عاطفی دلپذیری که در نتیجه وضعیت شخصی دانش‌آموز ایجاد می‌شود”

1. 1. . Academic Satisfaction ↑

1. 1. . Pintrich ↑

1. 1. . perfectionism ↑

1. 1. . personality ↑

1. 1. . achivement goals ↑

1. 1. . Kaplan & Flum ↑

1. 1. . Middleton & Midgley ↑

1. 1. . perfectionism ↑

1. 1. . Hewitt & Flett ↑

1. 1. . personality ↑

1. 1. . Paul Casta & Robert McCrae ↑

1. 1. . Laughlin & Huebner ↑

1. 1. . Academic Satisfaction ↑

1. 1. . Flores ↑

1. 1. . achievement motivation ↑

1. 1. . need for achievement ↑

1. 1. . standard of excellence ↑

1. 1. . Stipek ↑

1. 1. . challenging ↑

1. 1. . Goal Orientation ↑

1. 1. . Amez ↑

1. 1. . Archer ↑

1. 1. . goal orientation ↑

1. 1. . approach ↑

1. 1. . avoidance ↑

1. 1. . Robert Emmons ↑

1. 1. . Kennon Sheldon ↑

1. 1. . Tim Kasser ↑

1. 1. . Pintrich ↑

1. 1. . Nicolz ↑

1. 1. . Urdan ↑

1. 1. . Desi & Rian ↑

1. 1. . Nicolz ↑

1. 1. . Amez & Archer ↑

1. 1. . Hevil ↑

1. 1. . Batler ↑

1. 1. . Eliot&chaurch ↑

1. 1. . Harakivikz ↑

1. 1. . Approach-Performances goal ↑

1. 1. .‌ Avoidance-Performance goal ↑

1. 1. . Mastery (or learning) goal ↑

1. 1. . personality ↑

1. 1. . Feist and Feist ↑

1. 1. . psychoanalysis ↑

1. 1. . Sigmund Freud ↑

1. 1. . unconscious ↑

1. 1. . Sexual Drive ↑

1. 1. . aggressive drive ↑

1. 1. . conscious ↑

1. 1. . preconscious ↑

1. 1. . unconscious ↑

1. 1. . id, ego & superego ↑

1. 1. . instincts ↑

1. 1. . libido ↑

1. 1. . pleasure principle ↑

1. 1. . reality principle ↑

1. 1. . conscience ↑

1. 1. . ego-ideal ↑

1. 1. . conscious ↑

1. 1. . precocious ↑

1. 1. . unconscious ↑

1. 1. . anxiety ↑

1. 1. . Anna Freud ↑

1. 1. . Object relations theory ↑

1. 1. . Heinz Kohut ↑

1. 1. . Melanie Klein ↑

1. 1. . Margaret Mahler ↑

1. 1. . Carl Jung ↑

1. 1. . Alfred Adler ↑

1. 1. . Karen Danielsen Horney ↑

1. 1. . Erich Fromm ↑

1. 1. . collective unconscious ↑

1. 1. . individuation ↑

1. 1. . word association test ↑

1. 1. . complexes ↑

1. 1. . introversion ↑

1. 1. . extraversion ↑

1. 1. . Alfred Adler ↑

1. 1. . individual psychology ↑

1. 1. . inferiority feelings ↑

1. 1. . compensation ↑

1. 1. . inferiority complex ↑

1. 1. . superiority complex ↑

1. 1. . fictional finalism ↑

1. 1. . style of life ↑

1. 1. . dominant type ↑

1. 1. . getting type ↑

1. 1. .avoiding type ↑

1. 1. . socially useful type ↑

1. 1. . Karen Danielsen Horney ↑

1. 1. . safety need ↑

1. 1. . basic anxiety ↑

1. 1. . neurotic trends ↑

1. 1. . compliant personality ↑

1. 1. . aggressive personality ↑

1. 1. . detached personality ↑

1. 1. . Erich Fromm ↑

1. 1. . authoritarianism ↑

۲- بازار سرمایه:

برپایه طبقه ­بندی بازار مالی با نگرش به سررسید دارایی­ ها، بازار سرمایه به بازار دادوستد ابزارهای مالی با سررسید بیشتر از یک سال و دارایی­ های بدون سررسید اطلاق می­ شود. این بخش از بازار مالی نقش مهمتری در گردآوری منابع پس اندازی و تأمین نیازهای سرمایه ­گذاری واحدهای تولیدی دارد. بازار سرمایه نسبت به بازار

پول بسیار گسترده ­تر است و از تنوع ابزاری بیشتری برخوردار است. به خاطر طولانی بودن موعد سررسید و ماهیت اوراق بهادار بازار سرمایه، میزان ریسک در این بازارها بیشتر از بازار پول است. در این نوع بازار، قابلیت فروش در برخی موارد ضعیف­تر است. در این بازارها عرضه و تقاضای سرمایه، نرخ بازدهی سرمایه را مشخص می­ کند. بازار سرمایه شامل اوراق بدهی و سهام است. اوراق بهاداری که در این بازار معامله می­شوند در دو گروه جای می­ گیرند که شامل: اوراق بهادار با سود ثابت (مانند: سهام ممتاز، اوراق بهادار نهادهای دولتی) و اوراق بهادار صاحبان سهام (سهام عادی^[۱۱])، ‌می‌باشد (همان، ص: ۳۹).

مهمترین کارکرد بازارهای مالی شامل بازارهای پول، سرمایه و بیمه در اقتصاد ملی، تجهیز منابع پس­اندازی و هدایت آن به سوی فعالیت­های مولد اقتصادی است، ضمن آنکه تعیین قیمت وجوه و سرمایه، انتشار و تحلیل

اطلاعات و توزیع ریسک اقتصادی نیز اغلب در شمار کارکردهای این بازارهاست (مدیریت توسعه فرهنگ سرمایه ­گذاری بورس اوراق بهادار تهران).

طبقه ­بندی بازارهای مالی بر اساس مرحله عرضه اوراق بهادار به دو گروه تقسیم می­ شود:

۱- بازار دست اول (بازارهای اولیه):

بازار اولیه^[۱۲]، شرکت­ها، مؤسسات و بنگاه­های اقتصادی برای تأمین منابع مالی مورد نیاز خود به مبالغ هنگفتی نیاز دارند که اغلب این منابع را در مقابل واگذاری اوراق بهادار خود، به دست می ­آورند. واگذاری اوراق بهادار و تأمین اعتبار برای اولین بار در بازار دست اول انجام می­ شود. در واقع در بازار دست اول، اوراق بهادار برای نخستین بار منتشر می­شوند. براین اساس فروشنده اوراق بهادار در واقع همان ناشر اوراق بهادار است. به عبارت دیگر بازار اولیه بازاری است که در آن وام­گیرنده، اوراق بهادار جدیدی را منتشر می­ کند و در ازای دریافت وجه نقد به سرمایه­ گذار (خریدار) می­فروشد. اوراق انتشار یافته توسط شرکت­ها که برای اولین بار به عموم عرضه می­ شود، در بازارهای اولیه به فروش می­رسد. اصطلاح عرضه اولیه اوراق­بهادار^[۱۳] عبارت است از این که یک شرکت برای اولین بار در طول دوران فعالیت خود اقدام به عرضه سهام به عموم می­ نماید و بدین ترتیب دارایی­ های مالی شرکت یا منابع مالی بلندمدت خود را مبادله، و سرمایه خود را تأمین می­ کند (حجازی، ۱۳۸۷).

۲- بازار دست دوم (بازارهای ثانویه):

پس از عرضه اوراق بهادار در بازار اولیه و به منظور آن که این اوراق بتوانند مورد دادوستد قرار گیرند، به بازار دیگری نیاز است که به آن بازار ثانویه اوراق بهادار گفته می­ شود. در این بازار، اوراق قابلیت دادوستد پیدا ‌می‌کنند. وجود بازار دست دوم، صرفاً ‌به این دلیل است که قابلیت نقدشوندگی اوراق بهادار منتشر شده در بازار دست اول را افزایش دهد، ضمن اینکه شرایطی فراهم ‌می‌آورد که قرض­دهندگان و قرض­گیرندگان در صورت لزوم به آسانی بتوانند تصمیمات سرمایه ­گذاری خود را تغییر داده، به فروش اوراق بهادار خریداری شده یا خرید اوراق بهادار دیگر اقدام نمایند. به عبارت ساده­تر می­ شود بیان نمود که بعد از اینکه اوراق بهادار در بازارهای اولیه به فروش رسید باید مکانیزم کارایی وجود داشته باشد تا سرمایه ­گذاران در صورت تمایل بتوانند آن را مجدداً خرید و فروش کنند، بازارهای ثانویه^[۱۴] این امکان را برای سرمایه ­گذاران فراهم می ­آورند که آن ها بتوانند اوراق بهادار موجود را بین خود خرید و فروش کنند (جونز، ۲۰۰۳: ۵۹). در واقع اوراق بهاداری که قبلاً به بازار عرضه ‌شده‌اند در بازارهای ثانویه مبادله می­شوند. در این بازارها تأمین مالی جدیدی صورت نمی­گیرد (راعی و تلنگی، ۱۳۸۷: ۴۲).

دادوستد در بازار دست دوم به دفعات نامحدود انجام می­ شود و ‌بنابرین‏ با جابجا شدن مالکیت ابزارهای مالی

قابل دادوستد در آن بازار، قدرت نقدشوندگی زیادی ایجاد می­ شود. در این حالت، از نقد شدن پیش از سررسید

بدهی واحدهای متقاضی سرمایه یا ناشران اوراق بهادار جلوگیری می­ شود و در نتیجه ضربه­های کمبود نقدینگی

تأثیر محدودتری بر واحدهای سرمایه­ گذار خواهد داشت.

از جمله بازارهای ثانویه ‌می‌توان به بازارهای خارج از بورس یا فرابورس^[۱۵] اشاره کرد. بازارهای خارج از بورس سازمان­ های غیرمشهودی هستند که مکان فیزیکی خاصی ندارند در این بازارها عملیات به صورت حراج انجام می­پذیرد و سفارش­های خرید و فروش تقریباً به­ صورت همزمان ‌به این بازار می­رسد و اعضای بازار آن ها را با یکدیگر منطبق می­سازند. در این بازارها تعداد زیادی کارگزار و معامله­گر وجود دارد که از طریق یک شبکه کامپیوتری به یکدیگر متصل هستند و اقدام به معامله اوراق بهادار می­نمایند. اصولاً شرکت­هایی در این بازار فعالیت ‌می‌کنند که شرایط پذیرفته شدن در بورس را ندارند و یا تمایل به حضور در بورس اوراق بهادار را ندارند. بازار خارج از بورس نقش مهمی در بازارهای اوراق بهادار ایفا می­ کند.

۲-۲-۲- بورس اوراق بهادار

بورس اوراق بهادار به معنای یک بازار متشکل و رسمی سرمایه است، که در آن سهام شرکت­ها و اوراق مشارکت، تحت ضوابط و مقررات خاص، مورد معامله قرار ‌می‌گیرد. مشخصه مهم بورس اوراق بهادار، حمایت قانونی از صاحبان پس انداز و سرمایه ­های راکد و همچنین الزامات قانونی برای متقاضیان سرمایه است. بورس اوراق بهادار، از سویی مرکز جمع ­آوری پس­اندازها و نقدینگی بخش خصوصی به منظور تأمین مالی پروژه­ های سرمایه ­گذاری بلند مدت و از سویی دیگر، مرجع رسمی و مطمئنی است که دارندگان پس­اندازهای راکد، می ­توانند محل نسبتاً مناسب و ایمن سرمایه ­گذاری را جست وجو کرده و وجوه مازاد خود را برای سرمایه گذاری در شرکت­ها به کار انداخته و یا با خرید اوراق قرضه دولت­ها و شرکت­های معتبر از سود تضمین شده­ای برخوردار شوند.

شرکت­ها برای عرضه­ی سهام خود در بورس باید مورد تأیید سازمان بورس اوراق بهادار قرار بگیرند. شرکت­های پذیرفته شده و شرکت­های فعال به دو دسته تقسیم می­شوند: ۱- شرکت­های تولیدی و ۲- شرکت­های سرمایه ­گذاری.

شرکت­های تولیدی معمولاً به تولید کالای خاصی مبادرت می­ورزند و جزء گروه صنایع فعال در بورس قرار می­ گیرند و در سازمان بورس با نام شرکت و کد خاص خود، مشخص می­شوند. اما شرکت­های سرمایه ­گذاری شرکت­هایی هستند که به عنوان واسطه­های مالی فعالیت ‌می‌کنند، که این­گونه شرکت­ها یا فعالیت ندارند و یا فعالیت آن ها به گونه ­ای است که کمک­های مالی از طریق سهام شرکت­های تولیدی و صنعتی و یا مجموعه ­ای از آن ها به تولید و سرمایه ­گذاری این شرکت­ها مبادرت می­نمایند (سایت سازمان بورس و اوراق بهادار^[۱۶]).

۲-۲-۲-۱- مزایای بورس اوراق بهادار

تکنیک های طرح­واره درمانی

تکنیک‌های شناختی طرحواره

۱- آزمون اعتبار طرح واره : درمانگر و بیمار شواهد زندگی گذشته و فعلی بیمار که از طرح واره حمایت می‌کند را جمع اوری می‌کند سپس شواهد رد کننده طرح واره را جمع اوری می‌کند (یانگ، ۱۳۸۶).

۲- ارزیابی مزایا و معایب پاسخ های مقابله ای : هدف این است که بیماران ماهیت حوزه آسیب رسان سبک های مقابله ایشان را بشناسد و به وجود آن ها پی ببرد . که اگر بتواند رفتار سالم تری را جایگزین سبک های مقابله ای ناسازگار کند می‌تواند شانس شادکامی خود را در زندگی افزایش دهد (یانگ، ۱۳۸۶).

۳- برقراری گفتگو بین جنبه طرح واره و جنبه سالم: ابتدا درمانگر نقش جنبه سالم را به عهده می‌گیرد . بعد کم کم بیمار نقش جنبه سالم را به عهده می‌گیرد ماه ها تمرین مداوم نیاز است تا طرحواره ضعیف و جنبه سالم قوی شود (یانگ، ۱۳۸۶).

۴- کارت های آموزشی طرحواره: خلاصه ای از پاسخ های سالم به موقعیت های فعال ساز طرحواره‌است بیماران این کارت ها را همراه خود دارند. بهتر است این کارت ها قویترین شواهد علیه طرحواره را در برگیرد تا بتواند پاسخ های منطقی بیماران را فعال کند (یانگ، ۱۳۸۶).

۵- تکنیک های تجربی «دو هدف عمده تکنیک های تجربی : الف- برانگیختن هیجان های مرتبط با طرحواره های ناسازگار اولیه. ب- باز والدینی بیمار به منظور بهبود هیجان ها و ارضاء نسبی نیازهای برآورده نشده دوران کودکی» (یانگ، ۱۳۸۶).

۶- تکنیک های تجربی مرحله سنجش: عمده ترین تکنیک در این مرحله تصویرسازی ذهنی است (یانگ، ۱۳۸۶).

۷- وقت جلسه ‌به این صورت تقسیم می‌شود : ارائه منطق تکنیک و پاسخ به پرسش های پنج دقیقه، تصویر سازی ذهنی بیست و پنج دقیقه، بحث و تبادل نظر با بیمار ‌در مورد آنچه حین تکنیک تصویر سازی ذهنی اتفاق افتاده بیست دقیقه‌است (یانگ، ۱۳۸۶).

۸- تکنیک تصویرسازی ذهنی: طرحواره ها را از حوزه عقلانی به حوزه هیجانی سوق می‌دهد .برای شناخت طرحواره هایی که مرکز زندگی بیماران است . کمک به بیماران تا بتوانند ریشه‌های تحولی طرحواره های خود در دوران کودکی و نوجوانی را به مشکلات زندگی فعلی ربط دهند (یانگ، ۱۳۸۶).

۹- تصویرسازی در یک محیط امن: تصویرسازی باید توسط خود بیمار ایجاد شود و در مانگر به او تلقین کند و در تصویرسازی در محیط امن با تصویری از یک محیط امن آغاز شده و به پایان می‌رسد . بویژه ‌در مورد بیماران آسیب پذیر و حادثه دیده، این بیماران ممکن است هیچ وقت محیط امن را تجربه نکرده باشند که در اینجا درمانگر کمک می‌کند محیط امنی در ذهن خود بسازد (یانگ، ۱۳۸۶).

۱۰- تصویرسازی از دوران کودکی: درمانگر بعد از ارائه منطق تکنیک و ایجاد تصویرسازی ذهنی محیط امن برای احساس راحتی و آرامش بیماران به سمت تصویر سازی ذهنی از دوران کودکی حرکت می‌کند . معمولاً تصاویر ذهنی را به ترتیب زیر در بیماران فعال می‌کنیم: (یانگ، ۱۳۸۶)

الف-تصاویر ذهنی آشفته ساز

ب- تصاویر ذهنی حاکی از رابطه با والدین

ج-تصاویر ذهنی با افراد مهم زندگی از جمله همسالان و سایر کسانی که در شکل گیری طرحواره نقش داشته اند.

پس از بررسی تصویر ذهنی دوران کودکی، درمانگر از بیمار می‌خواهد تصویری ذهنی از موقعیت های فعلی را دنبال کند که همین احساس را دارد . بدین ترتیب درمانگر بین خاطرات دوران کودکی و زندگی فعلی بیمار، ارتباط مستقیمی ایجاد می‌کند.

راهبردهای تجربی برای تغییر گفتگوهای خیالی (یانگ، ۱۳۸۶):

به بیمار آموزش داده می شود در تصویر ذهنی با افرادی که در دوران کودکی باعث ایجاد طرح­واره­هایش ‌شده‌اند و هم با کسانی که در زندگی موجب تقویت آن می‌شوند گفتگو کند.

از آنجا که والدین مهمترین نماد دوران کودکی هستند لذا والدین نقش های اول در گفتگوی خیالی دارند . از بیماران خواسته می‌شود خشم خود را نسبت به والدینی که رفتار آنان منجر به شکل گیری طرح واره شده‌است را ابراز کنند . هدف توانمندسازی بیمار برای جنگیدن علیه طرح واره و فاصله گرفتن از آن است.

هدف دوم از ابراز خشم نسبت به والدین این است که به بیمار کمک کنیم از طرح واره‌ها به صورت هیجانی فاصله بگیرد. کار با تصاویر ذهنی به منظور باز والدینی «برای بمیارانی مفید است که اغلب طرحواره هایشان در حوزه بریدگی و طرد قرار دارد توانایی این بیماران برای برقراری ارتباط با دیگران، احساس امنیت، دوست داشته شدن، و ارزشمندی به شدت آسیب دیده‌است. درمانگر به کودک کمک می‌کند به ذهنیت کودکانه برگردد و ‌در مورد برخی چیزهایی که از دست داده‌اند، مطالبی را یاد بگیرند.

۱۱- خاطرات آسیب زا (یانگ، ۱۳۸۶)

هنگام تصویر سازی ذهنی برای خاطرات آسیب زا، دو هدف عمده را دنبال می‌کنیم.

الف-کمک به بیمار برای بیرون ریختن عواطف بلوکه شده

ب- با وارد نمودن بزرگسال سالم و تصویر ذهنی بیمار زمینه حمایت و کسب آرامش او فراهم شود

۱۲- نوشتن نامه به والدین «نوشتن نامه به والدین، با افراد مهم زندگی بیمار که در دوران کودکی یا نوجوانی به او آسیب رسانده‌اند در جلسه بعدی درمان نامه را با صدای بلند برای درمانگر می‌خوانند».

تصویر سازی ذهنی به منظور الگو شکنی «در این نوع تصویرسازی بیماران سعی می‌کنند به جای تکرار دوباره سبک های مقابله ای شیوه های صحیح رفتاری مقابله ای را تجسم کند» (یانگ، ۱۳۸۶).

الگو شکنی رفتاری «در این مرحله که طولانی¬ترین و در برخی موارد حساس ترین بخش طرحواره درمانی است بیمار تلاش می‌کند به جای الگوهای رفتاری طرحواره خاست، سبک های مقابله ای سالم تری را جانشین سازد (یانگ، ۱۳۸۶). اگر بیمار بتواند با موفقیت مرحله شناختی و تجربی را پشت سر بگذارد درمانگر می¬تواند مرحله الگوشکنی رفتاری را شروع کند»

۱۳- اولویت بندی رفتارها برای الگو شکنی: درمانگر و بیمار بعد از تهیه فهرست الگوهای زندگی و رفتارهای مشکل ساز، راجع به مشکل سازترین رفتار و اینکه کدام رفتار باید آماج درمان قرار بگیرند، تصمیم می‌گیرند . در برابر مهم‌ترین رفتارهای مشکل ساز، رفتارهای سالم احتمالی را به عنوان راه حل جایگزین، مورد بررسی قرار می‌دهند.

پژوهش های مرتبط داخل و خارج از ایران

پژوش­های داخلی

طرح­وارهای ناسازگار اولیه گوناگون آسیب پذیری خاصی را برای انواع آشفتگی روان­شناختی و آسیب­شناختی شخصیت ایجاد ‌می‌کنند. بر اساس نتایج این پژوهش مبتلایان به دسته ب اختلالات شخصیتی نسبت به افراد سالم طرحواره­های ناسازگار بیشتری دارند(ذوالفقاری و همکاران، ۱۳۸۷). نتایج حاصل از تحلیل داده ­ها نشان می­دهد که بین طرح­واره­های ناسازگار اولیه با ابعاد سلامت روان همبستگی منفی و معناداری وجود دارد، یعنی هرچه طرح­واره­ها ناسازگارتر می­شوند سلامت روان کاهش می­یابد. از سوی دیگر قابل اشاره است که بین زنان و مردان از نظر طرح­واره­ها تفاوت معناداری وجود نداشته و فقط در بعد سلامت بدنی نمرات مردان بیش از زنان بوده است(مولودی، ۱۳۸۹). افراد با صفات ناپایدار شخصیت در طرحواره­های رهاشدگی/ بی ثباتی، محرومیت هیجانی و خویشتن داری و خود انظباطی ناکافی به طور معنی­داری نمرات بیشتری کسب کردند و این طرح­واره­ها در شناخت تفاوت­های بین افراد باثبات در صفات شخصیت و صفات شخصیت متقابل آنان، نقش بازی می‌کند (باقریان سرارودی، ۱۳۷۹).

پژوهش­های خارجی

1. 1. . همان، ص ۲۴۴ ↑

1. 1. . همان ↑

1. 1. . همان ↑

1. 1. . knowledge ↑

1. 1. .foresight of virtual certainty or highly probably ↑

1. 1. . عباسی، اصلی، قانون مجازات آلمان، مجمع علمی و فرهنگی مجد،چ اول، ۱۳۸۹، ↑

1. 1. . بند اول ماده ۱۶ ق م آ: هر کس هنگام ارتکاب جرم، نسبت ‌به این حقیقت که فعل وی مجرمانه است، آگاهی نداشته باشد، عمل او عمدی نیست. البته، قابل مجازات بودنفعل غیر عمدی او تحت تأثیر این اشتباه قرار نمی‌گیرد. ↑

   

1. 1. .Paul Johann Anselm Ritter von Feuerbach ↑

1. 1. .Friedrich Toepel, The Fault Element in the History of German Criminal Theory: With Some General Conclusions for the Rules of Imputation in a Legal System, p. 171 ↑

1. 1. . Ibid,p. 169 ↑

1. 1. . Dolus ↑

1. 1. . Ibid, p.171 ↑

1. 1. . Ibid, p. 172 ↑

1. 1. . Dolus indirectus ↑

1. 1. . Edvin, R.A seligman, Intent criminal,( Encyclopaedia of the social sciences), volume vii, the macmillan company newyork, (1932), p. 128 ↑

1. 1. . Ibid ↑

1. 1. . Direct intention(absicht) ↑

1. 1. . Director Vorsatz or Dolus directus ↑

1. 1. . تیلور، گریگ، پیشین، ص۱۱۰ و ۱۱۱ ↑

1. 1. . همان، ص۱۱۱ ↑

1. 1. . نجیب حسنی، محمود، النظریه العامه للقصد الجنایی، ص ۲۱۷ ↑

1. 1. 1. – برای دیدن اسامی طرفداران این نظریه ن. ک به نجیب حسنی، محمود، پیشین، ص ۲۴۹ ↑

   

1. 1. – همان، به نقل از: Hans welzel, das detsche strafrecht( 1958)p.13, s.62 ↑

1. 1. -نجیب حسنی، محمود، همان، ص ۲۵۰ به نقل از؛ suhroder,s 233 ↑

1. 1. -همان، ص ۲۵۲ ↑

1. 1. . همان، ص ۲۵۳، به نقل از: SHroder, s. 226 ↑

1. 1. . همان ص ۲۵۴ ↑

1. 1. . همان ص ۲۵۵ ↑

1. 1. . همان ↑

1. 1. . همان، ص ۲۵۶ به نقل از: schroder,s 231 ↑

1. 1. .همان، ص ۲۵۷ ↑

1. 1. .همان، ص ۲۵۸، به نقل از Schroder,s 235 ↑

1. 1. . مفاهیم قصد در حقوق کیفری آلمان، پیشین، ص۱۱۳ ↑

1. 1. . همان ↑

1. 1. .همان، ص۱۱۹ ↑

1. 1. . نقل شده از: بوهلاندر، مبانی حقوق کیفری آلمان، مایکل، ترجمه‌ی: عباسی، اصلی، مجمع علمی و فرهنگی مجد، چ اول ۱۳۹۰،صص ۱۴۶و۱۴۷ ↑

1. 1. .leather belt ↑

1. 1. . Friedrich Toepel,p.170 ↑

1. 1. . Doner shop ↑

1. 1. . تیلور، گریگ، ص ۱۰۶ ↑

1. 1. . الماده ۱۸۹ قانون العقوبات السوریه: تعد الجریمه مقصوده و إن تجاوزت النتیجه الجرمیه الناشئه عن الفعل او عدم الفعل قصد الفعل اذا کان قد توقع حصولها فقبل بالمخاطره. ↑

1. 1. . الماده ۳۴ قانون العقوبات العراقی( بند دوم ): تعد الجریمه عمدیه کذلک… اذا توقع الفاعل نتائج اجرامیه لفعله فأقدم علیها قابلاً المخاطره بحدوثها. ↑

1. 1. . ماده ۲۴ قانون العقوبات البحرینی: … و تعتبر الجریمه عمدیه کذلک اذا توقع الفاعل نتیجه إجرامیه لفعله فأقدم علیه فابلاً بالمخاطره بحدوثها. ↑

1. 1. . ماده ۶۳ قانون العقوبات اللیبی- ترتکب الجنایه او الجنحه عن قصد العمدی إذا کان مقترفها یتوقع و یرید أن یترتب علی فعله أو امتناعه حدوث الضرر أو وقوع الخطر الذی حدث و الذی یعلق علیه القانون وجود الجریمه. ↑

1. 1. . زکی أبو عامر، محمد، سلیمان، عبدالمنعم، پیشین، ص ۲۴۱ و ۲۴۳ ↑

1. 1. . حکم ۲۵ دسامبر ۱۹۳۰، مجموعه قواعد حقوقی، ج ۲، شماره ی ۱۳۵، به نقل از نجیب حسنی، محموذ، پیشین، ص ۲۹۲ ↑

1. 1. . همان، ص ۲۶۵ ↑

1. 1. . همان ↑

1. 1. . زکی ابو عامر، محمد، عبدالمنعم، سلیمان، پیشین، ص۲۴۴ ↑

1. 1. . همان ↑

1. 1. . همان، ص ۲۴۶ ↑

1. 1. – منقول از: نجیب حسنی‌، محمود، شرح قانون العقوبات اللبنانی، پیشن، ص۴۱۹ ↑

1. 1. . همان ↑

1. 1. . حکم شماره ۴۹۱ سال ۱۹۵۳، مجموعه قواعد حقوقی، به نقل از : العوجی، مصطفی، پیشین، ص۶۰۷ ↑

1. 1. . in kauf nehmen ↑

1. 1. .schohke-schroder,59,s.407,mezger-blei,265.s.16g,germahh,das verbredhen in neueh strafrecht,943,s24( به نقل از همان منبع) ↑

1. 1. .پیشین، ص۲۶۲: به نقل از: Schroder,s 231 ↑

1. 1. . تبیت، مارک، فلسفه حقوق، ترجمه‌ی رضایی خاوری، حسن، انتشارات دانشگاه علوم رضوی، ۱۳۸۴، ص ۲۱۹ ↑

1. 1. . R.A.Duff, criminal attempts, clarendon press oxford, 1996, new york, p. 17 ↑

1. 1. . مارک تبیت، همان، ص ۲۲۰ به بعد ↑

1. 1. . Smith ↑

1. 1. . Laura,fairburn, forsight of the concecuences is not the same as intent,p. 2 ↑

1. 1. . Hyam ↑

1. 1. . lord diplock ↑

1. 1. . Parson, simon, intention in criminal law: why is it so difficult to find? Mountbatten of legal studies,(2000), 4(12), p7 ↑

1. 1. . Moloney ↑

1. 1. . lord Bridg ↑

1. 1. . Parson,simon, p. 8 ↑

1. 1. . Ibid ↑

1. 1. . Hancock and SHankland ↑

1. 1. .Nedrick ↑

1. 1. . Laura,fairburn, pp. 3-4 ↑

1. 1. . Walker and Hayles ↑

1. 1. . Virtual Certainty ↑

1. 1. . Woolin ↑

1. 1. . Substantial Risk ↑

1. 1. . Matthews and Alleyne ↑

1. 1. .Evidence of intention ↑

1. 1. . The type of action ↑

1. 1. . کلینی، ابو جعفر، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱۴، دار الحدیث للطباعه و النشر، چ اول، قم، ۱۴۲۹ ق، ۱۴۲۹، ص ۲۹۶ ↑

1. 1. . همان، ص ۲۹۷ ↑

1. 1. . همان، ص ۲۹۹ ↑

1. 1. . همان ↑

1. 1. . همان، ص ۳۰۰ ↑

1. 1. . عاملی، حرّ، محمد بن حسن، وسابل الشیعه، ج ۲۹، مؤسسه‌ آل بیت علیه السلام، چ اول، قم، ۱۴۰۹ ق، ص ۴۰ ↑

1. 1. . عوده، عبد القادر، پیشین، ص۸۰ ↑

ـ آزمون های ملاکی در مقابل آزمون های هنجاری: ‌بر اساس چگونگی نمره دادن و تفسیر نیز می توان آزمون ها را تقسیم کرد. به عبارتی زمانی که معلم یا محصل نمره خاصی را ملاک یا معیار قرار می‌دهد و بر آن اساس دانش آموزان را ارزیابی می‌کند، به آن آزمون معیاری یا ملاکی می گوییم. در مقابل زمانی که فرد با گروه بزرگتری مثل همکلاسی ها و هم پایه ای ها و. . . مقایسه و سنجیده می شود از آزمون هنجاری استفاده شده است (لطف آبادی، ۱۳۷۵).

ـ آزمون های تراکمی در مقابل تراکمی در مقابل آزمون های تکوینی: آزمون ها می‌توانند برای سنجش میزان یادگیری در طول یادگیری و یا پایان آن مورد استفاده قرار گیرند. زمانی که در پایان آموزش آزمون اجرا می شود ‌به این آزمون، آزمون تراکمی و یا پایانی می‌گویند و هدف آن نمره دادن و قضاوت درباره اثربخشی کار معلم و برنامه درسی و یا مقایسه برنامه های مختلف درسی با هم است. در مقابل آزمون می‌تواند در طول آموزش، یعنی زمانی که فعالیت آموزشی معلم هنوز در جریان است و یادگیری در حال تدوین و شکل گیری است، صورت پذیرد و هدف از اجرای آن آگاهی یافتن از میزان و نحوه یادگیری دانش آموزان و یا دانشجویان برای تعیین نقاط ضعف و قوت آن ها و برطرف کردن نواقص روش آموزشی معلم در ارتباط با اهداف آموزشی می‌باشد (لطف آبادی، ۱۳۷۵).

انگیزه پیشرفت تحصیلی

انگیزش یک فرایند زنجیره‌ای است که با احساس نیاز یا احساس کمبود و محرومیت شروع می شود، سپس خواست را به دنبال می آورد و موجب تنش و کنش به سوی هدفی می شود که محصول آن، رفتار نیل به هدف است. توالی این فرایند ممکن است منجر به ارضای نیاز شود. ‌بنابرین‏ انگیزه ها موجب تشویق و تحریک فرد به انجام یک کار یا رفتار می شود در حالی که انگیزش یک خواست کلی را منعکس می کند. در تمام تحقیقات انگیزش هنوز جایگاه تنبیه و تشویق به عنوان انگیزه های بسیار قوی مطرح می‌باشد و در این رابطه پول به عنوان ابزاری برای اعطای پاداش مطرح بوده، اما تنها عامل انگیزشی نیست (سید جوادین، ۱۳۸۶).

انگیزه به عنوان مجموعه عواملی تعریف شده است که انسان را به سوی فعالیت و هدف به حرکت وا می‌دارد، آن را هدایت می‌کند و سبب تداوم آن می شود. وقتی صرف انجام یک فعالیت به دور از نتایج آن مد نظر باشد، انگیزه درونی؛ و زمانی که فرد فعالیتی را برای دریافت پاداش، بازخورد های مثبت و اجتناب از تنبیه انجام می‌دهد، انگیزه بیرونی مطرح است. وقتی فرد از انگیزه پیشرفت بالایی برخوردار باشد، برای یادگیری، مهارت های لازم و راهکارهای مناسب را می‌یابد. بدیهی است موفقیت در یادگیری، سبب احساس توانمندی بیشتر و افزایش علاقه به موضوع یادگیری می شود. زمانی که فعالیت ها به چالش متوسطی نیاز دارند و فرد احساس می‌کند که از عهده آن بر می‌آید و از انجام آن لذت می‌برد انگیزه درونی بروز می‌کند. این انگیزه با ایجاد فرصت هایی برای خود – رهبری و بازخورد مثبت تقویت می شود ولی با تنبیه، تحمیل و تعیین اهداف، تعیین ضرب الاجل، کاهش می‌یابد. یافته های بسیاری از پژوهش ها حاکی از آن است که پیشرفت تحصیلی یادگیرنده به انگیزه وی مربوط می شود. در روان شناسی شناختی، یادگیرنده، دریافت کننده محض اطلاعات محسوب نمی شود بلکه فردی است که قادر به پردازش اطلاعات بوده و می‌تواند از تجارب و آموخته های جدیدش برای حل مسایل مختلف در موقعیت های گوناگون استفاده کند. نتایج برخی مطالعات نشان می‌دهد که در سازماندهی فرایند یادگیری، هوش و استعدادهای ‌شناختی، ویژگی های هیجانی و مهارت های اجتماعی نقش اساسی ایفا می‌کنند (رضاخانی، ۱۳۸۶).

انواع انگیزه به تحصیل

انگیزش را به دو دسته درونی و بیرونی تقسیم کرده‌اند. در انگیزش درونی، دانش آموزان به خاطر چالش‌انگیزی، پیچیدگی و ناهمخوانی تکلیف و یا به دلیل این که تکلیف، احساس شایستگی، تسلط، کنترل و یا خودمختاری را تقویت کند، به کوشش واداشته می‌شوند (حسن زاده، ۱۳۸۱).

در انگیزش بیرونی، دانش آموزان تلاش و کوشش خود را برای به دست آوردن آنچه که مورد علاقه شان است، افزایش می‌دهند. در چنین موردی، تکلیف وسیله ای است برای به دست آوردن شیء مورد علاقه. ‌بنابرین‏، انگیزه و مشوق درونی، جنبه ای از یک فعالیت است که افراد از آن لذت می‌برند و برای آن، برانگیخته می‌شوند. انگیزه و مشوق بیرونی، پاداش بیرونی است که به یک فعالیت داده می شود، از جمله نمره خوب یا امتیازهای اجتماعی (حسن زاده، ۱۳۸۱).

گروهی از نظریه پردازان یادگیری اجتماعی، از جمله راتر، معتقدند که افراد، موفقیت ها و شکست ای خود را به عوامل شخصی و یا محیطی نسبت می‌دهند. از این رو، دو منبع کنترل، یعنی درونی و بیرونی را شناسایی کرده‌اند. این نظریه به نظریه منبع یا مکان کنترل شهرت دارد. با توجه ‌به این فرضیه، اسلاوین معتقد است که افراد از لحاظ اعتقاد به منابع کنترل، به دو دسته تقسیم می‌شوند:

1. 1. گروهی که موفقیت ها و شکست های خود را به شخص خود و کوشش و توانایی خود نسبت می‌دهند. این گروه افراد دارای منبع کنترل درونی نامیده می‌شوند.

1. گروه دیگر که موفقیت ها و شکست های خود را به عوامل محیط بیرون از خود (بخت و اقبال یا سطح دشواری تکلیف) نسبت می‌دهند، افراد دارای منبع کنترل بیرونی نامیده می‌شوند (حسن زاده، ۱۳۸۱).

منبع کنترل در تبیین عملکرد تحصیلی دانش آموزان، می‌تواند بسیار با اهمیت باشد. برای مثال، تعدادی از پژوهشگران دریافتند، دانش آموزانی که منبع کنترل درونی بالایی دارند، در مقایسه با دانش آموزانی که از هوش یکسانی برخوردارند، ولی دارای منبع کنترل درونی پایین هستند، نمرات تحصیلی و پیشرفت آموزشگاهی بهتری دارند (حسن زاده، ۱۳۸۱).

نظریه های انگیزش:

1. نظریه های معاصر انگیزش

در سال ۱۹۷۰، کمپل^[۱۳] و همکارانش تئوری‌های انگیزش را در دو چارچوب کلی تقسیم کردند:

۳-۲-۱- نظریه های محتوایی

نظریه های محتوایی از توصیف «هست» و «نیازها» صحبت می‌کنند و نظریه پردازان محتوایی درصدد شناخت و مشخص کردن عواملی هستند که موجب انگیزش انسان برای کار می شود. به عبارت دیگر تئوری‌های محتوایی بیشتر به مسائل درونی انسان و عوامل انگیزش توجه دارند و در جستجوی چیزهایی هستند که رفتار فرد را برای انجام کار فعال می‌سازد (نایلی، ۱۳۷۳).

نظریه سلسه مراتب نیازها: ابراهام مازلو^[۱۴] مدل خود را درباره انگیزش انسانی، بر مبنای تجربه ‌کلینیکی خود در سال ۱۹۴۳ ارائه داد. وی احتیاجات بشری را به پنج طبقه تقسیم نموده و آن را سلسله مراتب نیازها می نامد که عبارتند از:

• • نیازهای فیزیولوژیک – ارضای سائقه های تشنگی، گرسنگی و جنسی

• • نیازهای ایمنی – رهایی از ترس آسیب های برونی، تغییرات شدید برونی

• • نیازهای مربوط به تعلق – میل به داشتن روابط عاطفی و مراقبتی یعنی دریافت محبت و حمایت شخصی از ناحیه دیگران

• • نیاز به قدرت و منزلت – احترام و ارج گذاری مثبت از جانب همسالان و وابستگان

درگیری ^[۳]

درگیری به میزان درگیری های ذهنی مشتریان برای انتخاب یک محصول و یا یک خدمت است (بوش و کلارک، ۲۰۱۳، ۱۸).

ریسک^[۴]

درجه خطر کردن مشتریان برای خرید محصول نشناخته ای است که برند ها میزان ریسک را کاهش می‌دهند و مشتری با اطمینان خریداری می‌کند(مرجانی، ۱۳۹۱، ۱۷).

اعتماد^[۵]

اعتماد به کالا و خدمتی که در پی آن هستیم، اینکه چه قدر یک ‌کالا و خدمت انتظارات مد نظر مشتری را برآورده کند و تا چه حد به خرید و انتخاب خود، اعتماد کند (صالحی، ۱۳۸۴، ۱۹).

وفاداری^[۶]

مزیتی که یک مشتری به جای خریدن یک محصول از چند جای مختلف، آن را به طور مکرر از یک عرضه کننه خریداری می‌کند(باغبان و موسی، ۱۳۹۳، ۳۱).

۱-۶-۲تعاریف عملیاتی

برند بانکی: نمره ای است که پاسخگو بر اساس پرسشنامه نظام ‌بازاریابی برند بانکی کلسی (۲۰۱۰) به دست می آورد.

درگیری: نمره ای است که پاسخگو بر اساس سؤالات ۱ تا ۵ پرسشنامه نظام ‌بازاریابی برند بانکی کلسی (۲۰۱۰) به دست می آورد.

ریسک: نمره ای است که پاسخگو بر اساس سؤالات ۶ تا ۱۰ پرسشنامه نظام ‌بازاریابی برند بانکی کلسی (۲۰۱۰) به دست می آورد.

اعتماد: نمره ای است که پاسخگو بر اساس سؤالات ۱۱ تا ۱۵ پرسشنامه نظام ‌بازاریابی برند بانکی کلسی (۲۰۱۰) به دست می آورد.

وفاداری: نمره ای است که پاسخگو بر اساس سؤالات ۱۶ تا۲۰ پرسشنامه نظام ‌بازاریابی برند بانکی کلسی (۲۰۱۰) به دست می آورد.

فصل دوم

ادبیات و پیشینه پژوهش

۲-۱ نظام بازاریابی

عصر حاضر با ویژگی هایی همچون فراوانی عرضه، گسترش رقابت ، تحولات فناوری ، جهانی شدن و… همراه است که بعضی ثمرات آن برای مشتریان انفجار، انتخاب ، افزایش قدرت چانه زنی و دستیابی به ارزش بیشتر است. در ارتباط تعاملی بین صنعت به معنای مجموعه ای از رقبا که در یک بازار هدف تعریف شده با هم رقابت می‌کنند و بازار به معنای مجموعه ای از مشتریان بالفعل و بالقوه بنگاه های اقتصادی آنچه به ظاهر داد و ستد می شود، کالا یا خدمتی است که بنگاه به مشتریان خود می‌دهد و در مقابل ، پول یا شبه پول می‌گیرد، اما در حقیقت مشتریان، کالا یا خدمت نمی خرند، بلکه ارزش را از بنگاه های اقتصادی دریافت می‌کنند. در دنیای رقابتی امروز شرکت هایی موفق هستند که بتوانند ارزش های بیشتری برای مشتریان به وجود آورند و دلایل بیشتری به مشتریان ارائه کنند تا آن ها را به خرید و ایجاد رابطه بلندمدت با شرکت ترغیب سازند. مشتریان امروزه خواهان عرضه فرآورده با کیفیت برتر، خدمات بیشتر، سرعت بالاتر، همخوان و متناسب با نیازهای خود، قیمت مناسب تر و تضمین کارآمد هستند، لذا بنگاه باید بررسی کند که ضمن سودآوری، کدامیک از خواست های گوناگون مشتریان را می‌تواند برآورده کند. شرکت هایی که فلسفه بازاریابی را پذیرفته اند، یعنی مشتری و جامعه را مدنظر داشته و محور عملیات قرار داده‌اند، در تلاش برای به وجود آوردن و افزایش مداوم ارزش مشتری هستند. عوامل متعددی در ارتقاء ارزش مشتری مؤثر هستند؛ مثل کیفیت ، خدمات ، سرعت و… و نیز یکی از عوامل اصلی ارتقای ارزش مشتری نظام بازاریابی است (آکر، ۲۰۰۶، ۲۲).

۲-۲ عوامل فعالیت های بازاریابی

۱٫مفهوم تولید^[۷]

در مفهوم تولید فرض بر این است که مشتریان نسبت به کالاهایی نظر مساعد خواهند داشت که اولاً موجود بوده و ثانیاًً دارای قیمت بسیار مناسبی باشند. ‌بنابرین‏ مدیریت وظیفه بهبود تولید و توزیع را برعهده دارد. این مفهوم یکی از قدیمی‌ترین فلسفه‌های راهنمای فروشندگان محسوب می شود (کلر^[۸]، ۲۰۱۲، ۱۶).

۲٫مفهوم کالا^[۹]

‌بر اساس مفهوم کالا، مشتریان خواهان کالاهایی هستند که از بهترین کیفیت و کارایی برخوردار باشند. ‌بر مبنای‌ این اصل، سازمان باید منابع خود را به بهبود پیوسته کالا اختصاص دهد(آکار، ۲۰۱۰، ۲۳).

۳٫مفهوم فروش^[۱۰]

‌بر اساس مفهوم فروش، مصرف‌کنندگان به میزانی که باید بخرند، کالاهای تولید یک شرکت را نخواهند خرید و این در زمانی رخ می‌دهد که شرکت به میزان وسیع برای فروش و ترویج کالاهای خود نکوشد. این مفهوم عملاً ‌در مورد کالاهای ناخواسته تجربه شده است، کالاهایی که خریداران به طور معمول به خرید آن ها نمی‌اندیشند (بندیکسن^[۱۱]، ۲۰۱۰، ۱۸).

۴.مفهوم بازاریابی

در مفهوم بازاریابی، اعتقاد بر این است که نیل به اهداف سازمانی، بستگی تام دارد به تعیین و تعریف نیازها و خواسته‌های بازارهاى هدف و تأمین رضایت مشتریان به‌نحوی مطلوب‌ تر و مؤثرتر از رقبا. جالب این است که این مفهوم یک فلسفه نسبتاًجدید اقتصادی است. مفهوم بازاریابی به صورت مختلفی بیان شده است (فراکوهار^[۱۲]، ۲۰۱۰، ۶۲).

۲-۲ برند^[۱۳]

۲-۲-۱ تعاریف برند

طبق تعریف انجمن بازاریابی امریکا، مارک، برند یا نام، عبارت، طرح، نماد یا هر ویژگی دیگری است که مشخص‌ کننده خدمات یا فروشنده محصولی خاص باشد که به وسیله آن از دیگر محصولات و خدمات مشابه متمایز می‌گردد. عنوان قانونی برای برند، نشان تجاری است. برند مجموعه گره‌های ذهنی یا تداعیات کارکردی، احساسی، عقلی و مزیت‌هایی است که ذهن بازار هدف را اشغال نموده‌است. تداعی معانی پیوند دادن تصاویر و نشانه ها با برند از مزایا و فواید یک برند است (آرچر^[۱۴]، ۲۰۱۳، ۵۱).

برند همان چیزی است که مخاطب با دیدن، شنیدن، حس کردن و یا هر گونه ارتباطی با آن به صورت مفهومی، دیداری یا لفظی صفات و ویژگی های خود را در ذهن و قلب مخاطب تداعی می‌کند. برند شامل همه احساسات، ویژگی ها و مفاهیمی است که به یک نام گره خورده است؛ برند، برداشت افراد از یک نام است(کلر، ۲۰۱۵، ۱۶).

در فارسی واژه مارک یا برند معمولاً برای اشاره به محصول یا خدمتی به کار می‌رود که ارزش اعتباری و اجتماعی بالایی داشته باشد. به بیان دیگر «برند» دارای ماهیت اجتماعی است و برندهای قدرتمند، آن‌هایی هستند که افراد نسبت به آن‌ ها حس مالکیت دارند و برای مثال می‌گویند: «این مارک، اسم مارک دلخواه من است» . نام های برتر می‌توانند هیجان و عواطف مصرف‌کنندگان خود را برانگیزند و مشتریان نیز ‌به این نام ها اعتماد داشته و از آن ها انتظار خلق ایده های برتر و نوآوری در محصولاتشان را دارند(کیم^[۱۵]، ۲۰۱۱، ۶۱).

۲-۲-۲ برندسازی

برندینگ یا برندسازی^[۱۶]، فعلی است که در نتیجه آن سطح احساسی و عاطفی مرتبط با یک محصول یا خدمت(شرکت) افزوده می‌گردد، بدین وسیله ارزش آن برای مشتریان و سایر ذی نفعان افزایش می‌یابد. محققین ارزش یک برند را به طور معناداری مرتبط با دلبستگی احساسی مشتریان، نسبت به برند می‌دانند و بر اهمیت ایجاد چنین ارتباطی تأکید ویژه دارند. بسیاری از تحقیقات اخیر بازاریابی مصرف کننده، به نتایج ثابتی ‌در مورد اصول برندسازی احساسی رسیده اند. برخی از محققین حوزه برند، برندسازی را در ایجاد ارزش برند خلاصه کرده‌اند. از دهه گذشته تاکنون شاهد یک روند رو به رشد برندسازی شرکتی^[۱۷] نسبت به برندسازی محصولی^[۱۸] بودیم. هدف برندسازی شرکتی، ایجاد وضعیتی مطلوب برای نام و نشان سازمان از طریق ذی نفعان مختلف خود می‌باشد. برای برندسازی شرکتی همان تعریف سنتی برندسازی محصول را قائل هستند ‌به این صورت که هدف هر دو آن ها ایجاد تمایز و ترفیع نسبت به سایر برندهای موجود می‌باشد. البته این نویسندگان اعتقاد دارند برندسازی شرکتی بسیار پیچیده تر می‌باشد، چرا که نیازمند مدیریت مناسب تعاملات کلیه ذی نفعانی است که به لحاظ ویژگی با یکدیگر متفاوت می‌باشند(لاسر^[۱۹]، ۲۰۱۳، ۲۳).

۲-۲-۳ مدیریت برند^[۲۰]

۲-۲-۲- مشارکت از دیدگاه اسلام

مشارکت و مشورت، نظرجوئی و رایزنی در فرهنگ غنی اسلامی و تاریخ کهن ایرانی جایگاهی بس بالا و رفیع دارد و به مدد به کارگیری این شیوه در مدیریت و تصمیم گیری است که می توان به طریق صواب در انجام امور دست یافت و از میان راه های مختلف راه درست تر را برگزید و با یاری جستن از مشارکت و مشورت است که مخاطرات تصمیم گیری کاهش یافته، ضمانت اجرایی تصمیمات افزایش یافته، دامنه بصیرت و آگاهی مشورت کننده گسترده تر شده و روحیه کاری تقویت می‌گردد. علاوه براین با مشارکت دادن افراد در امور، بهتر می توان تفکر و شخصیت آن ها را رشد داد. از این رو بررسی و مطالعه آیات و بیان ائمه معصومین علیهم السلام (قول، رفتار و تقریر) به روشنی بیانگر نگرش مثبت اسلام به مشارکت می‌باشد (اختری، ۱۳۷۴).

علما استدلال کرده‌اند که پیامبر خدا با آنکه از طریق وحی مستقیماً از خداوند دستور می گرفت، اجرای شوری را واجب نمود. ‌بنابرین‏، پیروان آن حضرت ناگزیرند شوری را اجرا کنند، زیرا جایگزینی برای آن ندارند (در حالی که پیامبر داشت). از سیر تاریخ اسلام کاملاً روشن است که چگونه تصمیم های مهم به وسیله شورا گرفته می شد.

در قرآن شوری بین دو فریضه واجب یعنی نماز و زکات ذکر شده (سوری شوری آیه ۳۸ ) که نشان دهنده اهمیت مشورت می‌باشد. بدین صورت است که مشخص می شود چرا شوری و مشورت کردن با افراد و یا مشارکت دادن آن ها در ارائه پیشنهادات در اسلام لازم و بلکه یک فریضه می‌باشد (افندی حسن، ۱۳۷۶). توانایی‌های‌ فکری‌ انسان‌ با توجه‌ به‌ گستردگی‌ اطلاعات‌ و وسعت‌ موضوعات‌، محدود است‌ و او به‌ تنهایی‌ قادر به‌تصمیم‌گیری‌ در همه‌ زمینه‌ها نیست‌. یک‌ مدیر هر قدر هم‌ آگاهی‌های‌ زیادی‌ داشته‌ باشد، باز هم‌ نمی‌تواند به‌ همه‌ ابعاد مسائل‌ پی‌ ببرد. اعتقاد به‌ محدودیت‌ فکری‌ انسان‌ موجب‌ آمادگی‌ مدیر برای‌ استفاده‌ از نظرات‌ دیگران‌ می‌شود. کسی‌ که‌ گمان‌ کند همه‌ چیز را می‌داند، نیازی‌ به‌ مشورت‌ با دیگران‌ نمی‌بیند و خود را از دستیابی‌ به‌ نظرات‌ و پیشنهادهای‌ خوب‌دیگران‌ محروم‌ می‌کند. یکی‌ از شعارهای‌ ژاپنی‌ها آن‌ است‌ که‌ هیچ‌ یک‌ از ما به‌ خردمندی‌ همه‌مان‌ نیست‌ و ما می‌گوئیم‌: همه‌ چیز را همگان‌ دانند (علی آبادی،۱۳۷۷). هیچ‌ کس‌ به‌ تنهایی‌ و بدون‌ مساعدت‌ فکری‌ دیگران‌ نمی‌تواند به‌ نتایج‌ بزرگ‌ برسد. مشورت‌حالت‌ دو سیم‌ مثبت‌ و منفی‌ را دارد که‌ از برخورد آن ها جرقه‌ ایجاد می‌شود. از برخورد دو فکر نیز فروغ‌ جدیدی‌ حاصل ‌شده‌ و انسان‌ راهنمایی‌ می‌شود. مشورت‌ و نظرخواهی‌ از انسان های‌ دانا و با تجربه‌ لازمه‌ حسن‌ انجام‌ خدمت‌ و مدیریت ‌می‌باشد (نبوی،۱۳۷۲). مشورت‌ به‌ مدیر یا فرد کمک‌ می‌کند تا راه‌ حل‌ مناسب‌ مشکلات‌ خود را بیابد. در واقع‌، بشر با مشاوره‌ به‌ خودکمک‌ می‌کند. بیشتر زیان هایی‌ که‌ به‌ انسان‌ و جامعه‌ وارد شده‌، در اثر عدم‌ مشورت‌ بوده‌ است (علامه، ۱۳۷۸).

در همه‌ جوامع‌، مشورت‌ یک‌ ضرورت‌ مهم‌ زندگی‌ اجتماعی‌ و یک‌ اصل‌ مدیریتی‌ است‌ و در اسلام‌ نیز یک‌ امردینی‌ (واجب‌) و یک‌ ضرورت‌ مهم‌ اجتماعی‌ است‌. شور و مشورت‌ از پایه های‌ مهم‌ حکومت‌ اسلامی‌ است‌ و در فرهنگ ‌اسلامی‌، هر گونه‌ تصمیمی‌ باید با مشورت‌ اتخاذ شود (علی آبادی، ۱۳۷۷).

قرآن کریم شورا و مشورت را به عنوان نمودی از ایمان معرفی و تأکید می‌کند که مسلمانان امور خود را ‌بر اساس مشورت متقابل انجام دهند. (سوره شورا:آیه ۳۸)

خالق انسان ها آخرین فرستاده اش حضرت محمد(ص) را فرمان می‌دهد که با مردم مشورت نماید(وشاورهم فی الامر – قرآن).

فلسفه مشارکت از دیدگاه اسلام عبارتند از:

1. 1. فراهم آوردن موجبات رشد و پرورش انسان

1. 1. ایجاد مسئولیت و تعهد درونی در فرد

1. 1. به وجود آوردن محیط کاری مبتنی براعتماد متقابل بین مدیران و کارکنان

1. 1. حرمت گذاشتن به ارزش های والای انسانی و شخصیت دادن به افراد

1. ایجاد وحدت و یکپارچگی و همدلی و صمیمیت در محیط های کاری(صوفی، ۱۳۹۰).

۲-۲-۳- مبانی فکری مشارکت

مبانی فکری مدیریت مشارکتی را می توان در تئوری دموکراسی، تئوری سوسیالستی و در تئوری نئوکلاسیک و انسان گرایان مدیریت یافت(صیا دی، ۱۳۹۲).

یکی از ارکان اصلی تئوری دموکراسی، مشارکت مساوی کلیه افراد در تمامی امور تصمیم گیری ها است. فرض اصلی در این تئوری آن است که هنگامی که دانش تک تک افراد با هم ترکیب شود و از آن به طور جمعی و یک جا استفاده شود، انسان می‌تواند با خردمندی و هوشیاری بیشتری تصمیم بگیرد. در مکتب سوسیالیسم، موضوع مشارکت در یک چارچوب وسیعتری و به عنوان یک مکانیسم و حربه ای در مبارزه با طبقه کارگر علیه کارفرما می‌باشد. و در مکتب نئوکلاسیک نیز مشارکتی یکی از عناصر اصلی سازمان و مدیریت به شمار می‌آید این مکتب برای فعل و انفعالات گروهی اهمیت قائل است و تأکید آن مدیریت مشارکتی غیر قابل انکار است(صادقی فرد و دیگران،۱۳۸۲). با مقایسه تئوری های سوسیالیسم و انسان گرایان می توان گفت که مشارکت از دیدگاه انسان گرایان همان توزیع قدرت در سازمان است و در واقع به دنبال پشتیبانی از مشارکت در امور و رشد و تحول آن ها در چارچوب سازمان است و معتقدند که مشارکت افراد در امور و در تصمیم گیری ها می‌تواند بریکپارچگی ‌گروه‌های کاری بیفزاید، باعث تقویت روحیه کارکنان شود و تعهد بیشتری در آن ها نسبت به اهداف سازمانی ایجاد نماید. در حالی که در مکتب سوسیالیسم هدف از مشارکت کارمندان در تصمیم گیری می‌تواند منجر به تعهد سازمانی بیشتری گردد.

۲-۲-۴- سطوح مشارکت

پانسفورد و کارپینتر(۱۹۸۸) در کتاب خود یک جدول دو بعدی را پیشنهاد کرده‌اند که پنج سطح عمده مشارکت را شامل می‌گردد:

1. 1. مشارکت در سطح فردی که جنبه هایی از روابط بین فرد و سازمان استخدام کننده وی اشاره دارد.

1. 1. مشارکت در سطح عملیاتی که به تصمیمات ‌گروه‌های رسمی کوچک در خصوص محیط و عملیات کاری انان اشاره دارد.

1. 1. مشارکت در سطح جمعی که به جنبه‌های عمده روابط جمعی بین سازمان و کارکنان آن اشاره دارد.

1. 1. مشارکت در سطح سازمانی که به استراتژی ها و طرح های عملیاتی اشاره دارد که در جهت نیل به سیاست ها و اهداف لحاظ می شود.

1. مشارکت در سطح استراتژیک که به فرمول بندی و تعریف اهداف و سیاست های سازمانی اشاره دارد (والایی شریف، ۱۳۸۴)

عنصر روانی جرم دسترسی غیرمجاز به داده های محرمانه علاوه بر عمد در دسترسی و تحصیل عبارت است از آگاهی و علم مرتکب به غیرمجاز و بدون مجوز بودن دسترسی یا تحصیل و یا شنود داده های سری و نیز علم به سری بودن داده هایی که شخص به آن ها سترسی و … پیدا ‌کرده‌است.

اما در بند ب ماده ۷۳۱ قانون مجازات اسلامی الحاقی ۵/۳/۱۳۸۸ (در دسترس قرار دادن داده های مذبور» برای اشخاصی فاقد صلاحیت) لازم است شخص ‌به این موضوع آگاهی داشته باشد که شخص مقابل که می‌خواهد داده های محرمانه را در دسترس او قرار دهد فاقد صلاحیت دسترسی ‌به این داده ها است. در نتیجه اگر کسی که صلاحیت دسترسی به داده های محرمانه را دارد از روی اشتباه یا فریب فکر کند شخص دیگر نیز صلاحیت دسترسی ‌به این داده ها را دارد و در اختیار او بگذارد و بعدا معلوم شود که او شخص مذبور فاقد صلاحیت بوده دیگر نمی توانیم این شخص واگذار کننده اطلاعات را طبق بند ب ماده ۷۳۱ مجازات کنیم چون در غیر اینصورت یکی از اصول مسلم حقوق جزا که همان آگاهی مرتکب از غیر قانونی بودن عمل ارتکابی است نادیده گرفته می‌شود.


در بند ج ماده ۷۳۱ قانون مجازات اسلامی افشا یا در دسترس قرار دادن داده های محرمانه برای دولت سازمان شرکت یا گروه بیگانه یا عاملان آن ها موجب تشدید مجازات دانسته شده است. اما متاسفانه در اینجا نیز قانون‌گذار این موضوع مهم را که آیا مرتکب جرم باید نسبت به بیگانه بودن طرف مقابل یا عامل گروه بیگانه بودن طرف مقابل آگاهی داشته باشد یا نه در جهت تشدید مجازات اشاره‌ای نکرده است یعنی معلوم نیست که مرتکب جرم به صرف اینکه این داده های محرمانه را در اختیار یک طرف بیگانه یا عامل او قرار دهد حتی خودش از بیگانه بودن طرف مقابل آگاهی نداشته باشد و با تصور اینکه طرف مقابل او که اطلاعات را در دسترس او قرار می‌دهد یک عامل داخلی و هم وطن است آیا در این صورت وی مشمول تشدید مجازات می‌شود یا اینکه حتما با علم و آگاهی نسبت به بیگانه بودن طرف اطلاعات را در دسترس او قرار دهد تا مشمول تشدید مجازات قرار گیرد؟ به نظر می‌رسد تنها عمل مجرمانه که در این قانون که با جاسوسی سنتی مطابقت می‌کند بند ج ماده ۷۳۱ است که در آنپف هدف مرتکب جرم که همان رساندن اطلاعات به بیگانه است (که جزو عناصر جاسوسی سنتی است) در اینجا نیز لحاظ شده است.^[۸۹]

۳-۳-۵-۱- موضوع جرم

در ماده ۷۳۱ قانون مجازات اسلامی آنچه موضوع جرم و مورد نظر قانون‌گذار بوده، داده های محرمانه است. طبق تبصره ۱ ماده ۷۳۱، منظور از داده های محرمانه، داده هایی است که افشای آن ها به امنیت کشور یا منافع ملی لطمه زند. ‌بنابرین‏، در جرایم جاسوسی رایانه‌ای تفاوتی وجود ندارد بین موردی که اسناد یا تصمیمات محرمانه راجع به امور سیاسی یا نظامی یا اقتصادی یا غیره باشد؛ بلکه همین که افشای آن ها به امنیت ملی ضربه زند کافیست. شایان ذکر است در تبصره ۲ ماده ۷۳۱ تهیه آیین نامه نحوه تعیین و تشخیص داده های محرمانه و نحوه طبقه بندی و حفاظت آن ها بر عهده وزارت اطلاعات است که باید این مهم را با همکاری وزارتخانه‌های دادگستری کشور، ارتباطات و دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح انجام دهد و به تصویب هیات وزیران برساند.

علاوه براین، از آنجا که طبقه بندی بعضی از اسناد و مدارک ثابت نمی‌ماند، مثلا ممکن است سندی در زمان تنظیم دارای طبقه بندی محرمانه و افشای آن مضر به منافع و امنیت ملی باشد؛ ولی بعد از گذشت مدتی تنزل طبقه پیدا کند و در نتیجه افشای آن مضر به منافع و امنیت ملی تشخیص داده نشود، باید گفت طبقه بندی سند در زمان وقوع جرم ملاک عمل برای محاکم می‌باشد نه در زمان تنظیم سند.^[۹۰]

ماده ۲ کنوانسیون جرایم سایر ‌در مورد جرم انگاری دستیابی غیرمجاز مقرر داشته: «هر یک از کشورهای عضو کنوانسیون می‌توانند اقدام به وضع آن چنان قوانین و مقرراتی کنند که ضرورتا بر اساس حقوق داخلی خود هر نوع دسترسی عمدی بدون حق قسمتی از یک سیستم رایانه‌ای را جرم تلقی کند. عضو مورد نظر می‌تواند مقرر دارد که جرم در اثر تعرض به اقدامات امنیتی با قصد دسترسی به داده های رایانه‌ای یا دیگر مقاصد ناروا یا نسبت به سیستم رایانه‌ای محقق می‌شود که با سیستم رایانه‌ای دیگر در ارتباط است.» ^[۹۱] ()

در حقوق داخلی ایران نیز دسترسی غیرمجاز در صورتی جرم جاسوسی تلقی شده است که به داده های محرمانه در حال انتقال یا ذخیره شده در سامانه‌های رایانه‌ای یا مخاراتی یا حامل‌های داده دسترسی پیدا کند.

قانون‌گذار مشخص نکرده که آیا انتقال داده های محرمانه از یک قسمت به قسمت دیگر یک سیستم رایانه‌ای و هم انتقال داده ها از یک سیستم رایانه‌ای به سیستم دیگر موضوع جرم دستیابی غیرمجاز خواهد بود یا فقط دستیابی به داده های رایانه‌ای در حال انتقال بین دو سیستم رایانه‌ای موضوع جرم دستیابی غیرمجاز خواهد بود. اما به نظر می‌رسد با توجه به اینکه قانون‌گذار صرف دسترس به هر نحوی را جرم دانسته است؛ ‌بنابرین‏ در این مورد تفاوتی بین موارد فوق نباشد.

۳-۳-۵-۲- رفتار مرتکب

رفتار مرتکب عبارت است از فعل مثبت مرتکب جرم دائر بر ورود به تمام یا بخشی از یک سامانه رایانه ای، یکی از شرایط تحقق این جرم این است که دستیابی به صورت غیرمجاز انجام گیرد. قانون‌گذار ایران صرف دسترسی غیرمجاز به داده های محرمانه یا تحصیل آن ها را در بند الف ماده ۷۳۱ جرم جاسوسی دانسته است. اما با توجه به امکانات بسیار زیاد رایانه در انجام امور مختلف و عدم محدودیت زمانی و مکانی و عدم لزوم حضور مرتکب در صحنه جرم، نحوه دسترسی به داده های محرمانه هم با انجام رفتارهای خاص قابل تحقق است. به عبارت دیگر، اگر بخواهیم در جاسوسی رایانه‌ای عملی را دسترسی غیرمجاز بدانیم لازم نیست مرتکب جرم شخصا دست به ارتکاب اعمال مجرمانه بزند و خودش در صحنه جرم حاضر باشد بلکه می‌تواند با بهره گرفتن از فناوری‌های روز و نرم افزارهای جاسوسی به راحتی اطلاعات مورد نظر خود را از رایانه‌ای خاص کسب کند. به عنوان مثال شخصی می‌تواند با نصب نرم افزار جاسوسی روی رایانه موردنظر با بیشترین دقت، تمام فعالیت‌های کاربر رایانه اعم از ایمیل‌های رد وبدل شده کلیدهای فشرده شده و وب سایت‌های دیده شده و بسیاری کارهای دیگر را ضبط و به دیگری تحویل دهد.

علاوه بر دسترس غیرمجاز به داده های محرمانه تحصیل این داده ها به صورت غیرمجاز نیز جاسوسی تلقی می‌شود، تحصیل در لغت به معنای به دست آوردن آمده است (معین؛ ۱۳۸۶؛ ۱۰۳۸). به عبارت دیگر ‌در مورد جاسوسی رایانه‌ای می‌توان گفت برای صدق عنوان جاسوسی شخص جاسوس به هر طریقی که این

1. 1. Information Technology^۲- حافظ شیرازی، خواجه شمس الدین محمد، انتشارات حافظ نوین، مصحح عبدالرحیم خلخالی، غزلیات، ۱۳۷۰، ص ۵۷ ↑

1. 1. . Virtual space ↑

1. 1. . Cyber space ↑

1. 1. – مسعودی، امیر، امنیت اطلاعات فضای سایبر، تهران، نشریه کتاب ماه، ۱۳۸۳، ص ۱۶ ↑

1. 1. – بای، حسین علی و پورقهرمانی، بابک، بررسی فقهی و حقوقی جرایم رایانه‌ای، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۸، ص ۲۱ ↑

1. 1. – باستانی، برومند، جرایم کامپیوتری و اینترنتی، جلوه‌ای نوین از بزهکاری، تهران، انتشارات بهرامی، ۱۳۸۳، ص ۵۶ ↑

1. 1. – بای، حسین علی و پورقهرمانی، بابک، همان منبع، ص ۲۲ ↑

برای تعیین شدت فلیکر دو شاخص وجود دارد:

• • شدت فلیکر کوتاه مدت که از یک بازه ۱۰ دقیقه ای ولتاژ لحظه ای محاسبه می‌گردد.

  

• شدت فلیکر بلند مدت که در یک بازه ی ۱۲۰ دقیقه ای و با بهره گرفتن از محاسبه می‌گردد.

شکل (۴-۱):تغییرات شار نوری یک لامپ حبابی با تغییر کوچکی در اندازه ولتاژ

در ادامه به بررسی استانداردهای فلیکر می پردازیم و نحوه طراحی فلیکرمتر را از استاندارد IEC 61000-4-15ستخراج نموده[۲۲] و با نوشتن یک m-file در نرم افزار MATLAB برای آن فلیکرمتر را شبیه سازی می نمایم. سپس با مراجعه با استاندارد،فلیکرمتر طراحی شده را تست می‌کنیم تا از نتیجه آن مطمئن شویم. حدود مجاز برای انتشار فلیکر را نیز استاندارد استخراج کرده و معیارهای انتشار فلیکر را برای توربین های بادی نیز معرفی می‌کنیم.

۴-۲تخمین نوسانات ولتاژ

پدید نوسانات منابع نوری از زمان معرفی شبکه های الکتریکی شناخته شده است. اما به سرعت،با افزایش تعدا بارها و افزایش در توان مصرفی رشد کرد. تحقیقات زیادی بر روی اندازه گیری و کاهش فلیکر انجام شده است. این بخش اصول اندازه گیری فلیکر و طراحی دستگاه های اندازه گیری آن را مورد بحث قرار می‌دهد. در ابتدا طراحی دستگاه بر مبنای مشاهده ساده شار نوری قرار گرفت.قدم بعد ایجاد مدل واکنش انسان به شکل ناراحتی یا آزار دیدن به نوسانات شار نوری بود. مدل ‌بر مبنای‌ یک لامپ حبابی تنگستن W60 و V230 توسه یافت زیرا این نوع لامپ مهمترین منبع نوری در اروپا در ان زمان بود.

شکل (۴-۲) آستانه درک فلیکر بر اساس تغییر درصد ولتاژ(محورy)نسبت به تغییر در فرکانس نوسانات مربعی شکل (محورx)را نشان می‌دهد. نقاطی که بالای منحنی قرار می‌گیرد نقاط آزار دهنده ی چشم انسان را نشان می هد در حالی که نقاط زیر منحنی برای انسان قابل درک نمی باشد.خط چین ها لامپهای حبابی با ولتاژهای نامیمتفاوت را نشان می‌دهند.[۲۱]

شکل (۴-۲):مشخصه درک فلیکر برای تغییرات مربعی شکل ولتاژ اعمال شده به یک لامپ ۶۰ وات

دستگاه های اندازه گیری فلیکر اولیه یک حباب ۲۳۰ ولت و ۶۰ وات اولیه، یک سنسور شار نوری و یک مدل آنالوگ برای شبیه سازی واکنش انسان بودند.در دهه ۱۹۸۰ تحقیقات در زمینه فلیکر به یک نقط مشترک ختم گردید و هم اکنون فعالیت های UIE¹محور کار در این زمینه قرار گرفته است.[۶] مدل ایجاد یک مدل الکترونیکی است که ولتاژ را دریافت می‌کند و پاسخ های منبع نور و واکنش های انسانی را شبی سازی می‌کند.نتیجه اندازه گیری ها دو معیار و را نشان می‌دهد.نهاد بین‌المللی که در واقع درد وسیعی به عنوان پاسدار استانداردهای کیفیت برق شناخته می شود همان انجمن IEC ^۲است که در ژنو پی ریزی گردیده است.IEC در باره موضوعات کیفیت توان یک مجموعه استاندارد تحت عنوان سازگاری الکترومغناطیسی^۳ تعریف ‌کرده‌است. استاندارد IEC 61000-4-15[22] که نسخه ویرایش شده اساندارد IEC-868[31] است،به طور خلاصه مشخصات طراحی و نیز مشخصات کار برای وسایل اندازه گیری فلیکر ولتاژ را که از پیشنهاد ارائه شده به وسیله ی انجمن بین‌المللی الکتروترمی یا UIE گرفته شده است،بیان می‌کند.

۴-۳:اندازه گیری شدت فلیکر کوتاه مدت و بلند مدت

بلوک دیاگرام دستگاه پیشنهاد شده توسط UIE در شکل (۴-۳) نشان داده شده است.نوسانات ولتاژی اندازه گیری شده توسط یک مدل که از مشخصه شار نوری نسبت به ولتاژ یک لامپ حبابی تنگستن بهره می‌برد و یک مدل واکنش انسان نسبت به نوسانات شار نوری پردازش می شود. سیگنال خروجی اندازه گیری فلیکر لحظه ای می‌باشد. اما، افراد مختلف نسبت به تغییرات در شار نوری به طور متفاوتی واکنش نشان می‌دهند.‌بنابرین‏ این سیگنال فلیکر لحظه ای از یک مدل آماری که ‌بر مبنای‌ تحقیقات انجام شده برروی گروه بزگی از مردم ایجاد شده است عبور می‌کند تا مقدار شاخص استخراج گردد.

مدل واکنش انسانی

عملیات آماری بر روی شدت فلیکر لحظه ای

مدل لامپ حبابی

شکل (۴-۳):نمایی از عملیات تعیین شاخص کوتاه مدت فلیکر

جزییات این بلوک دیاگرام در شکل (۴-۴) نشان داده شده است. این شکل طرح پردازش سیگنال ولتاژی به

وسیله UIE که در استاندارد تعریف شده است را نشان می‌دهد. دستگاه های تولید شده در این استاندارد باید با خطای کمتر از ۵ مشخصه شکل (۴-۲)را برآورد کنند.

__________________________________

۱٫International Union for Electricity Application

۲٫International Electrotechnical Commission

۳٫Electro Magnetic Compatibility

مبدل آنالوگ به دیجیتال فقط در کاربردهای دیجیتال دستگاه مورد استفاده قرار می‌گیرد. بلوک مربع کننده

Quadratic Converter و فیلترهای مربوطه از مدل یک لامپ حبای ۲۳۰ولت و ۶۰ وات برگرفته شده اند.فیلتر بالاگذرHZ 05/0 برای حذف مؤلفه‌ ثابت به کار رفته است،زیرا قط تغییرات شار نوری اندازه گیری می‌گردد و فیلتر پایین گذر HZ35 مشخصات دینامیکی لامپ حبابی را نمایش می‌دهد.

شکل(۴-۴):ساختار دستگاه اندازه گیری شاخص فلیکر UIE

ردیف دوم شکل(۴-۴)واکنش انسانی را به تغییرات شار نوری مدل می‌کند. واکنش چشم و مغز با بهره گرفتن از یک فیلتر میان گذر به شکل زیر مدل می‌گردد:

(۴-۱) . K(S)=

که برای یک لامپ رشته ای ۲۳۰ ولت و ۶۰ وات مقادیر زیر استفاده می شود:

K=1.74802

=۲٫۴٫۰۵۹۸۱

=۲٫۹٫۱۵۴۹۴

=۲٫۲٫۲۷۹۷۹

=۲٫۱٫۲۲۵۳۵

=۲٫۲۱٫۹

فیلتر بر مبنای تحقیقات روانی و فیزیولوژیکی تاثیر تغییرات شار نوری بر روی انسان، بنیان نهاده شده است. این تحقیقات شامل تحلیل اثر فرکانس و دامنه تغییرات شار نوری بر روی انسان بوده اند. مبدل مربع کننده(Quadratic Converter)و فیلتر پایین گذر Hz53/0 اثر خستگی های ناشی از تغییرات شار نوری را مدل می‌کنند. شکل (۴-۵)دامنه ی پاسخ تمامی فیلترهای مورد استفاده در طرح نشان می‌دهد.

شکل (۴-۵):پاسخ دامنه فیلترهای فلیکرمتر

ردیف سوم در شکل (۴-۴) بخش پردازش آماری دیجیتال را نشان می‌دهد. ارزیابی ‌بر مبنای‌ محاسبه تابع احتمال تجمعی(Cpf)در یک بازه زمانی پایه ریزی شده است. روش ارزیابی CPF در شکل (۴-۶) نشان داده شده است.[۲۱]

شکل (۴-۶):روش ارزیابی تابع احتمال تجمعی(CPF)

منحنی سمت چپ شدت فلیکر لحظه ای (محورy)را نشان می‌دهد که ‌بر اساس زمان (محورx)در یک بازه زمانی ۱۰ دقیقه ای رسم شده است. خطوط افقی نمودار را دسته بندی می‌کنند تا اندازه گیری هایی که در سمت راست انجام شده است قابل انجام گردد. در نمودار راست محور x درصدی از زمان مشاهده است که شدت لحظه ای فلیکر از آستانه ی تعیین شده تجاوز می‌کند.

مهم ترین چالش ها ، منابع آلاینده و علل تخریب اکوسیستم منطقه خلیج فارس و دریای عمان عبارتند از : حضور نیروهای نظامی و تردد ناوگان رزمی و زیر دریایی ها ، بروز جنگ های منطقه ای ، ایجاد آلودگی های شیمیایی و نفتی ( ناشی از جنگ و سوانح دریایی ) ، حمل و نقل وسیع دریایی ، پدیده مهم تغییر آب و هوا در قالب طوفان ها و گرم شدن آب دریا ، صنایع مستقر در منطقه مانند نیروگاه های برق ، آب شیرین کن ها ، برنامه های توسعه اکتشاف و استخراج در بخش صنایع نفت ، گاز و پتروشیمی ، پسماندها و فاضلاب صنعتی و خانگی ، دفع ضایعات و مواد آلاینده از کشتی و هواپیما ، ساخت و سازهای بی رویه و مخرب در مناطق ساحلی ، توسعه تفرجگاه ها ، لایروبی و استحصال خشکی ، بهره برداری بی رویه از ذخایر آبزی و غیر آبزی ، تخریب زیستگاه های دریایی و فقدان استراتژی توسعه پایدار و حفاظت از محیط زیست دریایی ، عدم شناخت صنایع و جوامع ساحل نشین نسبت به قوانین ملی و بین‌المللی ، کمبود آموزش و اطلاع رسانی عمومی در ارتباط با مسائل محیط زیست دریایی ، عدم همکاری مطلوب ارگان های دریایی ، عدم همکاری مطلوب کشورهای منطقه ، عدم اجرای بهینه ابزارهای حقوقی و معاهدات بین‌المللی زیست محیطی .

۲-۱۱ ویژگی های اقتصادی واجتماعی و فرهنگی :

۲-۱۱-۱ ویژگی های اقتصادی:

هر چند مباحث بسیاری در محیط های اقتصادی واجتماعی قابل طرح می‌باشند لیکن در مطالعات ارزیابی روی شاخص ها و عوامل مشخصی که قابل مقایسه با وضعیت عمومی کشور یا استان های مرتبط با محدوده مطالعاتی است تمرکز می‌گردد. از اهم شاخص ها می توان به مواردی نظیر نرخ بیکاری ،نرخ رشد جمعیت ،ترکیب اشتغال و نرخ مهاجرت اشاره کرد.

فعالیت و اشتغال : نرخ عمومی فعالیت در استان و کشور طی ۳۰ سال گذشته ابتدا سیر نزولی و سپس صعودی را تجربه ‌کرده‌است ولی نرخ فعالیت استان همواره کمتر از کل کشور بوده است و این امر هم در خصوص مردان و هم زنان صادق بوده است . نرخ بیکاری استان در مقاطع ۱۳۵۵ و ۱۳۶۵ خیلی زیاد و همواره بالاتر از کل کشور بوده است . افزایش شدید جمعیت طی دوره ۱۳۶۵-۱۳۵۵ ، وقوع جنگ و ورود مهاجرین ، افزایش مهاجرت از مناطق روستایی به شهرها و ضعف فعالیت های اقتصادی و اجتماعی بخش خصوصی و دولتی در استان طی دوره مذکور از جمله دلایل این وضعیت می‌باشد . با وجود نرخ پایین ۵/۹ درصدی فعالیت زنان در استان متأسفانه میزان نرخ بیکاری زنان بسیار بالا است و برابر ۹/۲۲ درصد در سال ۱۳۸۴ بوده است . این امر نشان می‌دهد که زنان برای ورود به بازار کار با مشکلات بسیاری روبرو هستند . البته بالا بودن نرخ بیکاری استان در مقایسه با کشور در سال ۱۳۸۴ علی رغم نرخ پایین تر فعالیت در استان و همچنین تحولات اقتصادی گسترده بواسطه پارس جنوبی نشان دهنده ضعف شدید سرمایه انسانی استان و عدم تطابق آن با نیازهای بازار کار می‌باشد . ساختار اشتغال استان طی سه دهه گذشته تغییر ‌کرده‌است و از سهم بخش کشاورزی در اشتغال شدیداًً کاسته شده و سهم بخش صنعت و خدمات افزوده شده است .

فصل سوم :

مبانی علمی ، نظری و

روش شناسی تحقیق

مقدمه

در این قسمت مقررات و استانداردهایی که بر موارد زیر در مقیاس محلی ، منطقه ای ، کشوری و جهانی حاکم است ، توضیح داده می شود . با آگاهی از اهمیتی که جامعه بین‌المللی برای حصول اطمینان از این‌که استفاده از انرژی هسته‌ای، ایمن، دارای ضابطه‌مندی صحیح و سازگار با محیط زیست است ، قائل است ؛ با تأکید مجدد بر لزوم ادامه توسعه سطح بالای ایمنی هسته‌ای در جهان ؛ با تأکید مجدد بر این‌که مسئولیت ایمنی هسته‌ای بر عهده کشوری است که ‌در مورد تأسیسات هسته‌ای دارای صلاحیت است ؛ با تمایل به توسعه فرهنگ ایمنی هسته‌ای مؤثر؛ با آگاهی از این‌که وقوع حوادث در تأسیسات هسته‌ای دارای آثار بالقوه فرامرزی است ؛‌ و با توجه به اهمیت ایمنی پیش از هر اولویت دیگر، خوشبختانه نیروگاه اتمی بوشهر برای بهره برداری موقت به شبکه برق سراسری کشور وصل شده و تا کنون بیش از یک میلیارد و پانصد میلیون کیلووات ساعت انرژی برق تولید کرده و به شبکه سراسری برق ایران تحویل داده است . تحویل گرفتن این واحد از کارشناسان روسی به صورت تجاری هم به زودی محقق خواهد شد، اما ایمنی نیروگاه در تمام مراحل بیشترین اولویت را داشته و عجله ای برای راه اندازی تجاری آن نیست .

منبع: بانک جهانی، ۲۰۱۳

به طور کلی خدمات دامنه وسیعی از فعالیت­ها و تولیدات از جمله خدمات مالی، گردشگری، بیمه­ای، درمانی، حمل و نقل، ارتباطات، توزیع، آموزشی، زیست محیطی، اجتماعی، فرهنگی و ورزشی را شامل می­ شود. اهمیت فزاینده­ی اقتصاد خدمات موجب می­ شود. که در اواسط دهه ۱۹۳۰ این بخش به ‌عنوان سومین بخش اقتصاد بحساب آید (کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل ^[۱]،۱۹۸۹). در مقابل بخش اول (کشاورزی، ماهیگیری، شکار، دامپروری و جنگلداری) و بخش دوم (معدن، صنعت، ساختمان، فعالیت­های عام المنفعه، گاز و برق)، بخش خدمات به عنوان یک بخش باقیمانده و با ماهیت غیر تولید مادی، در نظر گرفته شده است. این طبقه ­بندی نه تنها از سوی سازمان ملل متحد، صندوق بین‌المللی پول و چند سازمان بین‌المللی دیگر مورد استفاده قرار گرفت، بلکه کشورهای متعددی نیز از این طبقه بندی در حساب­های ملی خود استفاده کردند (کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل ،۱۹۸۹).

در دهه­ ۱۹۶۰ و اوایل دهه ۱۹۷۰ عبارت “تجارت خدمات” به ندرت در نشریات علمی آن زمان به چشم می­خورد، اهمیت یافتن بخش خدمات خدمات به دو دلیل است: اولا، داد و ستد خدمات بخش مهمی از معاملات اقتصادی جهان را تشکیل می­دهد. پیش ­بینی شده است که تا سال ۲۰۲۰ خدمات ۵۰ درصد تجارت دنیا را تشکیل خواهد داد ( کمالی اردکانی و نصیری،۱۳۸۳). دلیل دوم اهمیت یافتن بخش خدمات که تاثیر عمده­ای در بازنگری ‌به این بخش داشته است، کشف ارتباط خدمات با فرایند تولید و نیز فرایند توسعه اقتصادی است. خدمات نقش عمده­ای در بخش تولیدات صنعتی و دیگر بخش­های اقتصاد دارد. بخصوص نقش آن دسته از خدماتی که اصطلاحا خدمات تولیدی نام گرفته است حائز اهمیت بوده، زیرا این نوع خدمات در رقابت­پذیر کردن کالاها نقش بسزایی داشته و در رابطه با صادرات خدمات نیز نقش دارند (صمصامی،۱۳۷۱).

اهمیت خدمات در بخش­های مختلف به گونه ­ای است که حتی در بخش تولید کالا سهم عمده ارزش افزوده ناشی از نهادهای خدماتی است. نهادهای خدماتی عبارتند از نهادهای اولیه مانند فعالیت­های تحقیق و توسعه، نهادهای در حین کار مانند خدمات حسابداری، فنی و مهندسی، مشاوره، نهادهای پایان کار مانند تبلیغات، بسته بندی، انباردارای، بازاریابی.

۲-۱-۲- تجارت خدمات:

در عالم واقع، خدمات به خصوص حمل و نقل، گردشگری و خدمات مالی بین‌المللی از دیرباز بخش مهمی از محیط تجاری را تشکیل داده است؛ لیکن تصور شده است که اصولا خدمات قابل تجارت نیست. با مد نظر قرار دادن تعریف تجارت خارجی در شکل اصلی آن یعنی مبادله اقتصادی میان افراد مقیم وغیر مقیم اعم از شرکت­ها یا افراد ‌می‌توان این موضوع را بررسی کرد. برای تجارت کالا این مفهوم نسبتا مشخص است، زیرا تولید کنندگان در یک کشور اقامت دارند و کالاها از مرز عبور ‌می‌کنند و به کشور دیگر می­روند. ‌در مورد خدمات وضعیت پیچیده­تر است، زیرا در بسیاری از موارد عرضه­کننده و مشتری باید در یک مکان باشند.

تجارت خدمات به مفهوم عرضه خدمات به چهار صورت انجام می­ شود. عبور از مرز: از قلمرو یک کشور عضو به قلمرو هر عضو دیگر. مصرف در خارج: در قلمرو یک کشور عضو به مصرف کننده هر کشور عضو دیگر. حضور تجاری: توسط عرضه کننده یک کشور عضو از طریق حضور تجاری در قلمرو یک کشور عضو دیگر. انتقال اشخاص حقیقی: توسط عرضه­کننده یک کشور عضو از طریق حضور اشخاص حقیقی یک کشور در قلمرو عضور دیگر.

سهم این الگوهای چهارگانه از کل تجارت خدمات جهان به شرح زیر است:

1. 1. عبور مرزی:۲۵ تا ۳۰%

1. 1. مصرف در خارج: ۱۰ تا ۱۵%

1. 1. حضور تجاری: ۵۵ تا ۶۰%

1. حضور اشخاص حقیقی در خارج: کمتر از ۵% ( کمالی اردکانی و نصیری،۱۳۸۳).

به طور کلی بسیاری از کشورهای پیشرفته، سرمایه­داری از موقعیت نسبی مستحکمی در حوزه­ هایی از تجارت خدمات خود بهره مند هستند که البته در بسیاری از موارد، این موقعیت نسبی مستحکم به مرور زمان با تغییراتی مواجه گردیده است که خود نمایشگر تغییر وضعیت رقابتی این کشورها و جنبه­ های پیچیده­تر تکمیل تجارت دوجانبه­ی آن­هاست. در برخی از کشورهای در حال توسعه بخش خدمات در تجارت خارجی نقش چندان مثبتی نداشته و تجارت خارجی آن­ها بر روی صادرات کالاها متمرکز است. با این وجود ‌در مورد بسیاری از کشورهای در حال توسعه، درآمدهای بخش گردشگری و نیز درآمدهای ناشی از اشتغال نیروی کار آن­ها در خارج از کشور مثبت است. به دیگر سخن، این کشورها وابسته به حرکت اشخاص به سوی خارج از مرز به ‌عنوان ارائه ­دهندگان خدمات و ورود اشخاص به درون مرز به عنوان خریداران خدمات یا گردشگر است.

یکی از ویژگی­های تجارت خدمات آن است که صادر کنندگان خدمات نمی دانند در حال صادر ­کردن هستند. این موضوع به خصوص ‌در مورد شیوه مصرف در خارج صادق است. در این شیوه شرکت­های خدماتی با عرضه خدمات به شرکت­های خارجی مقیم داخل، کسبه و تجاری که موقتا در بازار حضور دارند و همچنین دفاتر محلی مؤسسات بین‌المللی، درآمد ارزی کسب می‌کنند بدون آنکه این فعالیت­ها را صادرات بدانند.

ویژگی دیگری که برخی از خدمات دارند این است که کیفیت و حسن شهرت ‌در مورد آن­ها، حتی مهم­تر از کالاهاست که از طریق نام­ها و علائم خاص تجاری جلوه کرده ­اند. این موضوع همراه با عوامل تکنولوژیکی، در حیطه­های دیگری از خدمات می ­تواند ورود تازه واردان به بازار جهانی خدمات را با اشکال روبرو سازد. همچنین عوامل فرهنگی نیز می ­تواند ‌در مورد بخش­هایی از خدمات به ‌عنوان یک مزیت قلمداد شود.

این شیوه ها همواره پیچیده هستند و همزمان با تحولات فناوری روز آمد و پیچیده تر می‌شوند. به ‌عنوان نمونه فن آوری‌های اطلاعات و ارتباطات و تبادل اطلاعات از طریق شبکه های اطلاع رسانی رایانه ای نظیر اینترنت زمینه سوء استفاده های فراوانی را فراهم و نسل جدیدی از جرائم تجاری را با اشکال و شیوه های ارتکابی جدید، پدید آورده است که نظام سنتی کشف جرم و جمع‌ آوری ادله توان رو یارویی با آن را ندارد. کلاهبرداری و جعل رایانه ای و پولشویی الکترونیکی و سوءاستفاده از داده پیام‌های شخصی و علائم و ابزار تجاری شاهدی بر این مدعا تلقی می‌شوند.

۳-۱-۲- معیارهای مستقیم

این معیارها را می‌توان در سه منبع جستجو کرد :

الف – قوانین ؛

ب – آموزه‌ها ؛

ج – اسناد بین الملل ،

که به ترتیب بدان می‌پردازیم.

۳-۱-۲-۱- قوانین

در کشور ما در سال‌های اخیر مطالب بسیاری در رابطه با مفاسد اقتصادی، مفسد اقتصادی، رانت خواران و آقا زاده‌ها مطرح شده و عمده ترین منابع قانونی که در این رابطه قابل بررسی هستند عبارتند از :

الف – اصل ۴۹ قانون اساسی که در سال ۱۳۵۸ و در نتیجه یک پاسخ انقلابی به نظام سیاسی گذشته تنظیم شده است، پس از پیروزی انقلاب اسلامی، امام خمینی در مورخ ۹ /۱۲ /۱۳۵۷ ضمن یک‌ فرمان که بعدها تعبیر به«حکم حکومتی»شد چنین مقرر فرمودند:

«شورای انقلاب‌ اسلامی به موجب این مکتوب مأموریت دارد که تمام اموال منقول و غیر منقول سلسله‌ پهلوی و شاخه‌ها و عمال و مربوطین ‌به این سلسله را که در طول مدت سلطه غیر قانونی، از بیت‌المال مسلمین اختلاس نموده‌اند به نفع مستضعفین و کارگران و کارمندان ضعیف‌ مصادره نماید…»

در مورخ۲۷ / ۳ / ۱۳۵۸ آیین‌ نامه دادگاه‌ها و دادسراهای انقلاب به تصویب شورای‌ انقلاب اسلامی رسید. آیین نامه مرقوم مشتمل بر۳۴ ماده و ۲۲ تبصره، در برگیرنده حدود صلاحیت دادگاه‌های انقلاب و نحوه رسیدگی به پرونده های مطروحه در این خصوص‌ بود.از ثروت‌های نامشروع و حلال و حرام صحبت ‌کرده‌است. اصل ۴۹ پاسخ به ثروت اندوزی‌ها، در آمدها و سرمایه هایی است که به تغییر نویسندگان قانون اساسی یا خبرگان، در اثر زد وبندها، رانت خواری و فعالیت‌های نامشروع به دست آمده بود. لذا این قبیل ثروت‌ها را شایسته ضبط و مصادره اعلام کرد. ولی هیچ اشاره ای به جرم اقتصادی ننمود. البته قانون اجرای اصل ۴۹ مصوب ۱۳۶۳، مواردی از مصادیق فساد اقتصادی را ذکر ‌کرده‌است.

ب – در بند ۳ از ماده ۲ آیین نامه دادسرا و دادگاه انقلاب، مصوب ۱۳۵۸، در بیان صلاحیت دادگاه انقلاب آمده است :

« رسیدگی به جنایات بزرگ اقتصادی یعنی غارت بیت المال یا اتلاف ثروت کشور به نفع بیگانگان »

این آیین نامه را شورای موقت که در حکم دولت بوده تصویب ‌کرده‌است. البته ایرادی که ‌به این بند وارد است این که جنایت، خود شدیدترین جرم است و دیگر نیاز به وصف « بزرگ » نیست مگر این که بگوییم منظور جنایتی است که مجازاتش اعدام است.

ج – قانون مجازات اعمال نفوذ بر خلاف حق و مقررات قانونی، مصوب ۲۹ آذر ۱۳۱۵، نیز به جرائم مالی و اقتصادی اشاره دارد. به موجب ماده ۱ این قانون ،

« هر کس به دعوی اعتبارات ونفوذی در نزد یکی ازمستخدمین دولتی یا شهرداری یا کشوری یا مأمورین به خدمات عمومی وجه نقد یا‌ فائده دیگر برای خود یا شخص ثالثی در ازاء اعمال نفوذ نزد مأمورین مزبوره از کسی تحصیل کند و یا وعده و یا تعهدی از او بگیرد علاوه بر رد وجه یا‌مال مورد استفاده یا قیمت آن به حبس تأدیبی از شش ماه تا دو سال و به جزای نقدی از یک هزار ریال تا ده هزار ریال محکوم خواهد شد. هر گاه وجه نقد یا فایده یا تعهد را به اسم مأمورین مزبوره و به عنوان اینکه برای جلب موافقت آن ها باید پرداخته شود گرفته باشد علاوه بر رد وجه یا مال‌مورد استفاده یا قیمت آن به حبس تأدیبی از یک سال تا سه سال و به جزای نقدی از دو هزار ریال الی پانزده هزار ریال محکوم خواهد شد.»

در قوانین کیفری پراکنده دیگری مشاهده می‌کنیم که افساد فی الارض و در قالب کیفیت مشدده برای جرائم اخلاقی، جرائم حقوق بشری و نیز جرائم اقتصادی به کار برده شده است. این موارد عبارتند از :

۱ – به موجب ماده ۴ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری (مصوب ۱۳۶۷ ) تشکیل شبکه های ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری در صورتی که مصداق افساد فی الارض باشد، عنوان مجرمانه را تغییر داده و مرتکب را تحت عنوان مفسد فی الارض قابل مجازات می‌داند. بدین ترتیب، اگر چه ارتشاء و اختلاس جزء جرائم تعزیری محسوب می‌شوند ،لیکن به محض این که وصف « افساد فی الارض » را دارا شدند در زمره حدود قرار می‌گیرند و به مناسبت، صلاحیت دادگاه رسیدگی کننده نیز تغییر می‌کند.

۲- قانون مبارزه با اخلالگران در نظام اقتصادی کشور مصوب ۱۳۶۹ ۱٫ مصادیق اخلال در نظام اقتصادی کشور در ماده ۱ این قانون مطرح شده است. ماده ۲ نیز در مقام بیان مجازات اعمال مذکور در بندهای ماده ۱ می‌گوید : هر یک از اعمال مذکور در بندهای ماده ۱ چنانچه به قصد ضربه زدن به نظام جمهوری اسلامی یا به قصد مقابله با آن. .. صورت گیرد چنانچه در حد افساد فی الارض باشد مرتکب به اعدام و در غیر این صورت به مجازات حبس و… محکوم خواهد شد.

‌بنابرین‏ چنانچه عمل انجام شده به قصد ضربه زدن به جمهوری اسلامی باشد، مجازات تشدید می‌شود. باید توجه داشت که در سال تصویب این قانونکشور کاملا دولتی و مسئله معاملات ارزی دولتی نیز مطرح بود. از این رو جرائم اقتصادی چنانچه به قصد ضربه زدن به جمهوری اسلامی انجام شود، در حکم افساد فی الارض تلقی و مجازات آن « اعدام » تعیین شده است.

۳-۱-۲-۲-آموزه‌ها

اصطلاح جرم اقتصادی عنوان جدیدی است ،همچون جرائم مربوط به حقوق مصرف کننده، جرائم قابل ارتکاب در حوزه تجارت الکترونیکی و جرائم مربوط به گمرک، توجه اساتید کیفری را کمتر به خود اختصاص داده است.

جرائم اقتصادی به معنای خاص کلمه، جرائم علیه رقابت آزادی تجاری، جرائم مربوط به حقوق مصرف کننده مثل تبلیغات بازرگانی خلاف واقع، کم فروشی را در بر می‌گیرد.

۳-۱-۲-۳- اسناد بین‌المللی

پارلمان و شورای وزیران اتحادیه اروپا^[۱۸]، به عنوان یک سازمان بین الدول منطقه ای که ۲۵ کشور عضو آن هستند و در جهت ایجاد بازار مشترک اقتصادی اسناد لازم الاتباعی را تنطیم کرده‌اند و در سال ۱۹۸۱ جرائم علیه اروپایی شدن اقتصاد را دسته بندی نموده اند.

در این فهرست جرائم ارتکابی توسط ‌کارتل‌ها^[۱۹] و شرکت‌های چند ملیتی از جمله تخلفات مالیاتی، سوأاستفاده از موقعیت اقتصادی، جرائم مربوط به اخذ وام^[۲۰] یا اختصاص وام توسط سازمان‌های بین‌المللی یا دولت‌ها به شرکت‌ها یا اشخاص حقیقی یا حقوقی، قرار دارد.

برخی نویسندگان در پاسخ به فاما و فرنچ از بتا و مدل قیمت گذاری دارایی های سرمایه ای هم در سطح تجربی و هم در سطح نظری حمایت کردند. کوتاری، شیکن و اسلون (۱۹۹۵) ‌به این نتیجه رسیدند که بتا می‌تواند تغییرات بازده سهم را توضیح دهد. دسته دیگری از تحقیقات، عملکرد مدل های قیمت گذاری داراییها را مقایسه می‌کند. تحقیق پوراس(۱۹۹۸) مستقیما مدل CAPM را با مدل فاما و فرفچ مقایسه کرد و ‌به این نتیجه رسید که عملکرد دو مدل شبیه است. پاستور و استامباگ (۲۰۰۰) مدل‌های قیمت گذاری را از نظر سرمایه گذار مقایسه کردند و نتیجه گرفتند که مدل های مختلف اغلب پرتفوهای مشابهی را پیشنهاد می‌دهند. هرچند دیدگاه های مختلفی نسبت به عوامل تاثیر گذار بر بازده دارند. آن ها همچنین بیان کردند که سرمایه گذاران تمایلی به استفاده از یک مدل ندارند و مقداری تورش از هر مدل انتظار دارند. این موضوع ممکن است باعث شود سرمایه گذاران از بیش از یک مدل استفاده کنند و به برتری یک مدل نسبت به مدل دیگر توجهی نکنند.

به طور خلاصه، در حالی که شواهدی عملکرد CAPM و بتا را زیر سئوال می‌برد، محققان دلایل زیادی یر می شمارند که نباید CAPM و بتا را کنار گذاشت. بریلزفورد، فاف و الیور(۱۹۹۷) در حمایت از این مدل چند دلیل ارائه کرده‌اند: ۱) مدل نظری معتبری برای جایگزینی CAPM وجود ندارد (بلک ۱۹۹۳) و ۲- نتایج برخی تحقیقات از مدل CAPM حمایت می‌کند (جاگاناتان و ونگ۱۹۹۳، کوساری وشیکن ۱۹۹۵، کوساری وشیکن واسلون ۱۹۹۵). حتی اگر فرض کنیم مدل CAPM ناقص است، بدین معنی نیست که مفهوم ریسک سیستماتیک رد می شود، زیرا بتا مستقل از مدل CAPM وجود دارد(بلک۱۹۹۳).

۲-۳-۷- مسایل مربوط به تخمین ریسک سیستماتیک (بتا)

واضح است که بتای واقعی، بتای پرتفوی بازار است که کلیه سرمایه گذاری های مخاطره آمیز در آن جای دارد و نمی توان آن را تعیین کرد (رول ۱۹۹۷). ‌بنابرین‏ محققان سعی دارند که از شاخص بازار استفاده کنند. مدل استاندارد بازار برای محاسبه بتا که از رگرسیون بازده سهم و بازده سبد معرف بازار به دست می‌آید، به شرح زیر است:

R_it = α + βR_mt + e_it

با متغیرهای مدل در بحث‌های قبل آشنا شده ایم. در اینجا تنها به ذکر این نکته بسنده می‌کنیم که بازده های به کار رفته در مدل بازار، بازده های تحقق یافته (تاریخی) هستند. تفاوت این مدل با مدل CAPM در این است که در مدل CAPM از بازده های مورد انتظار (برآورد) استفاده می شود.

اما موضوعاتی که بر سر راه محاسبه بتا وجود دارد، گاهی باعث می شود تعدیلاتی در محاسبه بتا ضروری باشد. در ادامه به مواردی که در محاسبه بتا باید به آن ها توجه شود و تعدیلاتی که در هر مورد توسط محققان مختلف پیشنهاد شده است، اشاره می شود.

۱- فاصله زمانی

تعداد ماه ها یا سالهایی که اطلاعات بازده سهم و بازده بازار برای تخمین بتا استفاده می شود، بسیار مهم است. مطالعاتی که توسط الگر و هیل (Elger & Hill 1982) و الکساندر و چروانی (Alexander & Chervaney1980) انجام شده است، نشان می‌دهد که با افزایش دوره تخمین، اشتباهات تخمین کاهش می‌یابد. محققین مختلف تعداد سال‌های مختلفی را به ‌عنوان نقطه بهینه پیشنهاد می‌کنند که در جدول زیر به برخی از آن ها اشاره شده است:

گوندس(Gonedes 1973)

۷ سال

بیسل (Biesel 1974)

۹ سال

الکساندر و چروانی (۱۹۸۰Alexander & Chervany)

۶-۴ سال

هیل ( Hill 1982)

۷-۴ سال

۲- طول دوره ای که بازده بر مبنای آن محاسبه می شود

طول دوره تخمین بازده موضوع دیگری است که محققین مختلفی به بررسی نتایج آن پرداخته‌اند. طول این دوره تاثیر بالقوه ای بر تخمین بتا و ثبات آن دارد (الگر، هیل ۱۹۸۲ و اسمیت ۱۹۷۸).

هر چند که از لحاظ نظری، چنانچه از بازده های روزانه استفاده شود، بهترین و کم تورش ترین نتایج را در پی خواهد داشت، ولی استفاده از اطلاعات ماهانه نیز تا حد زیادی مشکلات را حل می‌کند. لذا در بیشتر تحقیقات انجام شده از بازده های ماهانه استفاده شده است.

۳- عدم خرید و فروش پیوسته سهام

در عمل فرض مبادله دایم یک سهم طی زمان بندرت اتفاق می افتد. روزهایی که در آن سهام یک شرکت مبادله نمی شود، عدم قطعیت در ارتباط با ارزش سهام در آن روز ها وجود دارد )لاورن، دورینک، دیکوستر و لیبارت ۱۹۹۶). در این گونه موارد، با انجام تعدیلاتی می توان بر آورد دقیق تری از بتا داشته باشیم.

محققین مختلف روش های متفاوتی برای تعدیل بتای بر آورد شده پیشنهاد کرده‌اند. رایج ترین روش که توسط اسکولز و ویلیامز(۱۹۷۷) پیشنهاد شده است به شرح زیر است:

که در آن :

_swiβ : تخمین اسکولز و ویلیامز از بتا

^۱-_iβ : بتای برآوردی که از رگرسیون بازده سهم i در زمان t و بازده بازار در زمان t-1 به دست می‌آید.

_iβ : بتای برآوردی مدل بازار

^+۱_iβ : بتای ‌برآوردی الأمثلهکه از رگرسیون بازده سهم i در زمان t و بازده بازار در زمان t+1 به دست می‌آید.

P_m : ضریب همبستگی بازده پرتفوی بازار و بازده سهم

۴- تمایل به حد وسط

بلوم (Blume) در سال‌های ۱۹۷۱ و ۱۹۷۵ به طور تجربی نشان داد که نتایج حاصل از رگرسیون مدل بازار تمایل به حد وسط (یعنی عدد یک) دارد. مطالعات وی نشان می‌دهد که متغیرهای اقتصادی ثابت نیستند و بتا طی زمان تمایل به میانگین دارد. وی بیان کرد که تعدیل بتا بواسطه ویژگی مذکور، صحت پیش‌بینی ریسک سیستماتیک را بهبود می بخشد.

طبق نتایج به دست آمده از تحقیق بلوم، شرکت هایی که بتازگی در بورس اوراق بهادار پذیرفته شده اند، بتای آن ها بیش از یک است. زیرا در پروژه های پر ریسک تر سرمایه گذاری می‌کنند. به مرور زمان ریسک پروژه ها و به تبع آن ریسک شرکت کاهش می‌یابد. بالعکس، شرکتهایی که بتای آن ها کمتر از یک است، طبق مدل CAPM بازده آن ها کمتر از بازده بازار است. لذا تلاش می‌کنند با سرمایه گذاری در پروژه های پر ریسک تر بازده خود را افزایش دهند که در نتیجه بتای آن ها به سمت میانگین تمایل پیدا می‌کند.

معمولا از تکنیک بیزین (Bayesian) که توسط واسیکک (Vasicek-1973) مطرح شده است، برای تعدیل بتای حاصله از مدل بازار استفاده می شود. بتای تعدیل شده به صورت زیر محاسبه می شود:

که در آن :

^v_iβ: برآورد واسیکک از بتا

_iβ: بتای سهم i و’β S² واریانس بتای برآوردی است

‘β : میانگین ناموزون بتا و S²β’ واریانس بتای سهام مختلف

۵- تشکیل پرتفوی به منظور کاهش اشتباهات تخمین

تحقیقاتی که در زمینه تخمین بتا انجام شده اند از طریق تشکیل پرتفوی بوده است که به منظور کاهش خطای تصادفی در پیش‌بینی بتا می‌باشد .بلوم)۱۹۷۵(، بیسل )۱۹۷۵(، بیور،کتلر و اسکولز)۱۹۷۰(، الگر و هیل (۱۹۸۲) سه روش تشکیل پرتفوی را بررسی کردند. هر چند که ‌در مورد تشکیل پرتفوی بهینه از لحاظ تئوریک توافقی وجود ندارد.

پس احتمالا هیجان خواهی بواسطه ی داشتن سطوح بالای انتقال دهندگان عصبی در نظام عصبی ایجاد یا حفظ می شود. MAO، از طریق تجزیه ی انتقال دهندگان عصبی و از آن راه بازداری انتقال عصبی مثل ترمز نظام عصبی عمل می‌کنند. با سطوح MAO پایین، هیجان خواهان، بازداری کمتری درنظامهای عصبی خودشان دارند و ‌بنابرین‏ کنترل کمتری بر روی رفتار ، افکار، هیجانات دارند. مطابق نظر این پژوهشگر، رفتارهای هیجان خواهی (مثل رفتار جنسی نامشروع، سوء مصرف مواد مخدر، مهمانی های ماجراجویانه) به دلیل جستجوی یک سطح بهینه انگیختگی نیست بلکه به دلیل داشتن ترمزهای زیست شناختی بسیار کم در سیناپس ها است (نیکو زاده، ۱۳۸۶؛ به نقل از محمودی، ۱۳۹۰)

مدل هیجان خواهی زاکرمن

در دوره های اخیر گروهی از روان شناسان ‌به این نتیجه رسیدند که نظریه های شخصیتی جامع نظیر فروید^[۳۵]، یونگ^[۳۶] و دیگران، کوشیده اند به همه سؤالهای مربوط به شخصیت آدمی پاسخ بگویند، اما در این پاسخ گویی ناتوان و عاجز مانده اند، زیرا پیچیدگی انسان و علل و عوامل متعدد رفتاری او بیش از آن است که یک نظریه هر قدر هم جامع بتواند به همه مسائل شخصیت انسان پاسخ دهد. اینان معتقدند که به جای توجه به ساختن نظریه های جامع، بهتر است نظریه هایی وضع شوند که تنها یکی دو جنبه از شخصیت انسان را، اما به طور کامل تر مورد مطالعه و بررسی قرار دهند (کریمی، ۱۳۹۳).

یکی از این نظریه ها، نظریه ماروین زاکرمن تحت عنوان هیجان خواهی است که در درگیری افراد در بسیاری از رفتارهای پرخطر از جمله مصرف مواد مخدر نقش بسزا دارد. هیجان خواهی یک ویژگی شخصیتی است که اولین بار توسط ماروین زاکرمن، نظریه پرداز زیست شناختی که متأثر از دیدگاه آیزنگ بود، مطرح و توصیف شد (کریمی، ۱۳۹۳). طبق نظریه ماروین زاکرمن، هیجان خواهی، تحت عنوان نیاز به تجارب و احساس های گوناگون، پیچیده، بدیع و بی سابقه و تمایل به خطر جویی تعریف شده است. نکته مهمی که باید در اینجا متذکر شد آن است که یکی از عناصر اصلی هیجان خواهی، تمایل یا اشتیاق به خطر جویی است، در حالی که نتیجه رفتار کاوشی اشارت بر این خطر جویی اغلب برانگیزنده ترس است و ترس با رفتار کاوشی ناهمساز یا غیر قابل تلفیق است. در چندین نظریه نیز چنین فرض شده است که هیجان هایی از قبیل ترس باعث سطوح انگیختگی بالا می‌شوند، به همین دلیل، ترس مانع کنجکاوی موجودات می شود (یعنی از هیجان خواهی و کسب تجربیات جدید، خودداری می‌کنند). زیرا آن ها در سطح بهینه انگیختگی هستند و اما جالب است که زاکرمن توانسته است، تمایل افراد را با خطرجویی به کاوشگری ارتباط دهد. به همین دلیل اگر فردی در مرحله خاصی از هیجان خواهی باشد، به همان نسبت خود را از نظر کارکرد عملی در معرض آزمایش قرار می‌دهد. این موضوع بر روی نیاز برای تجارب جدید و متنوع تمرکز می‌کند، از طریق رفتار بی بند و بارانه (سهل انگارانه) که شامل فعالیت های خطرناک، شیوه غیر متعارف زندگی، و عدم پذیرش یکنواختی می‌باشد. هیجان خواهی برای ربط دادن حوادث با یکدیگر ارائه می شود. یکی از دلایل مهم ‌به این مسئله، از این حقیقت نشأت می‌گیرد که این یک فعالیت تقویتی متقابل است، بدین معنا که اگر پیامد یک عمل مانندیک جنایت، باعث اثر مثبت در فرد مجرم شود دوست دارد که آن را تکرار کند (تریم پاپ، کیرکالدی،۱۹۹۸ ،کاتزک، کپ، رین لوبر، استین هر، ۲۰۰۲،به نقل از حاج خدادی، ۱۳۹۳).

دومین ویژگی، شخصیت بر اساس خلق و خو، انگیختگی و سطح بهینه تحریک^[۳۷] قرار دارد. طبق نظر ماروین زاکرمن ، ساختار هیجان خواهی به مقدار انگیختگی که دستگاه عصبی مرکزی^[۳۸] شخص (مغز و نخاع شوکی^[۳۹]) از منابع بیرونی تحریک نیاز دارد، مربوط است. همچنین هیجان خواهی همچون صنعتی است که ویژگی آن نیاز به هیجان و تجربه های متنوع، جدید و پیچیده و میل اقدام به خطرهای جسمانی و بدنی به خاطر خود این تجربه هاست(زاکرمن، ۱۹۷۹).

فرد زیاد هیجان خواه، تحریک بیرونی دائمی مغز را ترجیح می‌دهد، از کارهای عادی خسته می شود و مرتباً در جستجوی راه های برای افزایش انگیختگی از طریق تجربه های هیجان انگیز است. فرد کم هیجان خواه، هجوم مداوم تحریک مغزی کمتری را ترجیح می‌دهد و کارهای عادی را نسبتاً خوب تحمل می‌کند (مارشال ریو، ۲۰۱۳؛ ترجمه سیدمحمدی، ۱۳۹۳). به طور نمونه، نوجوانانی که به عنوان ماجراجویان و هیجان خواهان پرخاشگر در نظر گرفته می‌شوند هنگامی که تنها یا با دوستان خود هستند در مقایسه با زمانی که با والدین خود می‌باشند، با سرعت بیشتری رانندگی می‌کنند. افراد هیجان خواه در هر سنی که باشند نسبت به آنهایی که هیجان خواهی کمتری دارند دوست دارند در هنگام رانندگی به اتومبیل جلویی خود بچسبند (یا با فاصله اندکی از ماشین جلویی خود رانندگی می‌کنند) (مک میلر، ۱۹۹۲؛ به نقل از شولتز و شولتز،۲۰۰۷؛ ترجمه سید محمدی، ۱۳۹۱).

مؤلفه های هیجان خواهی

هیجان خواهی و ماجراجویی، میل به مخاطره جویی بدنی است. فعالیت های غیر رقابت که مستلزم خطر و مبارزه شخصی است، مثل هوانوردی، پریدن با چتر، غواصی، موتور سواری، رانندگی سریع و کوهنوردی از جمله این فعالیت ها هستند.زاکرمن (۱۹۷۶، به نقل از وفای و همکاران، ۱۳۹۰)پیشنهاد می‌کند که ساختار هیجان خواهی به جای اینکه ساختار واحدی داشته باشد مجموعه مؤلفه‌ های به هم پیوسته است، که عبارتند از:

۱_ هیجان زدگی و ماجراجویی: هیجان زدگی و ماجرا جویی تمایل پرداختن به فعالیت های جسمانی و ماجراجویی است. این فعالیت ها شامل فعالیت های بیرونی و غیر رقابتی است که خطر، چالش شخصی و خطر پذیری در آن است.

۲_ تجربه جویی: میل به دنبال کردن تجربه ها از طریق ذهن و حواس است. نقاشی، موسیقی و برخی از انواع مواد مخدر دنبال کردن تجربه را از طریق حواس می رسانند، در حالی که سبک زندگی خود انگیخته و ناهمرنگ با جماعت به ویژه با جماعت غیر عادی، تجربه جویی از طریق ذهن را نشان می‌دهد.

۳_ بازداری زدایی: میل به رها کردن خود از قید و بندهای اجتماعی به خاطر لذت جویی است. مصرف الکل به عنوان وسیله ای برای بازداری زدایی و شرکت در قمار بازی، تنوع جنسی و مهمانی های بی بند بار بازداری زدایی را نشان می‌دهد.

۴_ حساسیت نسبت به یکنواختی: بیزاری از هر گونه کار یکنواخت است. یکنواختی در کار، تکرار تجربه و یا مواجه شدن با افراد کسالت آور، وقتی که اوضاع تغییر نمی کند، آدم حساس نسبت به یکنواختی بی قرار و بی تحمل می شود (شولتز و شولتز، ۲۰۰۷، ترجمه‌ی، سید محمدی، ۱۳۹۱).

۳-۳-کاربردهای اصطلاح روش

وقتی از روش و واژگان مربوط به آن استفاده می‌کنیم، باید توجه داشته باشیم که نسبت به کدام سطح از روش سخن می­گوییم. به شکل خلاصه، می‌توان گفت واژه‌ روش و مشتقّات آن ممکن است در هشت معنا یا سطح به کار رود:^[۱۶]

۱- روش معرفت : روش ‌به این معنا، ممکن است فلسفی (عقلی)، علمی (تجربی)، شهودی یا نقلی باشد.

۲- نوع استدلال: گاهی روش به معنای نوع استدلال به کار می‌رود. از این حیث روش می‌تواند قیاسی یا استقرایی، لمی یا انی یا غیر آن باشد.

۳- روش‌ها یا فنون گردآوری اطلاعات: برای جمع‌ آوری‌ اطلاعات از چهار روش عمده می‌توان بهره برد: روش مشاهده، روش پرسشنامه، روش مصاحبه، و روش کتابخانه ­ای. این روش­ها به معنای دقیق کلمه، فن تحقیق هستند نه «روش» تحقیق.^[۱۷]

۴- روش تحلیل داده ها: پس از گردآوری اطلاعات،

نوبت به تحلیل آن ها می‌رسد. روش تحلیل داده ها می‌تواند «کلاسیک» یا «آماری» باشد. به قول موریس دوورژه، روش کلاسیک از روش‌های نقد ادبی و نقد تاریخی مشتق شده‌اند و برای تحلیل درونی اسناد به کار می‌روند، در حالی که روش آماری و کمی به علومی مانند اقتصاد و جامعه‌شناسی و یا تحلیل کمّی متن اختصاص دارد.

۵- سطح تحلیل: معمولا در پژوهش­ها و پایان‌نامه­ ها از روش توصیفی ـ تحلیلی و امثال آن نام می‌برند. این معنای روش به سطح تحلیل نظر دارد. روش تحقیق ‌به این معنا در نگاه کلی خود به دو روش توصیفی و روش هنجاری تقسیم می­ شود. تحقیق هنجاری به ارائه‌ بایدها و نبایدها می ­پردازد.

۶- روش سامان دادن پژوهش: یکی از کاربردهای روش، روش تحقیق به معنای روش سامان دادن پایان‌نامه، رساله و به طور کلی پژوهش است. دانشجو در درس روش تحقیق می­آموزد که چگونه موضوعی انتخاب و منابع آن را گردآوری کند، و از طریق نقد و بررسی متون مربوطه راه را برای اثبات مدعای خود هموار سازد.

۷- نوع نگاه به موضوع: محقق علاوه بر روش‌های گردآوری و روش تحلیل داده ­ها، به معنای دیگری نیز می ­تواند از روش پژوهش خود نام ببرد. پژوهشگر به موضوع مورد مطالعه‌ خود می ­تواند با دید پدیدار‌شناسانه، ساختارگرایانه یا هرمنوتیکی و امثال آن بنگرد. در این سطح، از روش به عنوان نوع نگاه سخن می­گوییم.

۸- روش­شناسی: روش‌شناسی به عنوان دانشی درجه دوم است که از دیدگاهی بالاتر به روش‌های تحقیق به عنوان دانشی درجه اول می‌پردازد.

در عناوین قبل، به تعریف روش­شناسی و ارتباط آن با دیگر مفاهیم و دانش‌ها پرداختیم. در بین هشت سطح روش، برای سطح اول و دوم ، اصطلاح انگلیسی method، برای سطح سوم technique، برای سطح چهارم تا هفتم research method، و برای آخرین سطح methodology را به کار می‌برند. در این پژوهش سعی شده تا رشته ی حقوق بین الملل در تمام این حیطه ها بررسی شود اما محور بحث همان سطح هشتم یعنی روش شناسی به عنوان دانش درجه دومی است که از دیدی بالاتر به تحقیق می نگرد.

بندچهارم ـ رابطه روش شناسی با روش تحقیق و پژوهش

درتحقیق، مبدأ و مقصدی وجود دارد . مبدأ عبارت از متن یا موضوعی است که کاری علمی برای آن صورت نگرفته و یا مسئله ای است که هنوز حل نشده است و مقصد آن عبارت از انجام کاری نو بر روی آن متن یا موضوع و یا حل آن مسئله است؛ پس تحقیق به طور کلی دو منزل و دو مرحله اساسی دارد که عبارت است از گردآوری اطلاعات و پردازش آن ها .^[۱۸] روش‌شناسی مربوط می­ شود به گزینش شیوه تحلیل و طرح پژوهش که بنیاد و چارچوب پژوهش را تشکیل می­دهد. بلیکی در این‌باره توضیح می­دهد:

«روش‌شناسی عبارت است از بررسی این موضوع که پژوهش را چگونه باید پیش برد و چگونه پیش می­رود.

‌بنابرین‏ هر چند روش‌شناسی تعیین‌کننده‌ اصولی است که شاید راهنمای گزینش روش باشند، نباید آن را با

خود روش­ها و فنون پژوهش اشتباه گرفت. در واقع روش‌شناسان اغلب میان آن دو تمایز قائل می­شوند و بر

گستره‌ی شکاف میان آن چه اصول جاافتاده­ی روش‌شناختی و شیوه ­های عملی یا اجرایی تأکید می‌کنند».^[۱۹] پس «روش تحقیق» ذیل «روش شناسی» قرار می‌گیرد و درچهارچوب آن پیش می رود . به بیان دیگرپژوهشگر در پرتو نور روش شناسی، فنون وقواعد مورد نظر تحقیق را انتخاب ‌و به‌کار می بندد. روش ها وفنون تحقیق باید به روش شناسی آن علم عرضه شوند تا به خطا نروند وپژوهش را به بی راهه نبرند.

روش به معنای چگونگی راه رفتن است ؛ همچنان که در راه رفتن مبدأ و مقصد و منازلی مطرح است در تحقیق نیز چنین است .

بند پنجم ـ رابطه ی روش شناسی با هستی شناسی ومعرفت شناسی

اگر قرار است در این پژوهش با روش شناسی حقوق بین الملل به معنای محوری آن یعنی دانش درجه دومی که موضوع آن نحوه کسب علم وآگاهی ما در این رشته است آشنا شویم آشنایی با هستی شناسی و معرفت شناسی به معنای محض آن ضروری است و این طفره رفتن از موضوع اصلی نمی باشد.

برای رسیدن به «روش شناسی» باید از دالان « هستی شناسی» و سپس «معرفت شناسی» گذشت ‌و موضع خود رادرقبال هریک مشخص کرد ‌تا بتوان به شناخت “روش” نائل شد.

«هستی­شناسی» و «معرفت­شناسی» و «روش­شناسی» ، با وجود داشتن ارتباط تنگاتنگ، قابل تحویل یا تقلیل به یکدیگر نیستند. امّا رابطه­ آن ها مستقیم است، ‌به این معنا که هستی­شناسی، منطقاً بر شناخت­شناسی و آن هم منطقاً بر روش­شناسی تقدّم دارد. هستی­شناسی مربوط می‌شود به ماهیّت دنیای اجتماعی و سیاسی، شناخت­شناسی مربوط می­ شود به آن چه می­توانیم درباره دنیای مورد نظر بدانیم.^[۲۰] و روش­شناسی مربوط می‌شود ‌به این‌که چگونه می­توانیم آن شناخت را کسب کنیم. البته این ادّعا که ملاحظات هستی­شناختی تقلیل‌ناپذیر به ملاحظات شناخت‌شناسانه و بر آن ها مقدّمند، ‌به این معنا نیست که آن ها ارتباطی با یکدیگر ندارند، بلکه هستی­شناسی ما شناخت­شناسی ما را شکل می­دهد. ^[۲۱]

۱-۵- هستی شناسی^[۲۲]

در فصول و بندهای بعدی به تفصیل راجع به هستی شناسی حقوق بین الملل بحث خواهد شد اما آشنایی اجمالی با هستی شناسی به عنوان دیباچه ی ورود به هستی شناسی هر علم ضروری است . هستی چیست؟ سرچشمه و منشأ وجودی«وجود» کدام است؟ گوهر بنیادین و پنهان آن چیست و از کجاست؟ این ها مسأله های هستی شناسی هستند . ‌بنابرین‏ می توان در تعریف هستی شناسی گفت : هستی شناسی یا مابعد الطبیعه همان علم به هستی وشناسایی به نحو کلی ، نه به امورجزئی است . ^[۲۳] هر فیلسوفی پاسخی ‌به این سؤالات داده که تنها برای فهم بهتر به چندنمونه اشاره می‌کنیم:

ارسطواز اصطلاح «فلسفه اولی» استفاده می کندومی گوید: علم به هستی ازآن جهت که هستی است ؛وآنچه حقیقت بنیادی وجود را شناسایی می‌کند «تفکرمتافیزیکی» است.

امه فوره فرانسوی : از اصطلاح «مابعد الطبیعه» استفاده می کندوآن را علم به آن چه حتماً است می‌داند نه آنچه واقعاً هست.

لوئی لاوِل: مابعد الطبیعه عبارت است از مطالعه امور درونی و نفسانی ، در برابرعلم که مطالعه امور محسوس است .

بوسوئه : مابعدالطبیعه، تحقیق درباره واقعیت ها و ماهیّت های غیر مادی است مثل خدا و عقول . ^[۲۴]

انگیزش الهام بخش^[۵۵] :

رهبر کارکنان را ترغیب می‌کند تا به هدف و قابل دستیابی بودن آن با تلاش، باور پیدا کنند. این افراد معمولاً نسبت به آینده و قابل دسترس بودن اهداف خوش بین هستند. برانگیختن و بالا بردن انگیزش در پیروان که با توسل به احساسات آن ها صورت می پذیرد. تأکید انگیزش الهام بخش بر احساسات و انگیزه های درونی است نه بر تبادلات روزانه بین رهبر و پیروان (امیرکبیری و همکاران،۱۳۸۵).

ترغیب ذهنی^[۵۶]:

رهبر به صورت ذهنی کارکنان را بر می‌انگیزد. این رهبران پیروانشان را تشویق می‌کنند که در حل مسائل خلاقانه برخورد کنند و فروض بدیهی را مورد سؤال قرار دهند. آن ها پیروان را ترغیب می‌کنند که مشکلات را از زوایای مختلف مورد بررسی قرار دهند و فنون حل مسئله نوآورانه را پیاده کنند.

برانگیختن پیروان به وسیله رهبری به منظور کشف راه حلهای جدید و تفکر مجدد ‌در مورد حل مشکلات سازمانی توسط پیروان است. در واقع رفتار رهبر، چالشی را برای پیروان ایجاد می‌کند که دوباره ‌در مورد کاری که انجام می‌دهند، کوشش و تلاش و ‌در مورد چیزی که می‌تواند انجام یابد دوباره تفکر کنند(امیرکبیری و همکاران،۱۳۸۵).

ملاحظات فردی^[۵۷] :

رهبر نیاز های احساسی زیر دستان را برآورده می‌کند. این رهبران نیازهای افراد را تشخیص می‌دهند و به آن ها کمک می‌کنند تا مهارت­ هایی که برای رسیدن به هدف مشخص لازم دارند را پرورش دهند. این رهبران ممکن است زمان قابل ملاحظه ای را صرف پرورش دادن، آموزش و تعلیم کنند (اسپکتور و همکاران^[۵۸]، ۲۰۰۴: ۱۸-۱۹).

توجه به تفاوت‌های فردی پیروان و ارتباط با تک تک آن ها و تحریک آن ها از طریق واگذاری مسئولیت‌ها برای یادگیری و تجربه آن ها است. افراد به وسیله رهبران حمایت می‌شوند و رهبران در رابطه با توجه به احساسات و نیازهای شخصی آن ها نگران هستند.

مهمترین ویژگی عصرکنونی عدم اطمینان، پیچیدگی، جهانی سازی و تغییرات فزاینده تکنولوژیکی است. موفقیت با این شرایط و موقعیت، مستلزم تغییر در فعالیت‌ها و وظایف سازمانی و چگونگی اداره و به ویژه رهبری سازمان‌ها است. مدیران برای موفقیت و ایفای نقش مؤثر در سازمان علاوه بر دارا بودن نگرش اقتضایی نسبت به متغیرهای محیطی، باید سازمان و مدیریت را به عنوان یک سیستم مدنظر قرار دهند و با این نگرش به بررسی رفتار کارکنان بپردازند و شیوه و سبک رهبری خود را بر اساس واقعیت و شرایط، ماهیت کار و وظایف و خصوصیات کارکنان انتخاب کنند.

‌بنابرین‏ سازمان‌های موفق به رهبرانی نیازمند هستند که با ژرف‌نگری، جهت مناسب و مسیر آینده سازمان را مشخص سازند، افراد را به آن مسیر هدایت کنند و انگیزه ایجاد تحول را در کارکنان به وجود آورند(گودرزوند و همکاران، ۱۳۸۹). رهبران تحول آفرین با خلق ایده ها، چشم اندازهای جدید مسیر تازه ای از رشد و شکوفایی را فرا روی سازمان ها قرار می‌دهند و نوید بهبود عملکرد سازمان ها خواهند بود.

۲-۱۳)مفهوم تعهد سازمانی

اندیشه تعهد، موضوعی اصلی در نوشته­ های مدیریت است. این اندیشه، یکی از ارزش­های اساسی است که سازماندهی بر آن متّکی است و کارکنان بر اساس ملاک تعهد، ارزشیابی می­شوند. اغلب مدیران اعتقاد دارند که این تعهد، برای اثربخشی سازمانی ضرورتی تام دارد. همچنین مطالعات مختلف در سازمان­ های مختلف نشان می­دهد برای این‌که کارکنان بتوانند کارایی بیش­تر و تمایل قوی برای ماندن در شغل خود داشته باشند از دلبستگی شغلی نیز برخوردار باشند و همچنین احساس تعهد بالایی به انجام وظایف خود نمایند؛ که این خود موجب احساس مسئولیت، درک عمیق از شغل و از خودگذشتگی می­ شود. نخستین عامل ایجادی در به دست آوردن اهداف سازمانی تعهد سازمانی است. (دیک و متکالف، ۲۰۰۱ :۱۲).

تعهد سازمانی ‌به این معنا است که کارمندان هدف ها و ارزش های سازمانی را اتخاذ کنند و با داشتن اعتقاد بالا در آن ها به طور قوی در سازمان باقی خواهند ماند و این یک موضوع جدی است. با احترام گذاشتن به استفاده مؤثر عوامل انسانی که به یک ارزش اصلی برای سازمان تبدیل می شود(کافمن و سنگه ۱۹۹۳).

تعهد سازمانی، شاخصی است از وفاداری فرد نسبت به سازمان و این که فرد سازمان را معرف خود بداند و به اصطلاح به وجود چنین سازمانی بر خود ببالد (رابینز ،۱۳۸۴ : ۴۶). تعهد سازمانی یک نگرش مهم شغلی و سازمانی است که در طول سال‌های گذشته مورد علاقه بسیاری از محققان رشته‌های رفتار سازمانی و روان‌شناسی خصوصاًً روان‌شناسی اجتماعی بوده است (رکنی نژاد، ۱۳۸۶).

این نگرش در طول سه دهه گذشته دستخوش تغییراتی شده است که شاید عمده ترین این تغییر در قلمرو مربوط به نگرش چند بعدی ‌به این مفهوم تا نگرش یک بعدی به آن بوده است(رابینز ،۲۰۰۵ : ۴۶). همچنین با توجه به تحولات اخیر در حیطه کسب و کار از جمله کوچک سازی‌ها و ادغام‌های شرکت‌ها در یک‌دیگر عده ای از صاحب‌نظران را بر آن داشته تا اظهار کنند که اثر تعهد سازمانی بر دیگر متغیرهای مهم در حوزه مدیریت از جمله ترک شغل، غیبت و عملکرد کاهش یافته است و به همین جهت بــررسی آن بی مورد است (ساقروانی ،۱۳۸۸). اما عده ای دیگر از محققان این دیدگاه را نپذیرفته و معتقدند که تعهد سازمانی اهمیت خود را از دست نداده است و همچنان می‌تواند مورد توجه قرار گیرد (فرهنگی ،۱۳۸۴)

تعهد سازمانی مانند مفاهیم دیگر رفتارسازمانی^[۵۹] به شیوه های متفاوت تعریف شده است. معمولی ترین شیوه برخورد با تعهد سازمانی آن است که تعهد سازمانی را نوعی وابستگی عاطفی به سازمان درنظر می گیرند.

‌بر اساس این شیوه فردی که به شدت متعهد است هویت خود را از سازمان می‌گیرد، در سازمان مشارکت دارد و با آن در می آمیزد و از عضویت در آن لذت می‌برد (ساروقی ، ۱۳۷۵). پورتر و همکارانش (۱۹۷۴) تعهد سازمانی را پذیرش ارزش‌های سازمان و درگیر شدن در سازمان تعریف می‌کنند و معیارهای اندازه گیری آن را شامل انگیزه ، تمایل برای ادامه کار و پذیرش ارزش‌های سازمان می دانند. چاتمن و اورایلی (۱۹۶۸) تعهد سازمانی را به معنی حمایت و پیوستگی عاطفی با اهداف و ارزش‌های یک سازمان، به خاطر خود سازمان و دور از ارزش‌های ابزاری آن (وسیله ای برای دست‌یابی به اهداف دیگر) تعریف می‌کنند (رنجبریان ،۱۳۷۵).

تعهد سازمانی درجه نسبی تعیین هویت فرد با یک سازمان خاص و درگیری و مشارکت او با‌ آن سازمان است و سه عامل را شامل می شود:

1. 1. اعتقاد قوی به اهداف و ارزش های سازمان

1. تمایل به ادامه رابطه فرد با سازمان و حصول اطمینان از تداوم آن است(کای و همکاران^[۶۰]، ۲۰۰۹).

۳-آرزو و خواست قوی و عمیق برای ادامه عضویت در سازمان(پورتر^[۶۱]، ۱۹۸۳).